У апошнія месяцы найбуйнейшыя тэхналагічныя карпарацыі абвясцілі аб маштабных скарачэннях штату, усё часцей звязваючы іх з ростам эфектыўнасці дзякуючы ўкараненню штучнага інтэлекту. Аднак сітуацыя са скарачэннямі не так простая, як сцвярджаюць кампаніі.
У апошнія месяцы найбуйнейшыя тэхналагічныя карпарацыі абвясцілі аб маштабных скарачэннях штату, усё часцей звязваючы іх з ростам эфектыўнасці дзякуючы ўкараненню штучнага інтэлекту. Аднак сітуацыя са скарачэннямі не так простая, як сцвярджаюць кампаніі.
Аб планах звольніць тысячы супрацоўнікаў ужо заявілі такія кампаніі, як Atlassian, Block і Amazon. Іх аргументацыя гучыць падобна: аўтаматызацыя робіць частку чалавечай працы залішняй, а бізнесу неабходна адаптавацца да новых умоў.
Аднак эканамічныя дадзеныя паказваюць больш складаную сітуацыю на рынку. Па дадзеных Anthropic, многія працоўныя задачы патэнцыйна паддаюцца аўтаматызацыі, аднак у пераважнай большасці выпадкаў іх па-ранейшаму выконваюць людзі. Найбольш уразлівымі лічацца праграмісты, спецыялісты кліенцкай падтрымкі і супрацоўнікі па ўводзе дадзеных, але нават у гэтых сферах выкарыстанне ШІ пакуль застаецца абмежаваным.
Паводле справаздачы Goldman Sachs за 2025 год, калі б ШІ ужываўся ва ўсіх задачах, якія ён ужо здольны выконваць, пад пагрозай маглі б апынуцца каля 2,5% працоўных месцаў у ЗША. Пры гэтым статыстыка не паказвае, што працаўнікі ва «ўразлівых» прафесіях сёння часцей губляюць працу, сутыкаюцца са скарачэннем гадзін ці падзеннем даходаў у параўнанні з іншымі катэгорыямі занятых.
Тым не менш асобныя галіны ўжо дэманструюць прыкметы ціску. Запавольванне росту занятасці назіраецца ў маркетынгавым кансалтынгу, графічным дызайне, адміністрацыйных офісных функцыях і кол-цэнтрах — сферах, дзе павышэнне эфектыўнасці за кошт ШІ найбольш прыкметна.
Сярод маладых спецыялістаў у ЗША сітуацыя выглядае больш трывожна: у першай палове 2025 года ўзровень беспрацоўя сярод працаўнікоў да 30 гадоў у прафесіях, якія адчуваюць уплыў ШІ, вырас амаль на 3%. Акрамя таго, верагоднасць знайсці працу ў саіскальнікаў ва ўзросце 22–25 гадоў у такіх сферах знізілася прыкладна на 14% з моманту запуску ChatGPT у 2022 годзе.
Эксперты адзначаюць, што гэтыя сігналы важныя, але носяць лакальны характар і не пацвярджаюць маштабнай замены людзей тэхналогіямі, аб якой часта кажуць кампаніі. Узнікае пытанне: якія яшчэ фактары стаяць за хваляй скарачэнняў?
Аналітыкі паказваюць на сукупнасць прычын. Сярод іх — рэструктурызацыя бізнесу, залішні наём у перыяд постпандэмійнага буму лічбавых паслуг і ціск інвестараў, якія патрабуюць павышэння прыбытковасці. Пры гэтым публічныя заявы кампаній рэдка згадваюць гэтыя фактары поруч з тэхналагічнымі зменамі.
Фінансавая логіка такіх заяў простая. Пасля з’яўлення ChatGPT акцыі кампаній, звязаных з ШІ, забяспечылі каля 75% росту індэкса S&P 500. Скарачэнні, якія тлумачаць укараненнем ШІ, могуць успрымацца рынкам як стратэгічная інвестыцыя ў будучыню, тады як звальненні з-за зніжэння даходаў выглядаюць менш прывабна для інвестараў.
Акрамя таго, эксперты вылучаюць два сцэнарыі. У адным выпадку тэхналогіі сапраўды павышаюць прадукцыйнасць настолькі, што кампаніям патрабуецца менш супрацоўнікаў. У другім — звальненні выкарыстоўваюцца як спосаб вызваліць рэсурсы для інвестыцый у ШІ. Напрыклад, Meta адначасова плануе скараціць да 20% персаналу і ўкласці каля $600 мільярдаў у будаўніцтва дата-цэнтраў і прыцягненне вядучых ШІ-даследчыкаў.
Доўгатэрміновыя прагнозы паказваюць хутчэй на трансфармацыю рынку працы, чым на яго абвал. Справаздача PwC паказвае, што занятасць працягвае расці ў большасці галін, дзе ўкараняецца ШІ, хоць тэмпы гэтага росту ніжэйшыя, чым у менш тэхналагічна закранутых сектарах. Пры гэтым заробкі ў «ШІ-інтэнсіўных» прафесіях павялічваюцца прыкладна ўдвая хутчэй, а спецыялісты з навыкамі ШІ-працы атрымліваюць у сярэднім на 56% больш.
У выніку змяняецца сама структура занятасці. Кампаніі скарачаюць колькасць малодшых супрацоўнікаў, якія выконваюць рутынныя аналітычныя і адміністрацыйныя задачы, тады як дасведчаныя спецыялісты, якія ўмеюць эфектыўна выкарыстоўваць ШІ-інструменты, становяцца больш запатрабаванымі і каштоўнымі. Але пытанне застаецца адкрытым: ці адлюстроўваюць гучныя заявы аб «звальненнях з-за ШІ» рэальную тэхналагічную трансфармацыю ці яны служаць зручным тлумачэннем рашэнняў, якія бізнес прыняў бы і без лічбавай рэвалюцыі.
Рэлацыраваліся? Цяпер вы можаце каментаваць без верыфікацыі акаўнта.