„Jeszcze nie zaczęłam szukać pracy”. Zwolniona z Amazona — jak to jest żyć z zasiłku w jednym z najbogatszych krajów świata

«Jeden z klientów firmy outsourcingowej został moim pierwszym pracodawcą w Luksemburgu»

— Ukończyłam wydział matematyki stosowanej na BGU, specjalność: matematyka aktuarialna. Nie planowałam zostać deweloperką, ale po krótkim okresie pracy jako testerka, już po studiach, na nowo odkryłam programowanie i wybrałam backend development. Pracuję od 2018 roku, jeśli liczyć staż, albo od 2019, jeśli nie.

Na Białorusi pracowałam dla firmy outsourcingowej, która z kolei współpracowała z inną białoruską firmą oferującą automatyzację procesów biznesowych z wykorzystaniem swojego produktu. Jeden z klientów, dla których działałam jako konsultantka przy tym produkcie, został moim pierwszym pracodawcą w Luksemburgu.

Przyjechałam do Luksemburga na początku 2020 roku. Ponieważ ofertę pracy złożył mi klient, czyli bank, nie musiałam sama szukać pracy na luksemburskim rynku. Już tam, po kilku latach, przeszłam do Amazona.

Pracowałam na stanowisku Programmer Analyst. To mało rozpowszechniona rola, którą mój ówczesny zespół wykorzystywał, by szybciej rekrutować ludzi. Nie będę wypowiadać się w imieniu całej korporacji, bo oficjalne role guidance prawdopodobnie wygląda inaczej. W naszym przypadku był to zwykły SDE, tylko z uproszczonym procesem rekrutacji — bez etapu System Design.

«Najpierw sama aplikowałam na ofertę Amazona — odrzucili mnie. Potem znajomy mnie zarekomendował»

Do Amazona trafiłam w 2022 roku przez standardowy dla FAANG proces rekrutacji. Nic odkrywczego — sama przygotowywałam się na podstawie artykułów w stylu «jak dostałem się do Google’a».

Główną specyfiką Amazona są słynne leadership principles. Trzeba traktować je poważnie — to rzeczywiście obowiązujący kodeks pracy, choć niektóre z tych zasad wzajemnie sobie przeczą, a priorytety zależą od zespołu. Dlatego warto przygotować po kilka przykładów do każdej zasady w stylu STAR [STAR: Situation, Task, Action, Result — metoda prowadzenia rozmów behawioralnych, którą rekruterzy często stosują do oceny kompetencji kandydatów].

Myślę, że przy rekrutacji do Amazona ważne jest, gdzie się znajdujesz. Jeśli jesteś już w Luksemburgu albo w UE i masz legalny status, narodowość nie gra roli. Tu, jak wszędzie, liczy się zwykła konkurencja na rynku pracy, z wyjątkiem stanowisk publicznych, gdzie wymagane jest obywatelstwo luksemburskie. Dotyczy to nie tylko Amazona, ale niemal wszystkich firm działających tutaj: narodowość nikogo nie interesuje. Lokalni rekruterzy pisali do mnie, gdy jeszcze pracowałam w banku.

Kiedy dołączyłam do zespołu, tylko jedna osoba miała obywatelstwo UE. W rozszerzonym zespole liczącym 50 osób były ich zaledwie trzy.

«Oficjalnie — full transparency, flat hierarchy. I dopiero z czasem zorientowałam się, że to nie do końca prawda»

W 2022 roku można było pracować w pełni zdalnie, choć obecność w biurze była mile widziana. Mieliśmy rozproszony zespół: Luksemburg, Berlin, Londyn. Stopniowo wprowadzano jednak politykę powrotu do biura: jeden dzień w tygodniu, potem dwa i tak dalej. W Luksemburgu RTO postępowało wolniej i mniej radykalnie niż w innych regionach i krajach UE. Mimo to w tym roku wymagana obecność w biurze wynosi, o ile dobrze pamiętam, co najmniej cztery dni w tygodniu, po minimum pięć godzin dziennie.

Z obserwacji z boku: wśród tych, którzy dużo pracują po godzinach, są zarówno prawdziwi pracoholicy, jak i specjaliści, zazwyczaj nieinżynierowie, którzy po prostu lubią się przeciągać. Moim zdaniem 12- czy 14-godzinny dzień pracy nie zawsze jest uzasadniony.

Około 80% mojego departamentu to osoby pochodzące z Indii. Na początku trzeba było przyzwyczaić się do akcentu i pewnych osobliwości wymowy poszczególnych współpracowników.

Nie pamiętam natomiast żadnych szczególnych różnic kulturowych, do których musiałabym się przyzwyczajać. Być może trudność polegała właśnie na tym, by je w ogóle zauważyć. Oficjalna komunikacja w zespole i departamencie była deklarowana jako full transparency, flat hierarchy. I dopiero z czasem zorientowałam się, że to nie do końca prawda. Oczywiście hierarchia istnieje i niektórym menedżerom może nie spodobać się, gdy na ogólnych zebraniach wyrażasz punkt widzenia, który im nie schlebia.

Miałam też trudności komunikacyjne z konkretnymi współpracownikami: mówiąc kolokwialnie, ja mówię «pomarańcza», a koleżanka słyszy «kolor pomarańczowy». Pamiętam taką anegdotę: podczas lunchu zapytałam koleżankę, czy w Indiach uczy się sanskrytu, i byłam zaskoczona, że tak. A tydzień później ta sama koleżanka opowiadała naszemu zespołowi podczas przerwy, że «X» była zaskoczona, iż w Indiach nie mówi się po sanskrycku.

Jeśli chodzi o stosunek do specjalistów z Białorusi i innych krajów naszego regionu — wydaje mi się, że w Luksemburgu jest on neutralno-pozytywny. Kraj leży daleko od teatru działań wojennych. Jest tu wielu rosyjskojęzycznych, a o Białorusi ogólnie wie się niewiele.

Jak wygląda luksemburskie IT

Moim zdaniem rynek IT w Luksemburgu jest bardzo mały. Większość pracodawców to banki lub firmy konsultingowe — i tu pojawia się problem, bo consulting i banki oferują wynagrodzenia, mówiąc wprost, o 30–40% niższe od tego, które miałam w Amazonie, przynajmniej takie było moje doświadczenie z rozmów rekrutacyjnych.

Są też startupy, ale z nimi nie miałam do czynienia.

Dobrą drogą do przyzwoitych zarobków jest praca w instytucjach publicznych: sądach, szpitalach itd. Wymaga to jednak luksemburskiego obywatelstwa i znajomości francuskiego na akceptowalnym poziomie. Wobec specjalistów IT wymagania językowe są zazwyczaj mniej rygorystyczne.

Język to główna pułapka. Jak powiedziała mi konsultantka ze związku zawodowego, w Luksemburgu można pracować wyłącznie po angielsku, ale tylko w niezbyt typowych firmach. Generalnie potrzebny jest francuski.

Kolejna kwestia: pracodawcy — banki, instytucje publiczne, consulting — mają konserwatywne podejście do wynagrodzeń. Patrzą na liczbę lat doświadczenia «na papierze» i poziom wykształcenia.

«Nawet w Amazonie moje wynagrodzenie było poniżej mediany krajowej — nie kwalifikowałam się na Blue Card»

Zanim przejdę do pieniędzy, chcę nieco nakreślić kontekst swojej sytuacji. Wyjeżdżałam do Luksemburga jako junior — ofertę pracy złożono wówczas również moim kolegom, ale jako jedyna ją przyjęłam.

Nie wiem, jakie są teraz zarobki w IT na Białorusi. Ale sądząc po publikacjach, także na waszym portalu, gdzie podawano konkretne kwoty, z grubsza oceniłabym to tak: jeśli nie pracujesz w instytucjach publicznych ani na dobrze płatnych stanowiskach, na przykład na L5+ good performer w Amazonie, a na uśrednionych pozycjach — w bankach czy consultingu — twoje netto tutaj będzie podobne do netto specjalisty z dobrą karierą na Białorusi. Brutto w Luksemburgu będzie prawdopodobnie wyższe. Ale po uwzględnieniu podatków i składek społecznych, które różnią się w zależności od sytuacji rodzinnej, poziomu dochodów itd., netto okazuje się skromniejsze.

Aktualnie w Luksemburgu istnieją trzy grupy podatkowe: oficjalnie single, czyli osoby niezamężne i nieżonate, samotni rodzice z dziećmi oraz małżeństwa. W tym ostatnim przypadku można — choć nie trzeba — składać zeznanie podatkowe jako wspólny dochód podzielony na dwa.

Stawka podatkowa w Luksemburgu jest progresywna. Pierwszy próg — minimalne wynagrodzenie [2704 euro miesięcznie w czerwcu 2026 roku] — jest prawie wolny od podatku. Kolejne kilka tysięcy euro opodatkowane jest stawką około 20%. Powyżej pewnego poziomu stawka może sięgać 45%.

Z grubsza: przeciętny wysoko wykwalifikowany specjalista płaci około 30% podatku. Składki społeczne idą osobno i obejmują składki emerytalne, obowiązkowe krajowe ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenie społeczne, w tym na zasiłek dla bezrobotnych.

Z drugiej strony miałam więcej RSU [akcji firmy przyznawanych pracownikowi w ramach premii] niż przeciętny SDE-1.

Przez pierwsze lata w Luksemburgu nie mieszkałam sama i to był ogromny atut — czynsz dzielił się na pół. Poza tym z przyzwyczajenia wszystko wydawało mi się drogie i bardzo oszczędzałam.

Przez 2,5 roku pracy zgromadziłam oszczędności wystarczające na pół roku. Potem zaczęłam mieszkać sama w tym samym mieszkaniu, postanowiłam odprowadzać składki na dodatkową emeryturę i kupować akcje przez bank, a właściciel mieszkania przysłał dodatkowe rachunki. Nowy etap życia, podróże — i przez trzy lata oszczędności mi się rozpłynęły.

Teraz wszystkie moje oszczędności są w akcjach i znowu nie mieszkam sama. Z grubsza: jeśli je sprzedam, znowu wystarczy mi mniej więcej na pół roku.

«W porę wstąpiłam do związku zawodowego». Zwolnienie i odprawa

W ubiegłym roku z powodu problemów zdrowotnych przez około 50% czasu przebywałam na zwolnieniu lekarskim. Wydaje się, że to właśnie stało się powodem mojego zwolnienia na początku roku.

Oficjalnie jestem bezrobotna od maja. Wcześniej miałam dwumiesięczny garden leave, w trakcie którego nie musiałam pracować.

Długość takiego okresu w Luksemburgu jest określona ustawowo i zależy od stażu pracy. Ponieważ przepracowałam w firmie mniej niż pięć lat, w moim przypadku wynosiło to dwa miesiące.

To mogła być cała moja rekompensata za zwolnienie. Ale w porę wstąpiłam do związku zawodowego. Według konsultantki ze związku, w sytuacjach, gdy pracownik był nieobecny w pracy przez co najmniej 25% czasu, sąd arbitrażowy staje po stronie pracodawcy. Myślę, że dlatego na początku nie zaproponowano mi żadnej odprawy.

Podejrzewam, że wiele osób rezygnuje ze związków zawodowych ze względu na składki. Płacę 15 euro miesięcznie i z czasem stawka wzrośnie. Jednak po pewnym czasie członkostwa zaczynają oferować usługi prawne z zakresu prawa pracy, za które nie płaci się nic dodatkowo.

«Korzystanie przez jakiś czas z zasiłku nie jest niczym wstydliwym»

Aktualnie mam pięcioletnie zezwolenie na pobyt z możliwością przedłużenia na kolejne pięć lat.

Przez pięć i pół roku płaciłam ogromne podatki i składki społeczne. Dlatego korzystanie przez jakiś czas z zasiłku nie jest dla mnie niczym wstydliwym.

Okres wypłaty zasiłku zależy od tego, jak długo pracowało się przed utratą zatrudnienia, oraz od innych czynników związanych ze zdrowiem. Ogólnie wygląda to mniej więcej tak: przez pierwsze pół roku otrzymuje się 80% wynagrodzenia (lub 85%, jeśli ma się dzieci), z górnym limitem w wysokości dwóch i pół minimalnego wynagrodzenia [przypomnijmy, że minimalne wynagrodzenie w Luksemburgu w czerwcu 2026 roku wynosi 2704 euro miesięcznie]. W kolejnym półroczu górny limit spada do dwukrotności płacy minimalnej.

* — imię rozmówczyni zostało zmienione na jej prośbę

Na temat

«Łyk świeżego powietrza». Programista wyjechał z Polski do Luksemburga — jak się żyje w najbogatszym państwie UE