Данила Лапко bel 7 красавіка 2026, 08:00

Айцішнікі заблыталіся, ці можна ў Беларусі атрымліваць заробак у крыптавалюце. Пакуль не. Але скора так! Мы спрабавалі разабрацца (падобна, падатковая таксама блытаецца)

Шмат хто думае, што ўжо можна.

З 18 ліпеня 2026 года ў Беларусі ўступае ў сілу Указ № 19 «Аб крыптабанках і асобных пытаннях кантролю ў сферы лічбавых знакаў (токенаў)». Згодна з ім, самазанятыя змогуць легальна атрымліваць даход па дагаворах з нерэзідэнтамі ў крыптавалютах.

Вядома ж, толькі праз беларускія крыптабанкі (гібрыд традыцыйнага банка і крыптаплатформы, абавязкова рэзідэнт ПВТ), якія вось-вось павінны з’явіцца.

Вытрымка з указа № 19

3. Дапускаецца выкарыстанне лічбавых знакаў (токенаў) у якасці сродку разліку: пры атрыманні фізічнымі асобамі, якія вядуць рамесную дзейнасць, дзейнасць па аказанні паслуг у сферы аграэкатурызму, а таксама самастойную прафесійную дзейнасць (пры якой яны не маюць наймальніка і не прыцягваюць іншых фізічных асоб па працоўных і (або) грамадзянска-прававых дагаворах), лічбавых знакаў (токенаў) на свае крыптаакаўнты*, адкрытыя ў крыптабанках, у якасці сустрэчнага прадстаўлення пры выкананні абавязацельстваў па грамадзянска-прававых дагаворах, заключаных з нерэзідэнтамі (далей — знешнеэканамічныя дагаворы).

Мы вырашылі паглядзець, наколькі запатрабаваны такі спосаб аплаты ў беларускіх айцішнікаў, якія кампаніі прапануюць крыпту і што айцішнікі робяць са сваімі крыптадаходамі ўжо цяпер.

Можна ці нельга? (Насамрэч яшчэ нельга)

Першае і галоўнае ўражанне, якое мы вынеслі з размоваў з айцішнікамі — проста цяпер у іх няма выразнага разумення прававога статусу крыптадаходаў і парадку выплаты падаткаў з іх. Як, зрэшты, і ў дзяржслужбоўцаў.

Напрыклад, адзін айцішнік знайшоў замежную кампанію, гатовую плаціць крыптай, і пачаў шукаць дакладную інфармацыю, як правільна плаціць НПД з гэтага даходу.

Зварот у падатковую інспекцыю даў супярэчлівы вынік. Спачатку па тэлефоне яго запэўнілі, што так можна. А вось на пісьмовы запыт пасля доўгага вывучэння тэмы адказалі, што ў цяперашні час фізасобы могуць толькі валодаць, майніць, захоўваць і мяняць токены праз крыптаплатформы-рэзідэнтаў ПВТ — атрымліваць жа іх у якасці аплаты за паслугі плацельшчыкам НПД да 18 ліпеня 2026 года нельга, гэта не прадугледжана заканадаўствам.

Калі ж незаконныя аперацыі ўсё ж здзейснены, то даходы ад іх падлягаюць падаткаабкладанню па стаўцы 26% (замест стаўкі НПД 10%).

А што цяпер?

«Можна легальна абналічваць праз біржы ў ПВТ, а там ужо хто пытацца будзе?»

Наогул, не сакрэт, што адсутнасць празрыстага механізму выплаты падаткаў з крыптадаходаў не спыняе айцішнікаў ад іх атрымання.

Больш таго, цяпер некаторыя добрасумленна плацяць НПД з крыпты і ўпэўненыя, што робяць усё паводле закону.

Яшчэ адзін айцішнік расказаў, што некалькі разоў атрымліваў аплату за фрыланс токенамі на крыптаакаўнт беларускай крыптаплатформы — ён сам вывучыў заканадаўства (таму што «ў падатковую звяртацца страшна») і вырашыў, што так можна. Атрыманыя токены ён выводзіў на карту беларускага банка, дэклараваў фіят у аплікацыі «Профдоход» і выплачваў падатак.

— Я зразумеў, што крыптавалюты можна легальна абналічваць праз біржы, якія ўваходзяць у ПВТ, а там ужо хто пытацца будзе? — разважае ён. — Я завёў на біржу свае токены, біржа ўзяла камісію, выдала мне на карту BYN — калі гэта законна, то чаму б і не?

«Не афішавала спосаб атрымання даходу»

Зрэшты, знайшліся і такія айцішнікі, якія спачатку асцерагаліся адкрытага ўзаемадзеяння з крыптадаходам у Беларусі, таму абналічваюць токены праз знаёмых або за мяжой, пры гэтым дэкларуюць наяўныя і плацяць падатак у Беларусі. Вось, напрыклад, гісторыя айцішніцы ў Польшчы, якая працягвае плаціць НПД у Беларусі.

— Я два гады працую за крыпту на гэмблінг-кампанію — спачатку з Беларусі, а цяпер з Польшчы. Раней падобнага досведу ў мяне не было, я заўсёды адмаўлялася ад прапановаў, калі аплата прадугледжвалася крыптой. Але на справе гэта аказалася даволі зручна.

У РБ я працавала як самазанятая і не афішавала спосаб атрымання даходу, выводзіла яго праз неафіцыйных людзей (нязручна і трэба плаціць камісію) або падчас паездак у Польшчу. Там ёсць афіцыйныя крыптаабменнікі, дзе USDT можна памяняць на наяўныя долары (зручна і ніякай камісіі, а пры вялікіх сумах абменнік мне плаціць камісію).

У адным абменніку ў мяне проста паглядзелі пашпарт, у другім папрасілі прайсці іх асабістае KYC (Know Your Customer — працэдура праверкі асобы кліента, devby) — як я разумею, яны ідэнтыфікуюць кліента толькі для сябе. Чула таксама пра крыптаматы (але там нібыта нявыгадная камісія). Пасля гэтага я дэкларавала даход у аплікацыі «Профдоход» і плаціла падатак.

Можна было б рабіць гэта і праз беларускія крыптабіржы, але там могуць прымусіць адказаць, адкуль «жэмчуг». Трэба, каб спачатку ў нас афіцыйна дазволілі атрымліваць даход у крыпце.

У Польшчы я нядаўна і яшчэ не прыдумала, як легалізаваць свой даход.

Хто ўвогуле плаціць крыптой

Паразмаўляўшы з айцішнікамі, мы вылучылі як мінімум дзве групы кампаній, якія наймаюць супрацоўнікаў за крыптавалюту:

— кампаніі, якія не могуць рабіць банкаўскія пераводы праз санкцыі супраць Беларусі і Расіі;

— кампаніі, якія атрымліваюць даход у крыптавалютах.

Вось як апісваюць нашы спікеры сваіх заказчыкаў і ўзаемаадносіны з імі:

«Правайдэр рэзідэнцкіх проксі, СЕО — з РФ і Таджыкістана, супрацоўнічаем на даверы. Распрацоўшчыкам плацяць толькі крыптай — відаць, праз спецыфіку бізнесу: кліенты плацяць за прадукт крыптавалютай»;
«Прадуктовая фінтэх-кампанія ў сферы b2b, распрацоўваем і прадаём рашэнне end-to-end для брокерскіх кампаній, якія прапануюць канчатковым кліентам гандаль на рынку Forex; юрасоба ў ААЭ, магчыма, ёсць „дочкі“ ў іншых краінах. У мяне дамова з імі. Усім супрацоўнікам, акрамя мяне, плацяць фіятам: проста я — адзіны з СНД. У кампаніі ёсць партнёр, праз якога праводзяцца плацяжы, і гэты партнёр не працуе з РФ і РБ. У якасці выключэння яны пагадзіліся пераводзіць мне плату ў крыпце. І для іх гэта не левак, як я зразумеў, у іх ёсць афіцыйны дазвол ад падатковых органаў у ААЭ»;
«Гэмблінг-кампанія, юрасоба — у Румыніі, супрацоўнікі — з усёй Еўропы, з РБ, РФ, Украіны, Грузіі. Напэўна, ім складана арганізаваць трансфер грошай ва ўсе гэтыя краіны, таму яны плацяць крыптай. Але я моцна не задумвалася над гэтым пытаннем. Афіцыйна я там не аформлена».
«Сябар працаваў на амерыканскі рынак і цікавіўся, як я атрымліваю заробак крыптавалютай — відавочна, яму не даходзілі банкаўскія пераводы праз санкцыі».

Гэта рызыка?

Айцішнікі згаджаюцца, што оферы ў крыпце могуць зыходзіць і ад «проста мутных» кампаній, але свае так не характарызуюць. Адны падкрэсліваюць, што іх дамовы нічым не адрозніваюцца ад звычайных, іншыя — што іх правы з аднолькавым поспехам могуць парушыць і традыцыйныя кампаніі, і тыя, што плацяць крыптавалютай.

«Прачытаўшы дамову, я не знайшоў якіх-небудзь відавочных уразлівасцей для мяне — стандартная форма, дзе пазначаны тэрміны скасавання, прычыны, прадмет неразгалошвання дадзеных і г. д. Хіба што, калі ўзнікне спрэчка, яе давядзецца ўрэгуляваць у краіне іх рэгістрацыі. Але гэта не ад спосабу аплаты заробку залежыць».

«Раней мяне гэта насцярожвала, але цяпер я стаўлюся прасцей. Проста кампаніям так зручней: яны могуць наймаць людзей у любой краіне, не марнуючы сілы на адкрыццё юрасобы і барацьбу з міжнароднымі пераводамі.

Рызыкі ёсць заўсёды, заўсёды можа трапіць недабрасумленны працадаўца, асабліва калі вы не аформлены паводле дамовы. Але і дамова не гарантыя. Напрыклад, мой мінулы працадаўца плаціў грошы на карту паводле працоўнай дамовы, і гэта не ратавала мяне ад дзіўных затрымак і спроб кідалава — я ледзь выцягнула сваю зп. Проста трэба старанна выбіраць кампанію і на старце абмяркоўваць умовы».

Ці чакаюць айцішнікі легалізацыі крыптадаходаў?

Адназначна так. Як мы зразумелі, айцішнікі зацікаўленыя ў бясстрэсавай легалізацыі сваіх крыптадаходаў у Беларусі.

Больш таго, даведваючыся, што паводле закону гэта ўсё яшчэ немагчыма, моцна расчароўваюцца і пачынаюць перажываць: што ж, нам цяпер адмаўляцца ад працы, а што рабіць з ужо атрыманай крыптай?

Нехта з іх плануе назапашваць даход на крыптакашальку, каб пасля з’яўлення крыптабанкаў вывесці яго паводле закону на банкаўскі рахунак.

У чым яшчэ адназначна маюць патрэбу самазанятыя айцішнікі, дык гэта ў афіцыйным тлумачэнні ад падатковай: як плаціць падатак з 18 ліпеня і як быць тым, хто дэ-факта атрымаў крыптадаход раней.