«Грузія не стала домам». Айцішнік так і не прывык (хоць і падатак 1%) — выбірае паміж Іспаніяй і ЗША

«Выбару асабліва не было»

— Я пераехаў у Грузію ў 2023 годзе. Да гэтага з пандэміі жыў у Турцыі, бо легалізацыя ў гэтай краіне была, як мне здаецца, самай простай у свеце — дастаткова было зняць кватэру на год, заверыць дамову ў натарыуса, паказаць невялікую суму на банкаўскім рахунку і афармаць мясцовую страхоўку. І ўсё — ПМЖ зацвярджалі гарантавана!

Больш за тое, аформіўшы турыстычны ікамет адзін раз, яго можна было без праблем прадаўжаць з года ў год. Раней людзі гадамі жылі ў Турцыі — працавалі выдалена, куплялі нерухомасць, аддавалі дзяцей у мясцовыя школы і не мянялі тып дакумента.

Але потым наступіў складаны перыяд: міграцыйная служба краіны (Göç İdaresi) кардынальна змяніла свой падыход да замежнікаў, праз што я, як і сотні тысяч іншых рэлакантаў, страціў легальны статус у гэтай краіне — ПМЖ мне не прадоўжылі.

Спачатку я не планаваў пераязджаць у Еўропу, хаця варыянт з рэлакацыяй бізнесу мог бы рэалізаваць — але… трэба было падумаць пра гэта раней. На той момант, як я быў вымушаны шукаць новую краіну для пражывання, праграма Poland Business Harbor, па якой я мог бы пераехаць у Польшчу, — стала гісторыяй.

PBH не апраўдала надзей — чыіх? Разбор пра самую вялікую рэлакейт-праграму

Па тэме

PBH не апраўдала надзей — чыіх? Разбор пра самую вялікую рэлакейт-праграму

Яшчэ ў 2022 годзе я адкрыў у Грузіі ІП і вёў праз яго свой невялікі бізнес. У Турцыі турыстычны ПМЖ дазваляў легальна не плаціць падаткі, але мне патрэбна была надзейная юрысдыкцыя, — і я выбраў Грузію. Таму ў 2024 годзе логіка была простай: раз тут у мяне ўжо ёсць працуючае ІП са зразумелым падатковым рэжымам, то нібыта лагічна было працягнуць сваё існаванне і жыццё тут.

У цэлым Грузія сустрэла мяне нармальна — ні разу не заўважаўшы ад мясцовых жыхароў нічога негатыўнага ў дачыненні да сябе. Кватэру без праблем зняў у першы ж тыдзень. Так, цэны кусаліся, але я быў да гэтага гатовы: мне казалі, што Грузія — краіна нетанная.

Бязвіз, 1% і руская мова — набор плюсаў той жа

Што датычыць плюсаў Грузіі, то першы, — гэта, вядома ж, бязвізавы рэжым: жывеш тут год, потым на адзін дзень з’язджаеш, вяртаешся — і можаш жыць яшчэ год. Ды і ў цэлым ніхто цябе тут не чапае ў гэтым плане.

Другі плюс — гэта ІП, якое тут без праблем можа адкрыць кожны. Калі ты працуеш толькі з замежнікамі, ты плаціш у дзяржаўную казну 1% і не плаціш ПДВ. Сітуацыя мяняецца, толькі калі ты зарабляеш больш за 500 тысяч лары ў год (а гэта прыкладна 185 тысяч долараў па курсе) — даход звыш гэтай сумы будзе аблагацца ўжо пад 3%, і так аж да канца года.

Калі ж ты працуеш з грузінамі, то правілы такія: даход менш за 100 тысяч лары (38,5 тысячы долараў) усё яшчэ патрабуе ўплаты 1% падаткаў, а больш — ПДВ у памеры 18%. Як бачыце, правілы вельмі простыя і зразумелыя.

Яшчэ адзін плюс Грузіі — тут разумеюць рускую мову і гавораць на ёй. Я жыву ў Тбілісі, тут гэту мову чуць не так часта, але вось у Батумі ўсё іначай: нават калі ты не ведаеш англійскай (адразу агавару, гэта не мая гісторыя), — ты не будзеш адчуваць ніякіх праблем нідзе, бо там кожны другі, калі не першы мясцовы будзе гаварыць з табой па-руску.

Мінусы: нібыта ніхто не чапае, але «адчуванне небяспекі»

Але ў цэлым ёсць такое адчуванне, што ты нібыта часам ловіш на сабе непрыемныя позіркі, калі гаворыш па-руску.

Яшчэ больш хейту і нянавісці ты бачыш у сацсетках, — і разумееш, што недзе глыбока ўнутры некаторых схавана незадавальненне. Але проста на вуліцах Тбілісі ты ў большасці выпадкаў адчуваеш сябе спакойна. Ніхто не абзывае цябе, не чапае, спрабуючы на пустым месцы справакаваць канфлікт.

І так, у мяне быў непрыемны інцыдэнт у 2022 годзе, калі я прыехаў сюды першы раз. Неяк мяне вельмі доўга абслугоўвалі ў рэстаране, бо загаварыў спачатку па-руску, а не па-англійску — але нібыта ў той момант усё было вельмі абвострана. Цяпер не так.

Грузінскі менталітэт у цэлым, вядома, адрозніваецца ад беларускага, — і гэта таксама ўплывае на тое, як ты сябе тут адчуваеш. Тут бязладдзе на дарогах, людзі неабавязковыя і лянівыя, яны не хочуць успрымаць крытыку, усё прымаюць у штыкі, нібыта ты вораг народа, — а не папросту хацеў бы палепшыць рэчаіснасць.

Так, мне хочацца жыць у парадку (плюс-мінус), хочацца, каб мяне слухалі і прыслухоўваліся — і каб мы знаходзілі агульную мову. Для гэтага кожнаму з нас мова і дадзена.

Клімат мне падабаецца, але Тбілісі — вельмі шэры: ці зіма на дварэ, восень або вясна — кожны твой дзень падобны на папярэдні, ён шэры і няўтульны, і ад гэтага ты пастаянна ў нейкім смутку.

«Вылятаў — было адчуванне, што назад могуць і не ўпусціць»

Мне здаецца, што ў апошні час людзей, якія гавораць па-руску, на вуліцах Тбілісі стала менш — па меншай меры, сустракаю радзей, чым раней. Паводле маіх адчуванняў, цяпер ідзе адток спецыялістаў з Грузіі. Магчыма, таму што многія спачатку разглядалі гэтую краіну як транзітны пункт — такую буферную зону, дзе можна крыху пажыць у бяспецы, арыентавацца і зразумець, куды рухацца далей.

Праўда, сярод маіх знаёмых ёсць і адваротныя прыклады: некаторыя хлопцы, наадварот, перабраліся ў Грузію з Арменіі, бо тут ім падабаецца больш. Усё індывідуальна.

І ўсё ж Грузія ўжо не так прывабная для большасці айцішнікаў, у тым ліку праз пастаянныя змены ў заканадаўстве. Сёлета, напрыклад, моцна змянілася працоўнае права — і цяпер сама па сабе наяўнасць працоўнай дамовы ці адкрытага бізнесу больш не дае замежнікам аўтаматычнага права працаваць у краіне.

Для мясцовых кампаній увялі жорсткія квоты і фінансавыя патрабаванні: абарот бізнесу павінен складаць не менш за 50 тысяч лары (каля 19 тысяч долараў) у год на кожнага нанятага замежніка. Выключэнне зроблена толькі для фрылансераў і выдаленшчыкаў, якія атрымліваюць даход з-за мяжы ад замежных заказчыкаў, — для іх працэдура легалізацыі засталася больш простай. Я, напрыклад, яшчэ ў сакавіку атрымаў і ПМЖ, і дазвол на працу, каб нармальна легалізавацца, замацаваць свой статус і жыць без праблем.

Таму, прыязджаючы сюды, важна разумець: гэта ўжо не тая Грузія, якой яна была некалькі гадоў таму, калі можна было адчуваць сябе спакойна, маючы ў пашпарце толькі штампы пра ўезд і выезд. Калі вы доўга жывяце ў краіне і працуеце тут, могуць узнікнуць пытанні.

Дарэчы, у мяне быў непрыемны інцыдэнт, звязаны якраз з гэтым: аднойчы пры вылеце мяне падрабязна распытвалі, на якіх падставах я так доўга жыву ў Грузіі, ці ёсць у мяне ПМЖ і якія паслугі я аказваю. Было адчуванне, што назад могуць і не ўпусціць.

Усе гэтыя рызыкі абавязкова трэба ўлічваць пры пераездзе. Я б настойліва рэкамендаваў тым, хто едзе ў Грузію надоўга, адразу думаць пра легалізацыю. Тым больш што цяпер для гэтага ёсць усе магчымасці: атрымліваць ПМЖ (у тым ліку праз ІП) стала нават прасцей, і вялікі абарот для гэтага не патрабуецца. Гэта цалкам вырашальная задача.

ПМЖ: «Афіцыйна даплаціў за тэрміновасць»

ПМЖ я афармляў у пачатку вясны. Тады толькі ўступіў у сілу закон, які патрабуе абавязкова мець дазвол на працу і ПМЖ, каб працягваць тут жыць. З таго часу правілы ўжо некалькі разоў мяняліся.

У «першай хвалі» працэдура выглядала так: у мяне даўно ёсць ІП, так што ў сакавіку я адправіў заяўку на дазвол на працу і запоўніў анкету. Каб паскорыць працэс, я афіцыйна даплаціў за тэрміновасць. Са мной правялі суразмоўе. Задавалі базавыя пытанні: хто я, чым займаюся, як доўга знаходжуся ў Грузіі і каму аказваю паслугі. Літаральна на наступны дзень прыйшоў дазвол. Без яго падавацца на ПМЖ па працаўладкаванні нельга. У працы праз ІП у мяне на той момант быў абарот у 50 тысяч лары (каля 18,5 тысячы долараў).

Ну, а далей я змог падацца на від на жыхарства. Для гэтага абавязковая рэгістрацыя па месцы жыхарства ў Грузіі. Мы дамовіліся з гаспадаром кватэры — і разам схадзілі ў Дом юстыцыі. Сама працэдура разгляду заняла каля месяца. Там ёсць розныя градацыі па тэрміновасці, — я атрымаў ПМЖ за стандартныя 30 працоўных дзён. Мой ПМЖ афармлены на год, далей яго трэба прадаўжаць кожны год. Ведаю, што камусь даюць на пяць і нават на дзесяць гадоў, але гэта адбываецца ўжо пры паўторных падачах.

$1,5 тысячы на двух з камфортам

Цяпер я здымаю кватэру за 520 долараў. Камуналка каля 100–200 долараў — у залежнасці ад сезону: калі працуюць батарэі ацяплення або кандыцыянер, выходзіць даражэй. Калі ўсім гэтым не карыстацца, можна спакойна ўкласціся і ў 50 долараў.

Мне здаецца, тысячы долараў на аднаго чалавека тут дакладна хопіць, калі не хадзіць кожны дзень па рэстаранах і кавярнях (пры гэтым можна выбірацца ў заклады ў выходныя). Хтось жыве з меншым размахам, хтось — з большым, усё залежыць ад таго, дзе здымаць жыллё. І так, цэны на кватэры могуць быць ад нуля да бясконцасці.

Калі параўноўваць мясцовыя цэны з цэнамі на прадукты ў Беларусі (напрыклад, у Мінску), то яны могуць адрознівацца ў два-тры разы. Да таго ж тут плаваючае цэнаўтварэнне: у адной краме — цана адна, а ў другой дакладна такі ж прадукт можа каштаваць у тры разы даражэй. Цэны таксама моцна залежаць ад гандлёвай сеткі і нават ад раёна Тбілісі.

З плюсаў — тут ёсць беларускія крамы, дзе можна купіць знаёмыя прадукты. Зразумела, яны таксама даражэйшыя, чым у Беларусі, прыкладна ў паўтара-два разы, але чаму б і не. Калі я жыў у Турцыі, такіх магчымасцей наогул не было.

«Кажуць, у Грузіі ўсе шансы ператварыцца ў ІТ-краіну»

Я таксама думаў пра Канаду, вывучаў магчымасці для атрымання студэнцкай візы (даўно не працую ў найме — а значыць на рабочую візу прэтэндаваць не магу), але зразумеў, што ўсё ж пераезд у Канаду выходзіць дарагавата. У гэтай краіны ў цэлым значна больш патрабаванняў.

Можна было б разгледзець яшчэ лацінскія краіны, накшталт Аргентыны або Бразіліі, — але там, на жаль, перагледзелі і ўскладнілі працэдуры легалізацыі, цяпер мне давялося б рабіць апостылі — а вяртацца за гэтым у Беларусь не хацелася б.

Пра Грузію кажуць, што ў яе ўсе шансы ператварыцца ў ІТ-краіну, якой была і Беларусь гадоў сем таму, — але я не адчуваю нейкай татальнай дыджыталізацыі тут.

Так, тут ёсць кампаніі з беларускімі, украінскімі і нават расійскімі каранямі, — і яны вядуць найм. Але я жыву па-за айцішнай тусоўкай (і нават па-за рускамоўнай дыяспарай) і па-за ўсімі гэтымі навінамі. Мой круг зносін — гэта мая сям’я, сябры, якіх я ведаю з даўніх часоў або тых, з кім зблізіўся нядаўна, ужо тут (і іх насамрэч не так шмат). Выходзіць на нэтворкінг з хлопцамі ў Грузіі не бачу сэнсу — мой нэтворкінг будуецца на людзях, якія жывуць у іншых краінах. Ды і ў цэлым недахопу зносін я не адчуваю.

«Сябры з’ехалі, застаўся толькі я». Што трымае айцішнікаў у Грузіі ў 2026

Па тэме

«Сябры з’ехалі, застаўся толькі я». Што трымае айцішнікаў у Грузіі ў 2026