Николай Чикишев world 11 лютага 2026, 14:08

Кампаніі рызыкуюць стаць «машынамі для выгарання» з-за ШІ — даследаванне

Даследчыкі ўсё часцей фіксуюць нечаканы эфект масавага ўкаранення штучнага інтэлекту: замест абяцанага палягчэння працы супрацоўнікі пачынаюць выгараць.

Пакінуць каментарый

Кампаніі рызыкуюць стаць «машынамі для выгарання» з-за ШІ — даследаванне

Даследчыкі ўсё часцей фіксуюць нечаканы эфект масавага ўкаранення штучнага інтэлекту: замест абяцанага палягчэння працы супрацоўнікі пачынаюць выгараць.

На працягу васьмі месяцаў навукоўцы з Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі назіралі за тэхналагічнай кампаніяй прыкладна з 200 супрацоўнікаў, каб зразумець, як генератыўны ШІ змяняе працоўныя звычкі.

Ціску з боку кіраўніцтва не было — працаўнікі самі бралі на сябе больш задач, бо тэхналогіі рабілі дадатковую працу «магчымай і даступнай». У выніку працоўныя спісы хутка разрасталіся, а задачы ўсё часцей пераносіліся на абедзенныя перапынкі і позні час.

Адзін з інжынераў прызнаўся: «Вы думаеце, што дзякуючы ШІ станеце прадуктыўнейшым, зэканоміце час і будзеце менш працаваць. Але насамрэч вы не працуеце менш — вы проста працуеце гэтулькі ж або нават больш».

Даследаванне выявіла тры ключавыя эфекты. Па-першае, пашырэнне задач: супрацоўнікі пачалі выконваць працу, якая раней адносілася да іншых роляў — напрыклад, менеджары і дызайнеры спрабавалі пісаць код, а даследчыкі браліся за інжынерныя задачы.

Па-другое, размыванне межаў паміж працай і асабістым часам: кароткія запыты да ШІ падчас перапынкаў паступова ператваралі працоўны дзень у бесперапынны працэс без паўзаў. Па-трэцяе, рост шматзадачнасці: супрацоўнікі адначасова вялі некалькі працэсаў, правяралі вынікі ШІ і вярталіся да адкладзеных праектаў, што павялічвала кагнітыўную нагрузку.

У выніку фарміраваўся цыкл, які падтрымлівае сам сябе: паскарэнне працы павышала чаканні па хуткасці, што ўзмацняла залежнасць ад ШІ і яшчэ больш пашырала аб’ём задач. Многія ўдзельнікі даследавання адзначалі, што сталі адчуваць сябе прадуктыўней, але не менш занятымі — а часам нават больш перагружанымі, чым раней.

Падобныя высновы з’яўляліся і раней. У адным эксперыменце дасведчаныя распрацоўшчыкі выдаткоўвалі на задачы на 19% больш часу, хоць лічылі, што працуюць на 20% хутчэй. Іншае даследаванне Нацыянальнага бюро эканамічных даследаванняў паказала толькі каля 3% эканоміі часу без прыкметнага ўплыву на даходы і працягласць працоўнага дня.

Аўтары працы папярэджваюць: «Тое, што выглядае як рост прадуктыўнасці ў кароткатэрміновай перспектыве, можа хаваць паступовае павелічэнне нагрузкі і нарастаючае кагнітыўнае напружанне». З часам гэта здольна пагаршаць якасць рашэнняў, павышаць верагоднасць памылак і прыводзіць да цякучасці кадраў.

Каб пазбегнуць такога сцэнару, даследчыкі прапануюць кампаніям фарміраваць «ШІ-практыку» — набор правілаў выкарыстання тэхналогій. Сярод рэкамендацый: уводзіць усвядомленыя паўзы для пераацэнкі задач, структураваць працоўныя працэсы замест пастаяннай рэакцыі на вынікі ШІ і захоўваць прастору для чалавечых зносін, якія падтрымліваюць крэатыўнасць і зніжаюць пачуццё ізаляцыі.