Anthropic сапраўды забаніць за «ўскосныя» сувязі з Беларуссю і Расіяй? Як гэта? Спроба разбору
Якія кампаніі з беларускімі каранямі рызыкуюць застацца без Claude? Спыталі ў карпаратыўнага юрыста.
Якія кампаніі з беларускімі каранямі рызыкуюць застацца без Claude? Спыталі ў карпаратыўнага юрыста.
Якія кампаніі з беларускімі каранямі рызыкуюць застацца без Claude? Спыталі ў карпаратыўнага юрыста.
«Навіна» пра тое, што Anthropic забароніць супрацоўнікам беларускіх (і расійскіх) кампаній карыстацца Claude нават за мяжой, састарэла на паўгода.
Гэтая інфармацыя ёсць у лістападаўскай і травеньскай версіях «Палітыкі падтрыманых рэгіёнаў» Anthropic. Спісы краінаў, у якіх Claude афіцыйна даступны, у абедзвюх версіях гэтага дакумента цалкам ідэнтычныя — Беларусі і Расіі там няма.
Усе апдэйты ў лістападаўскай «Палітыцы выкарыстання» — па іншых пытаннях.
Разрозненыя абмежаванні і забароны на выкарыстанне Claude для махлярства, дэзінфармацыі і стварэння фэйкавых акаўнтаў сабралі ў адзін раздзел.
З’явіўся раздзел, які забараняе выкарыстанне Claude для парушэння дэмакратычных працэсаў (напрыклад, шляхам падману выбарцаў).
Акрамя таго, Anthropic забараніў нічым не абгрунтаваныя і рэгулярныя абразлівыя, жорсткія паводзіны ў адносінах да сваіх LLM.
Між тым на практыцы змены ёсць. У канцы кастрычніка расіяне, якія жывуць за мяжой, пачалі скардзіцца на тое, што Anthropic патрабуе праходзіць праверку асобы і блакуе акаўнты для ўладальнікаў расійскіх пашпартоў. Інфармацыя пра падобныя выпадкі паступала з Грузіі, Арменіі і нават з Новай Зеландыі.
З падобнымі праверкамі сутыкнуліся і грамадзяне Кітая, якія жывуць за мяжой (у самім Кітаі Claude афіцыйна недаступны).
Паводле некаторых сведчанняў, яшчэ раней, з пачатку 2026 года, Anthropic пачаў блакаваць акаўнты карыстальнікаў за выкарыстанне VPN. У прыватнасці, восенню «пад раздачу» пачалі трапляць уладальнікі акаўнтаў з Ганконга.
Можна меркаваць, што і забарона на выкарыстанне Claude для кампаній, якія кантралююцца асобамі або кампаніямі з непадтрыманых рэгіёнаў, у рэшце рэшт таксама пачнуць выконваць.
У асноўным у «Палітыцы падтрымліваных рэгіёнаў» Anthropic пералічаныя простыя і інтуітыўна зразумелыя прыкметы кампаній, якім распрацоўшчыкі адмаўляюць у доступе да Claude.ai, Claude Code і Cowork.
Калі кампанія знаходзіцца ў Беларусі, зарэгістравана ў Беларусі або належыць чалавеку з Беларусі, яе супрацоўнікаў у любой краіне свету могуць пазбавіць доступу да Claude.
Складаней — з ускосным (у арыгінале indirectly) кантролем над пакетам акцый. Якую кампанію Anthropic можа прызнаць «ускосна» беларускай? Ці ў небяспецы кампаніі «з беларускімі каранямі» ў іншых юрысдыкцыях?
Пра гэта мы спыталі ў карпаратыўнага юрыста Мікіты* з вялікім досведам працы ў міжнародных ІТ-кампаніях, у тым ліку ў кампаніях з беларускімі каранямі.
— Фармулёўка «Majority-owned or controlled, directly or indirectly» з дакумента Anthropic амаль даслоўна паўтарае мову экспартнага рэгулявання. Сама канструкцыя «owned or controlled, directly or indirectly» добра вядомая і ў падатковым, і ў санкцыйным праве, так што яна не выглядае нечым экзатычным.
Парог «majority» (больш за 50%) і агульны кантэкст экспартных абмежаванняў кажуць пра тое, што Anthropic, хутчэй за ўсё, арыентавалася менавіта на такую мадэль.
Але юрыдычна гэта дагаворная ўмова прыватнай кампаніі, а не санкцыйны рэгламент. Кампанія Anthropic мае права тлумачыць яго самастойна і ні да аднаго з рэжымаў наўпрост не прывязаная.
Падатковае права разбірае «прамое і ўскоснае ўдзел» яшчэ больш дэтальна, але не заўсёды аднастайна пры параўнанні юрысдыкцый. Вось якія дакументы рэгулююць гэтыя нормы ў міжнародных арганізацыях і ў розных краінах:
1. Артыкул 9 Мадэльнай падатковай канвенцыі АЭСР [Арганізацыі эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця] называе прадпрыемствы асацыяванымі, калі адно «participates directly or indirectly in the management, control or capital» другога. Гэта амаль тая ж формула. Парогаў мадэль не задае, іх устанаўліваюць нацыянальныя законы.
2. Правілы пра кантраляваныя замежныя кампаніі (КЗК). Метадалогію апісвае справаздача АЭСР BEPS Action 3: Designing Effective Controlled Foreign Company Rules (2015).
3. У ЕС дзейнічае арт. 7 дырэктывы ATAD 2016/1164: прамое або ўскоснае валоданне больш за 50% разам з асацыяванымі асобамі.
4. ЗША, Subpart F: § 957, § 958 і § 318 IRC. Тут найбольш дэталёвыя правілы «канструктыўнага валодання»: чалавеку прыпісваюцца долі чальцоў сям'і, якія належаць яму кампаній і трастаў, а таксама акцыі, на якія ў яго ёсць опцыён.
5. Расія. Арт. 105.2 ПК РФ (узаемазалежныя асобы) змяшчае відавочную формулу разліку ўскоснага ўдзелу, арт. 25.13 ПК РФ — правілы пра КЗК [кантраляваныя замежныя кампаніі].
6. Беларусь таксама ўвяла правілы пра КЗК у Падатковым кодэксе.
У адносінах да ўскоснага (indirectly) валодання ёсць два асноўных падыходы, і розніца паміж імі прынцыповая:
Прыклад. Просты ланцужок. Іван жыве ў Мінску і валодае 100% кіпрскай Roga I Kopyta Ltd, а яна валодае 60% польскай Kozha I Kosti sp. z o.o. Тут пры любым з двух падыходаў ўскосны ўдзел Івана складае 60% або больш. Такім чынам, Kozha I Kosti sp. z o.o — гэта «majority-owned, indirectly», або «знаходзіцца пад ускосным кантролем» Івана.

Прыклад. Двухузроўневы ланцужок. Іван (Мінск) валодае 60% Roga I Kopyta Ltd (Кіпр), а тая валодае 60% Kozha I Kosti sp. z o.o (Польшча).
Як відаць, адна і тая ж структура ўласнасці дае розныя адказы ў залежнасці ад метаду. Які з іх патэнцыяльна меркуецца прымяняць — Anthropic наўрад ці раскажа (бо не прынята).
Трэба таксама ўлічваць агрэгацыю, гэта значыць аб’яднанне долей розных уласнікаў з нейкай юрысдыкцыі. Паводле правілаў OFAC долі некалькіх «абмежаваных» асобаў складваюцца. Расійскія правілы пра КЗК таксама ўлічваюць сукупную долю рэзідэнтаў. Пры гэтым калі ўсе расійскія рэзідэнты разам валодаюць больш чым 50% кампаніі, прымяняецца парог у 10%.
Прыклад. Мінарытарыі ў суме. Тры кафаўндары жывуць у Мінску і валодаюць па 20% польскай Kozha I Kosti sp. z o.o. Астатнія 40% у еўрапейскага фонду. Ніхто паасобку не кантралюе кампанію. Але пры агрэгацыі па BY-юрысдыкцыі атрымліваецца 60%, гэта значыць «majority-owned» (валоданне кантрольным пакетам).
Важна разумець, што «Controlled» — катэгорыя шырэйшая за валоданне («owned»).
Санкцыйныя і падатковыя рэжымы, а таксама IFRS 10 прызнаюць кантроль праз:
Прыклад. Мінарытарый з правам прызначэння. У заснавальніка з Мінска 30% кіпрскай Roga I Kopyta Ltd, але па акцыянерным пагадненні ён прызначае трох з пяці чальцоў праўлення. У выніку валоданне не мажарытарнае, але кантроль ёсць. Менавіта для такіх выпадкаў у фармулёўцы стаіць «or controlled».
Прыклад. Намінальны акцыянер. 100% кіпрскай кампаніі фармальна належыць грамадзяніну ЕС, а па nominee agreement ён галасуе паводле ўказанняў бенефіцыяра ў Мінску. Гэта класічны ўскосны кантроль, і раскрываць менавіта такія схемы заклікаюць рэестры бенефіцыяраў.
Яшчэ адно важнае пытанне, на якое не заўсёды ёсць адказ. Што важней: грамадзянства ўласніка або юрысдыкцыя, у якой ён працуе?
У падатковым праве ўсё яснейшае, бо правілы пра КЗК і ўзаемазалежнасць прывязаны да падатковага рэзідэнтства, а не да пашпарта. Ёсць і канцэпцыя месца эфектыўнага кіравання (арт. 4 Мадэлі АЭСР): кампанія можа лічыцца рэзідэнтам краіны, адкуль ёй фактычна кіруюць, незалежна ад месца рэгістрацыі.
Прыклад. Эміграваўшы заснавальнік. Заснавальнік-беларус валодае 100% польскай кампаніі, але ўжо некалькі гадоў жыве і з’яўляецца падатковым рэзідэнтам у Вільнюсе. Калі крытэрый — юрысдыкцыя, а не грамадзянства, кампанія, па логіцы, пад абмежаванне не трапляе.
Прыклад. У камандзе шмат беларусаў, іншых сувязей з Беларуссю няма. Нямецкая GmbH, якая належыць нямецкім акцыянерам, наймае беларускіх распрацоўшчыкаў, у тым ліку тых, хто працуе з Грузіі або Польшчы. Кантроль накіраваны з падтрымліванай юрысдыкцыі, а не ў яе. У такой сітуацыі якія-небудзь абмежаванні ў карыстанні сервісам існуюць толькі для лакацый, якія не падтрымліваюцца.
Калі зусім коратка: дакладна ніхто не ведае. Фармулёўкі ў палітыцы Anthropic досыць агульныя, а адно з ключавых вызначэнняў, якое там змяшчаецца, можа ў розных юрысдыкцыях трактавацца па-рознаму.
Але расклад прыкладна такі.
Хутчэй за ўсё, НЕ забаняць, калі:
Вы працуеце ў заходняй кампаніі з заходнімі фаўндарамі, нават калі палова каманды — беларусы ў Польшчы або Грузіі.
Фаўндар — беларус, але ён даўно з’ехаў, змяніў падатковае рэзідэнтства і кіруе бізнесам з умоўнага Вільнюса, а не з Мінска.
Кампанія зарэгістравана ў ЕС/ЗША, а беларусы ў ёй — мінарытарыі, якія ў суме не цягнуць на 50%+ (праўда, тут могуць быць нюансы з методыкай падліку) і не кантралююць раду дырэктараў.
Хутчэй за ўсё, ЗАБАНЯЦЬ (калі алгарытмы Anthropic да вас дабяруцца), калі:
Юрыдычная асоба кампаніі, у якой вы працуеце, зарэгістравана ў ЕС, але кантрольны пакет (50% і больш) наўпрост або праз ланцужок прамежкавых структур належыць людзям у Беларусі.
Фаўндараў з Беларусі некалькі, і ў суме яны ўсё роўна трымаюць больш за палову кампаніі.
Паводле папераў уладальнік — грамадзянін ЕС, але рэальна ён «зіцстаршыня», а рашэнні прымаюцца з Беларусі (або ў беларускага мінарытарыя паводле акцыянерных пагадненняў ёсць права прызначаць большасць дырэктараў).
Вы плаціце за Claude карпаратыўнай картай з «няправільнай» прапіскай, сядзіце пад VPN або засвяцілі пры верыфікацыі пашпарт РБ/РФ.
Між тым беларусаў дыяспары нават такая перспектыва пакуль асабліва не хвалюе. Вось як бачыць сітуацыю супрацоўнік ІТ-кампаніі з беларускімі каранямі Сяргей*, які цяпер працуе за мяжой і актыўна выкарыстоўвае ў сваёй працы Claude:
— У іх напэўна ёсць механізмы для «адлову» такіх кампаній, але які там алгарытм — толькі ім вядома. Думаю, будзе латарэя: каго заблакуюць, каго не, у каго не будуць прымаць апеляцыі. Але заўсёды можна стварыць новы акаўнт праз FB, Proton і гэтак далей. Думаю, нейкі з іх застанецца працоўным, бо шукаць парушальнікаў будуць праз нейкі алгарытм.
* — імя суразмоўцы зменена
Релоцировались? Теперь вы можете комментировать без верификации аккаунта.