Алеся Чапкевич world 26 кастрычніка 2026, 16:09

Як не развучыцца думаць праз ШІ? Адказ ёсць у пілотаў самалётаў

Пілоты карыстаюцца аўтапілотам ужо дзесяткі гадоў. Іх вопыт можа дапамагчы офісным супрацоўнікам, якія ўсё глыбей тонуць у нейрасетках, піша Business Insider.

Пакінуць каментарый

Дадай у Google

Як не развучыцца думаць праз ШІ? Адказ ёсць у пілотаў самалётаў

Пілоты карыстаюцца аўтапілотам ужо дзесяткі гадоў. Іх вопыт можа дапамагчы офісным супрацоўнікам, якія ўсё глыбей тонуць у нейрасетках, піша Business Insider.

Прафесар Кінгс-каледжа ў Лондане і сааўтар даследавання пра «кагнітыўную капітуляцыю» Сцівен Шоў параўнаў працу з ШІ з авіяцыяй: «Пілотаў спачатку вучаць лётаць уручную, і толькі потым — стратэгічна падключаць аўтаматыку», — адзначыў ён на OxGen Summit.

Гэта не проста тэорыя, а інструкцыя па бяспецы. Яшчэ ў 2013 годзе Федэральнае ўпраўленне грамадзянскай авіяцыі ЗША (FAA) папярэдзіла, што бесперапыннае выкарыстанне аўтапілота прыводзіць да зніжэння навыкаў ручнога кіравання, праз што пілот у крытычны момант можа не вывесці лайнер з небяспечнага піке. У 2017 годзе рэгулятар зноў заклікаў авіякампаніі прымушаць пілотаў перыядычна адключаць аўтаматыку і лётаць «уручную».

«Нават прафесіяналы вышэйшага ўзроўню рызыкуюць страціць кваліфікацыю», — сказаў Шоў, маючы на ўвазе перакладванне разумовых задач на нейрасеткі.

Небяспеку страты базавых навыкаў прызнаюць і ў самой ШІ-індустрыі. Кіраўнік OpenAI Сэм Альтман назваў кагнітыўную атрафію адной з самых недаацэненых рызыкаў тэхналогіі, а кіраўнік французскага стартапа Mistral Артур Менш лічыць яе галоўнай пагрозай ШІ для грамадства.

Як людзі памянялі мозг на алгарытм

Тое, наколькі лёгка чалавек аддае права думаць машыне, паказваюць свежыя даследаванні.

У эксперыменце нейрабіёлага Вів’ен Мінг 90-95% людзей папросту выкарыстоўвалі ШІ для генерацыі гатовых адказаў або пошуку пацвярджэнняў уласных забабонаў, замест таго каб паглыбіць мысленне або падвергнуць рэчы сумневу.

У даследаванні Шоў на 1372 чалавекі ўдзельнікі прымалі рэкамендацыі ШІ амаль у 80% выпадкаў, нават калі адказы былі наўмысна памылковымі. Гэты феномен Шоў назваў «кагнітыўнай капітуляцыяй».

Правіла «Спачатку падумай, потым пішы промпт»

Каб не страціць вастрыню розуму, эксперты прапануюць укараняць у працу жорсткую гігіену. Галоўная парада Шоў — спачатку сфармуляваць уласнае меркаванне, і толькі потым адкрываць чат з ШІ. Калі пачынаць задачу адразу з промпта, алгарытм імгненна звузіць межы вашага мыслення да сваіх шаблонаў.

Экс-кіраўнік па ўкараненні ШІ ў PwC Гіта Раджан спачатку заўсёды піша чарнавік уручную, а нейрасетку падключае для фактчэкінгу і пошуку слабых месцаў у сваім тэксце.

CEO DigitalMarketer Райан Дыс прапануе правіла 10-80-10. Трэба дзяліць любы працэс на тры этапы: першыя 10% задачы (канцэпцыя, стратэгія) робіць чалавек, сярэднія 80% (руціна, зборка, чарнавік) — за ШІ, а на фінальных 10% зноў уключаецца чалавек, каб крытычна ацаніць і давесці да ладу вынік.