«Усе спампоўваюць аплікацыю для байкоту тавараў з ЗША. Але мак не апусцеў». Архітэктар распавяла пра вайб у Грэнландыі

Выпускніца архітэктурнага факультэта БНТУ Зінаіда Ляшонак у 2022–2024 гадах працавала гарадской планіроўшчыцай у Ілулісаце, цэнтры грэнландскай камуны Аванаата за 350 км на поўнач ад Палярнага кола. Апошні год Зінаіда жыве і працуе ў Даніі.

«Пошук лепшых месцаў для размяшчэння ездавых сабак»: чым беларуска займалася ў Грэнландыі?

У Даніі я крыху больш за год. Пераехала дзякуючы працы на пасаду гарадской планіроўшчыцы ў муніцыпалітэце Одэнсэ. 

Да гэтага крыху больш за два гады працавала на такой жа пасадзе ў самым паўночным муніцыпалітэце Грэнландыі. У Грэнландыю мяне занесла, бо ў дацкія муніцыпалітэты мяне не бралі, а ў Грэнландыі такія праблемы з «цякучкай кадраў» і пошукам спецыялістаў, што з другой спробы мяне туды ўзялі. Праблема з кадрамі для Грэнландыі істотная, пра яе варта памятаць на працягу чытання ўсяго гэтага апавядання.

У грэнландскім муніцыпалітэце не так шмат працаўнікоў, але шмат задач. Таму ёсць і прастора для ініцыятываў (я паляпшала працу з дадзенымі геаінфармацыйных сістэм, ГІС),  і для «звычайных» задач. Сярод апошніх былі, напрыклад, такія:

• арганізацыя працэсу па галасаванні для выбару назвы для новых вуліц;
• дапамога з мапамі для кампаніі, якая займаецца снегаачысткай вуліц;
• супрацоўніцтва з будаўніцтвам новага міжнароднага аэрапорта;
• пошук магчымасцей для пашырэння могілак;
• пошук лепшых месцаў для размяшчэння ездавых сабак.

Усё гэта было вельмі цікава і давала адчуванне таго, што твая праца — не дарма.

У Данію з Грэнландыі я пераехала па некалькіх прычынах. Нягледзячы на разнастайнасць працоўных задач, з часам праца стала больш руціннай. За больш чым два гады я засумавала без магчымасці танна падарожнічаць. Ды і першапачатковым маім планам было паспрабаваць свае сілы ў планаванні менавіта ў Даніі.

Узаемаадносіны датчанаў і грэнландцаў і моўнае пытанне

У Даніі датчане звычайна не вельмі шмат ведаюць пра Грэнландыю, і зусім няшмат хто з іх бываў там хоць турыстам. Таму іх разуменне інуітаў вельмі абстрактнае.  Датчане, якія жывуць у Грэнландыі ці некалі хаця б некалькі месяцаў працавалі і жылі ў Грэнландыі, нашмат лепш разумеюць і тую не самую прыемную пазіцыю, у якой жыхары выспы знаходзяцца/ знаходзіліся, і траўму інуітаў ад ранейшых дацкіх палітык у Грэнландыі.

Важна адзначыць, што вельмі шмат грэнландцаў жывуць у Даніі, і даволі шмат з іх — у Одэнсэ, дзе я зараз працую. Але я не ведаю, як яны ставяцца да ўсёй гэтай сітуацыі.

У Грэнландыі я працавала на дацкай мове. Амаль усе грэнландцы ведаюць дацкую, але ёсць тыя, хто лепш яе разумее, чым размаўляе на ёй, альбо проста адмаўляецца размаўляць на мове каланізатараў. У такіх выпадках даводзіцца клікаць каляжанку, каб дапамагла з перакладам, бо у грамадзян ёсць права на абслугоўванне ў муніцыпалітэце на той мове, якую яны жадаюць выкарыстоўваць. Але ў маёй сферы працы гэта былі, хутчэй, выключэнні.

Я з вывучэннем грэнландскай не справілася, ведаю толькі пару выразаў. Але калі б быў план заставацца ў Грэнландыі, мову вучыць пажадана хаця б з ветлівасці. Да таго ж веданне грэнландскай дасць вам нашмат больш магчымасцей для камунікацыі з калегамі.

Фактар Трампа

Не магу сказаць, што памятаю нешта пра выказванні Трампа аб Грэнландыі ў яго першую кадэнцыю [упершыню намер набыць Грэнландыю Трамп агучыў ў 2019 годзе]. Але я добра памятаю рэакцыю сваіх калег на яго выказванні наконт Грэнландыі ўжо пасля другой перамогі на выбарах, напрыканцы 2024.

Калегі — датчане былі універсальна занепакоеныя, але ў рознай ступені. Грэнландскія ж калегі былі ў асноўным здзіўленыя, некаторыя — крыху занепакоеныя. А адзін з іх быў  рады, бо «усё лепш, чым датчане». Але напрыканцы 2025 нават гэты адзіны чалавек змяніў сваю пазіцыю.

Навогул, усе грэнландцы, з якімі я сябрую ў сацсетках, вельмі адназначна падтрымліваюць ідэю, што Грэнландыя павінна сама вырашаць сваю будучыню і не павінна рабіць гэта пад прымусам. Шмат хто з тых, хто раней не выказваўся пра палітыку, зараз пачалі гэта рабіць. Але я ні з кім не размаўляла на гэтую тэму асабіста, бо ім і так хапае гэтых размоў зараз.

Зараз пытанне пра Грэнландыю займае вельмі шмат і месца, і часу ў абсалютна ўсіх дацкіх СМІ. Былі і дэманстрацыі ў падтрымку Грэнландыі. На працы шмат хто з калегаў занепакоеныя, некаторыя вельмі занепакоеныя. Вяліся і абмеркаванні гэтай тэмы. Але звычайна датчане вельмі дыпламатычныя, таму тэмы размоваў рэдка бываюць вельмі вострымі.

То бок поўная незалежнасць патрабуе доўгай і грунтоўнай падрыхтоўкі, бо краіна, дзе крыху больш за 56.000 жыхароў, не можа забяспечыць сябе сама профільнымі спецыялістамі «заўтра».

Дарэчы, я ведаю і датчанаў, якія за поўную незалежнасць Грэнландыі.

Зараз у дацкім паветры троху адчуваецца антыамерыканскі настрой. Гэта датычыцца ў асноўным спробаў перастаць купляць амерыканскія паслугі ці тавары. Вельмі яскравы прыклад гэтага — свежая навіна пра тое, што вельмі хутка набірае аўдыторыю аплікацыя, якая дазваляе фільтраваць тавары такім чынам, каб не купіць выпадкова нешта з ЗША.

Частка спробаў адмовіцца ад тэхнікі і сэрвісаў з ЗША тычыцца наўпрост інфармацыйнай бяспекі. Але макдональдс у цэнтры Одэнсэ, наколькі я бачу, не апусцеў.

Москва — Вильнюс — Барселона — Новая Зеландия. Как QA нашёл себя на краю света

По теме

Москва — Вильнюс — Барселона — Новая Зеландия. Как QA нашёл себя на краю света

«Первые года 4 было классно». Сеньор, уже гражданин Австралии, рассказал, как там с айтишкой и пауками

По теме

«Первые года 4 было классно». Сеньор, уже гражданин Австралии, рассказал, как там с айтишкой и пауками