Чым займаецца гарадская планіроўшчыца за Палярным колам, ці цяжкая грэнландская мова, і як грэнландцы і датчане ставяцца да ідэі Трампа далучыць найбуйнейшы востраў ў свеце да ЗША?
Чым займаецца гарадская планіроўшчыца за Палярным колам, ці цяжкая грэнландская мова, і як грэнландцы і датчане ставяцца да ідэі Трампа далучыць найбуйнейшы востраў ў свеце да ЗША?
Выпускніца архітэктурнага факультэта БНТУ Зінаіда Ляшонак у 2022–2024 гадах працавала гарадской планіроўшчыцай у Ілулісаце, цэнтры грэнландскай камуны Аванаата за 350 км на поўнач ад Палярнага кола. Апошні год Зінаіда жыве і працуе ў Даніі.
У Даніі я крыху больш за год. Пераехала дзякуючы працы на пасаду гарадской планіроўшчыцы ў муніцыпалітэце Одэнсэ.
Да гэтага крыху больш за два гады працавала на такой жа пасадзе ў самым паўночным муніцыпалітэце Грэнландыі. У Грэнландыю мяне занесла, бо ў дацкія муніцыпалітэты мяне не бралі, а ў Грэнландыі такія праблемы з «цякучкай кадраў» і пошукам спецыялістаў, што з другой спробы мяне туды ўзялі. Праблема з кадрамі для Грэнландыі істотная, пра яе варта памятаць на працягу чытання ўсяго гэтага апавядання.
Праца ў Грэнландыі — гэта цудоўная магчымасць паспрабаваць праектаваць у краіне, дзе няма прыватнай уласнасці на зямлю і працоўныя задачы вельмі разнастайныя. А яшчэ з досведам працы ў Грэнландыі ты атрымоўваеш і доказ, што здольная працаваць на дацкай мове і на дацкай пасадзе.
У грэнландскім муніцыпалітэце не так шмат працаўнікоў, але шмат задач. Таму ёсць і прастора для ініцыятываў (я паляпшала працу з дадзенымі геаінфармацыйных сістэм, ГІС), і для «звычайных» задач. Сярод апошніх былі, напрыклад, такія:
Усё гэта было вельмі цікава і давала адчуванне таго, што твая праца — не дарма.
У Данію з Грэнландыі я пераехала па некалькіх прычынах. Нягледзячы на разнастайнасць працоўных задач, з часам праца стала больш руціннай. За больш чым два гады я засумавала без магчымасці танна падарожнічаць. Ды і першапачатковым маім планам было паспрабаваць свае сілы ў планаванні менавіта ў Даніі.
У Даніі датчане звычайна не вельмі шмат ведаюць пра Грэнландыю, і зусім няшмат хто з іх бываў там хоць турыстам. Таму іх разуменне інуітаў вельмі абстрактнае. Датчане, якія жывуць у Грэнландыі ці некалі хаця б некалькі месяцаў працавалі і жылі ў Грэнландыі, нашмат лепш разумеюць і тую не самую прыемную пазіцыю, у якой жыхары выспы знаходзяцца/ знаходзіліся, і траўму інуітаў ад ранейшых дацкіх палітык у Грэнландыі.
Важна адзначыць, што вельмі шмат грэнландцаў жывуць у Даніі, і даволі шмат з іх — у Одэнсэ, дзе я зараз працую. Але я не ведаю, як яны ставяцца да ўсёй гэтай сітуацыі.
У Грэнландыі я працавала на дацкай мове. Амаль усе грэнландцы ведаюць дацкую, але ёсць тыя, хто лепш яе разумее, чым размаўляе на ёй, альбо проста адмаўляецца размаўляць на мове каланізатараў. У такіх выпадках даводзіцца клікаць каляжанку, каб дапамагла з перакладам, бо у грамадзян ёсць права на абслугоўванне ў муніцыпалітэце на той мове, якую яны жадаюць выкарыстоўваць. Але ў маёй сферы працы гэта былі, хутчэй, выключэнні.
Грэнландская мова адносіцца да абсалютна іншай моўнай сям’і — інуіцка-юпікска-унанганскіх моваў. І вучыць яе вельмі нялёгка. Дый у ёй яшчэ і вельмі значныя адрозненні паміж дыялектамі і унутры дыялектаў. Напрыклад, нават у межах заходнегрэнландскага дыялекту адное і тое ж слова ў розных мясцовасцях можа абазаначаць жоўты колер ці зялёны.
Я з вывучэннем грэнландскай не справілася, ведаю толькі пару выразаў. Але калі б быў план заставацца ў Грэнландыі, мову вучыць пажадана хаця б з ветлівасці. Да таго ж веданне грэнландскай дасць вам нашмат больш магчымасцей для камунікацыі з калегамі.
Не магу сказаць, што памятаю нешта пра выказванні Трампа аб Грэнландыі ў яго першую кадэнцыю [упершыню намер набыць Грэнландыю Трамп агучыў ў 2019 годзе]. Але я добра памятаю рэакцыю сваіх калег на яго выказванні наконт Грэнландыі ўжо пасля другой перамогі на выбарах, напрыканцы 2024.
Калегі — датчане былі універсальна занепакоеныя, але ў рознай ступені. Грэнландскія ж калегі былі ў асноўным здзіўленыя, некаторыя — крыху занепакоеныя. А адзін з іх быў рады, бо «усё лепш, чым датчане». Але напрыканцы 2025 нават гэты адзіны чалавек змяніў сваю пазіцыю.
Навогул, усе грэнландцы, з якімі я сябрую ў сацсетках, вельмі адназначна падтрымліваюць ідэю, што Грэнландыя павінна сама вырашаць сваю будучыню і не павінна рабіць гэта пад прымусам. Шмат хто з тых, хто раней не выказваўся пра палітыку, зараз пачалі гэта рабіць. Але я ні з кім не размаўляла на гэтую тэму асабіста, бо ім і так хапае гэтых размоў зараз.
Зараз пытанне пра Грэнландыю займае вельмі шмат і месца, і часу ў абсалютна ўсіх дацкіх СМІ. Былі і дэманстрацыі ў падтрымку Грэнландыі. На працы шмат хто з калегаў занепакоеныя, некаторыя вельмі занепакоеныя. Вяліся і абмеркаванні гэтай тэмы. Але звычайна датчане вельмі дыпламатычныя, таму тэмы размоваў рэдка бываюць вельмі вострымі.
Я не ведаю ні аднаго чалавека ў Даніі, хто б падтрымліваў ідэю Трампа [далучыць Грэнландыю да ЗША]. У самой Грэнландыі шмат хто выступае за поўную незалежнасць. Але большасць з іх разумее, што вельмі значную частку бюджэту Грэнландыі складае грашовая выплата ад Даніі. I што вельмі вялікая частка працаўнікоў у Грэнландыі, асабліва ў сферы аховы здароўя — датчане, І што некаторыя сферы адказнасці (як, напрыклад, выдача віз і дазволаў на працу) зараз у Даніі.
То бок поўная незалежнасць патрабуе доўгай і грунтоўнай падрыхтоўкі, бо краіна, дзе крыху больш за 56.000 жыхароў, не можа забяспечыць сябе сама профільнымі спецыялістамі «заўтра».
Дарэчы, я ведаю і датчанаў, якія за поўную незалежнасць Грэнландыі.
Зараз у дацкім паветры троху адчуваецца антыамерыканскі настрой. Гэта датычыцца ў асноўным спробаў перастаць купляць амерыканскія паслугі ці тавары. Вельмі яскравы прыклад гэтага — свежая навіна пра тое, што вельмі хутка набірае аўдыторыю аплікацыя, якая дазваляе фільтраваць тавары такім чынам, каб не купіць выпадкова нешта з ЗША.
Частка спробаў адмовіцца ад тэхнікі і сэрвісаў з ЗША тычыцца наўпрост інфармацыйнай бяспекі. Але макдональдс у цэнтры Одэнсэ, наколькі я бачу, не апусцеў.
Релоцировались? Теперь вы можете комментировать без верификации аккаунта.
да уж, куда только людей не заносит.
Спокоен за Гренландию. Ведь Ошмянским львы уже держат там круговую оборону.