План Ілана Маска стварыць арбітальныя дата-цэнтры для ШІ можа аказацца тэхнічна выканальным, але яго рэалізацыя ў заяўленых маштабах здольная нанесці сур’ёзную шкоду арбіце Зямлі і атмасферы.
План Ілана Маска стварыць арбітальныя дата-цэнтры для ШІ можа аказацца тэхнічна выканальным, але яго рэалізацыя ў заяўленых маштабах здольная нанесці сур’ёзную шкоду арбіце Зямлі і атмасферы.
У пачатку лютага Маск абвясціў аб зліцці SpaceX і xAI і планах вывесці на арбіту гіганцкую групоўку спадарожнікаў-дата-цэнтраў. Паводле задумы мільярдэра, апараты будуць размешчаны на вышынях ад 500 да 2000 км, злучаны лазернымі каналамі сувязі і інтэграваны з сеткай Starlink. Спадарожнікі плануецца вывесці на сонечна-сінхронную арбіту, каб панэлі атрымлівалі максімум сонечнага святла.
Прыхільнікі ідэі адзначаюць, што ў космасе сонечныя панэлі працуюць эфектыўней: няма воблакаў і надвор’евых фактараў, а зніжэнне кошту запускаў робіць праект эканамічна прывабным. Маск сцвярджае, што ўжо праз тры гады космас можа стаць самым танным спосабам атрымання вылічальнай магутнасці для ШІ.
Аднак інжынеры і навукоўцы адзначаюць цэлы шэраг сур’ёзных рызык. Галоўная тэхнічная праблема — ахаладжэнне. У вакууме цяпло не рассейваецца канвекцыяй, а толькі выпраменьваннем. Паводле былога інжынера NASA Кевіна Хікса, спадарожнікі з магутнымі GPU будуць генераваць значна больш цяпла, чым звычайныя апараты, а сістэмы ахаладжэння ўскладняць канструкцыю і павысяць рызыкі адмоў.
Другі фактар — касмічная радыяцыя. Прафесар Універсітэта Пенсільваніі Бенджамін Лі нагадвае, што сучасныя чыпы з мінімальнымі транзістарамі адчувальныя да «бітавых збояў» з-за касмічных часціц. Хоць папярэднія тэсты паказваюць пэўную ўстойлівасць, маштабныя наступствы пры працы соцень тысяч GPU у космасе пакуль невядомыя.
Эканамічная мадэль таксама выклікае пытанні. Арбітальныя дата-цэнтры, верагодна, змогуць выконваць толькі задачы інферэнса (апрацоўкі запытаў), тады як навучанне мадэляў застанецца на Зямлі. Акрамя таго, адмова абсталявання ў космасе азначае фактычна стратэгію «ляціць да адмовы»: рамантаваць спадарожнікі будзе немэтазгодна.
Самая сур’ёзная рызыка звязана з так званым сіндромам Кеслера — гіпатэтычнымі каскаднымі сутыкненнямі касмічнага смецця. Зараз на арбіце знаходзяцца дзясяткі тысяч аб’ектаў. Даданне да мільёна новых спадарожнікаў можа рэзка павялічыць верагоднасць ланцуговых аварый, асабліва на вышынях больш за 700 км, дзе абломкі могуць захоўвацца гадамі. Гэта можа парушыць працу навігацыі, сувязі і кліматычных місій.
Прафесар Універсітэта Брытанскай Калумбіі Аарон Боўлі папярэджвае, што арбіта — абмежаваны рэсурс. «Кожны запуск займае частку гэтай прасторы. Хтосьці іншы ўжо не зможа яе выкарыстоўваць», — адзначае ён.
Дадатковую трывогу выклікае ўплыў на атмасферу. Маштабны запуск і сыход з арбіты тысяч спадарожнікаў штогод прывядзе да выкідаў алюмінію, магнію і іншых металаў, здольных паўплываць на хімічныя працэсы ў верхніх пластах атмасферы і патэнцыйна на азонавы пласт. Паводле ацэнак экспертаў, для разгортвання магутнасці ў 100 гігават можа спатрэбіцца да 25 тысяч запускаў Starship.
Нарэшце, яркасць велізарнай спадарожнікавай групоўкі можа сур’ёзна ўскладніць працу наземных астранамічных абсерваторый. Эксперты лічаць: арбітальныя вылічэнні могуць быць карысныя — напрыклад, для апрацоўкі дадзеных спадарожнікаў прама на месцы. Але маштаб мае вырашальнае значэнне. «Абяцанне тэхналагічнага прарыву — не дазвол дзейнічаць безразважна», — папярэджваюць спецыялісты.
Рэлацыраваліся? Цяпер вы можаце каментаваць без верыфікацыі акаўнта.