«Ціхая рэвалюцыя»: моладзь адмаўляецца ад сацсетак і выбірае абеды з сябрамі, вініл і кнопкавыя тэлефоны

Адзін 23-гадовы зумер расказаў, што выдаліў усе сацсеткі са смартфона ў мінулым годзе і нечакана для сябе заўважыў пазітыўныя змены. Смартфон у яго з’явіўся ў 11 гадоў. Але ў апошнія гады сацсеткі перасталі прыносіць радасць: стужку запоўніла ШІ-смецце, інфлюэнсеры з бясконцай рэкламай і пастаяннае параўнанне сябе з чужымі «ідэальнымі» жыццямі. Калі раней людзі ўцякалі ад рэальнасці ў тэлефон, то цяпер усё часцей адбываецца наадварот — ад тэлефона ўцякаюць у рэальнае жыццё.

Эфект не прымусіў сябе чакаць — стала больш жывых зносін, больш упэўненасці ў сабе, менш трывогі. «Хранічны афлайн» ужо становіцца трэндам і, што іранічна, распаўсюджваецца ён праз сацсеткі. У TikTok усё больш відэа, дзе людзі абяцаюць выдаліць аплікацыі ў 2026 годзе і вярнуцца да захапленняў у рэальным жыцці і сустрэчам ужывую.

На кліч журналіста ў LinkedIn да тых, хто свядома пайшоў у афлайн, прыйшло каля сотні ад міленіялаў і зумераў. Людзі расказвалі пра лічбавае выгаранне, дэтоксы, пераход на кнопкавыя тэлефоны, якія патрэбны толькі для званкоў, аб паходах у крамы пласцінак, вязанні і галоўнае — аб вяртанні да жывых зносін.

І гэта пацвярджаюць лічбы. Паводле даследавання Deloitte 2025 года ў Вялікабрытаніі, амаль чвэрць з 4+ тысяч рэспандэнтаў выдалілі хаця б адну сацсетку за папярэднія 12 месяцаў. Сярод зумераў — амаль траціна.

Аналіз анлайн-звычак 250 тысяч дарослых з 50+ краін, праведзены Financial Times і кампаніяй GWI, паказаў, што час, праведзены ў сацсетках, зніжаецца з піка 2022 года. Да канца 2024-га людзі 16+ гадоў у сярэднім праводзілі ў сацсетках 2 гадзіны 20 хвілін у дзень — гэта амаль на 10% менш, чым у 2022 годзе. Асабліва прыкметнае зніжэнне — сярод падлеткаў і людзей ва ўзросце 20+.

Паводле слоў даследчыкаў, моладзь адштурхоўвае растучая агрэсія і палярызацыя ў інтэрнэце, у тым ліку з боку лідараў і палітыкаў. Частка зумераў і міленіялаў цалкам сыходзіць з сацсетак, але больш людзей проста абмяжоўваюць іх выкарыстанне, каб вярнуць сабе адчуванне балансу, бяспекі і кантролю над жыццём.

«Платформа ціску»

Тыя, хто выдаляе сацсеткі, найчасцей кажуць пра псіхалагічны ціск і шкоду для ментальнага здароўя. У даследаванні Deloitte амаль чвэрць рэспандэнтаў, якія выдалілі аплікацыі, прызналіся, што сацсеткі негатыўна ўплывалі на іх псіхічны стан і адбіралі занадта шмат часу.

Сацсеткі ўсё больш здаюцца «платформай ціску»: пастаянныя продажы, рэклама паўсюль, адчуванне, што табе ўвесь час чагосьці не хапае — рэчаў, дасягненняў, кар’ернага поспеху.

На тэхнагігантаў ціснуць інвестары — ім трэба зарабляць і паказваць прыбытак. У выніку карыстальнікам пхаюць яшчэ больш рэкламы. Стужкі ўсё часцей нагадваюць бясконцы рэкламны блок.

Парадаксальна, але афлайн пачынае выглядаць «круцей», чым анлайн. Раней прэстыжным лічылася мець як мага больш падпісчыкаў, але цяпер прывабнасць набывае недаступнасць — чалавек па-за сацсеткамі ўспрымаецца як той, каму не патрэбна пацвярджэнне ўласнай каштоўнасці лайкамі і падпісчыкамі. Акрамя таго, сацсеткі перасталі быць «тэрыторыяй сваіх» пасля таго, як туды масава прыйшлі брэнды і палітыкі. У юзераў з’явілася жаданне дыстанцыявацца ад іх.

На фоне росту адзіноты і ізаляцыі маладыя ўсё часцей выбіраюць афлайн-фарматы знаёмстваў, напрыклад хуткія спатканні, прафесійныя сустрэчы, жывыя мерапрыемствы.

Даследчыкі лічбавых медыя лічаць сыход у афлайн спосабам вярнуць кантроль. Сацсеткі прымушаюць пастаянна канструяваць і рэдагаваць сваю ідэнтычнасць, і гэта знясільвае. Мноства даследаванняў пацвярджаюць, што чалавек у сацсетках і чалавек у рэальным жыцці — дзве розныя існасці. І гэта значна больш, чым проста мода.

Аналітыкі падкрэсліваюць, што гаворка не столькі пра поўную адмову ад лічбавых медыя, колькі пра «постпандэмійную карэкцыю». Людзі праводзяць менш часу дома і, адпаведна, менш часу ў сацсетках. Але сацсеткі застаюцца неад’емнай часткай нашай паўсядзённасці — напрыклад, у плане пакупак, навін, навучання новаму.

Вяртанне да аналагавага

У сеціве вірусяцца тэксты і абмеркаванні, якія рамантызуюць жыццё 90-х — да аплікацый для знаёмстваў і бясконцага скролінгу. Але гаворка не столькі пра строгія дэтоксы і таймеры, колькі пра вяртанне да канкрэтных афлайн-звычак: абедаў з сябрамі, папяровых лістоў, друкаваных газет, фізічных носьбітаў інфармацыі.

Гэты разварот да аналагу называюць «ціхай рэвалюцыяй» супраць перагрузкі кантэнтам, стрымінгамі і алгарытмамі. Важна, што для большасці гэта не радыкальнае адрачэнне ад тэхналогій, а спроба «перазагрузіць» адносіны з імі і вярнуць пачуццё меры.

Людзі ўсё часцей ратуюцца ад лічбавізацыі ў рэальных рэчах, каб адчуваць гэтае жыццё

Па тэме

Людзі ўсё часцей ратуюцца ад лічбавізацыі ў рэальных рэчах, каб адчуваць гэтае жыццё