«Знайшла ў сябе сэлфі дзіцяці школьнага ідэолага». У польскіх школах забароняць смартфоны — вось як гэта (не) працуе ў РБ ужо год

З 1 верасня 2026 года ў польскіх пачатковых школах (да 8 класа) уводзіцца забарона на выкарыстанне мабільных тэлефонаў як падчас заняткаў, так і не пераменах. Дзецям не забароняць прыносіць гаджэты ў школы, але там іх трэба будзе здаваць на захоўванне.

Мэта нававядзення — абмежаваць лічбавую перанасычанасць жыцця дзяцей і паменшыць іх залежнасць ад тэлефонаў, негатыўнага ўплыву сацыяльных сетак і шкоднага кантэнту ў цэлым. Ацаніць, ці дапаможа забарона на выкарыстанне тэлефонаў у польскіх школах вырашыць гэтыя праблемы, пакуль складана. Але пры жаданні польскія чыноўнікі маглі б падгледзець, як гэта мера працуе ў суседзяў: у Беларусі вельмі падобная забарона на выкарыстанне мабільных тэлефонаў у школах увялі годам раней, 1 верасня 2025 года.

Пра тое, як працуе гэта забарона і ці зрабіла яна жыццё дзяцей лепшым, devby расказалі бацькі беларускіх школьнікаў з Мінска і Полацка.

Фрунзенскі раён Мінска: «хтосьці спрабаваў выдаць за тэлефон чахол ад акуляраў»

У Ганны* дзеці вучацца ў розных школах Фрунзенскага раёна Мінска:

— Забарону на тэлефоны ў школе ў дачкі ўвялі яшчэ ў мінулым навучальным годзе. Дзеці адразу знайшлі выйсце: сталі здаваць на захоўванне старыя непрацуючыя апараты. Хтосьці, як расказвала дачка, нават паспрабаваў выдаць за тэлефон чахол ад акуляраў — і пагарэў.

З гэтага навучальнага года забарону на тэлефоны ўвялі паўсюдна. У школе ў сына нововвядзенне прынялі няпроста: бацькі абураліся, многія напісалі заявы аб тым, што іх дзеці будуць увогуле хадзіць без тэлефонаў — і гэтыя дзеці маглі нічога не здаваць.

У рэшце рэшт усё абярнулася так, што тэлефоны здае пара-тройка вучняў (у асноўным адны і тыя ж, мой сын у тым ліку). А астатнія пакідаюць тэлефоны пры сабе, але робяць выгляд, што гаджэтаў пры іх няма. Так, бывае, што настаўнікі «паляць» кагосьці з тэлефонамі. Паводле слоў майго сына, часцей за ўсё ў гэтым выпадку яны кажуць прыбраць тэлефоны ў рукзакі. Радзей — пакласці на стол да настаўніка да канца ўрока. Бывае, іншыя настаўнікі скардзяцца на дзяцей класнай, і тады яна ладзіць разнос.

У школе ў сына тэлефоны збірае настаўнік-прадметнік на першым уроку. Дзеці заходзяць да яго ў клас і ставяць тэлефоны ў ячэйкі, настаўнік нагадвае час ад часу, каб дзеці здавалі актыўней. Калі клас дзеліцца на падгрупы, то ў канцы ўрока настаўнік са скрыняй, у якой ужо ляжаць тэлефоны яго вучняў, ідзе ў клас, дзе займаецца іншая падгрупа, і збірае апараты і там. А потым нясе ў спецыяльнае памяшканне, дзе захоўваюцца ўсе гэтыя скрыні. Яно зачыняецца на ключ. Перад апошнім урокам настаўнікі зноў заходзяць у гэты клас, разбіраюць скрыні, разыходзяцца па класах і, калі звініць званок з урока, дазваляюць дзецям забраць апараты.

Калі дзіцяці трэба пайсці раней, пытанне з выдачай тэлефона ён вырашае з класным кіраўніком або з тым, з кім з настаўнікаў той дамовіцца (калі ў класнага выхадны). А ў выпадку НП дзіця таксама ідзе да класнага, каб звязацца з бацькамі, ці ў медпункт. Мне, напрыклад, неяк тэлефанаваў школьны фельчар, каб сказаць, што ў сына паднялася тэмпература, і яго трэба забраць.

У дачкі ўсё крыху па-іншаму: тэлефоны тут збірае класны кіраўнік, ён жа раздае ў канцы заняткаў. Тэлефоны захоўваюцца ў яго ж у шафцы, якая зачыняецца на ключ.

У школе дачкі адміністрацыя вельмі строга сочыць за тым, каб тэлефоны збіраліся. Але дзеці вынаходлівыя (асабліва старшакласнікі). Хаця што казаць пра дзяцей, калі ім «дапамагаюць» прадпрымальныя дарослыя: на WB і OZON нават прадаюцца муляжы тэлефонаў — спецыяльна, каб здаваць іх у школах.

Што будзе, калі дзіця «спаляць» з тэлефонам?

У школе ў сына, падобна, такое здараецца час ад часу, але жорсткіх санкцый, паводле слоў дзіцяці, не было (ну, ці дзеці не так часта трапляюцца, каб іх каралі за сістэмнае непадпарадкаванне).

У школе ў дачкі нам на кожным сходзе кажуць, што дзеці не павінны быць заўважаны з тэлефонам, таму што ў першы раз ім зробяць вымову, а на трэці вымушаны будуць занесці факт парушэння школьных правілаў у асабістую справу (а значыць — пазначыць гэта і ў характарыстыцы, якую выдае школа перад паступленнем).

Ці ёсць якая-небудзь карысць ад забароны на гаджэты ў школах для маіх дзяцей? Сын здае тэлефон, і гэта, напэўна, нядрэнна, таму што настаўніца англійскай неяк расказвала, што на пераменах ён увесь час гуляў. Цяпер у яго такой магчымасці няма. У іншых, дарэчы, таксама: нават калі дзеці не здаюць тэлефоны, а хаваюць іх у рукзакі, — на пераменах яны не могуць легальна дастаць гаджэты і сядзець у іх да званка (хіба што схаваўшыся ў прыбіральні).

Мая дачка амаль дарослая, яна не настолькі любіць гульні і нават у дазабаронныя часы на пераменах аддавала перавагу тэлефону электронную кнігу — для яе нічога не змянілася.

Але забарону на тэлефоны ўвялі таксама, каб дзеці не спісвалі на ўроках з сайтаў, куды выкладаюць гатовыя рашэнні заданняў з падручнікаў, і каб не выкарыстоўвалі ШІ — і вось тут у чыноўнікаў не атрымалася на 100%: хто хоча спісаць, той знойдзе спосаб схаваць іншы апарат і спіша. І дачка, і сын кажуць, што аднакласнікі час ад часу трапляюцца.

«Мінск-Мір»: «дэ-факта забарона на працуе»

Міхаіл* ведае пра сітуацыю з забаронай тэлефонаў у адной з новых сталічных школ у «Мінск-Міры»:

— Нешта забаранялі толькі ў верасні. Зараз тэлефоны не збіраюць. Дэ-факта забарона не працуе і не выконваецца.

Полацк: «знайшла на сваім тэлефоне сэлфі, зробленыя дзіцём школьнага ідэолага»

Дачка Кацярыны* вучыцца ў адной са школ Полацка:

— Зараз мы ўвогуле не даём тэлефон нашаму дзіцяці ў школу. У школе патрабуюць, каб іх здавалі на захоўванне, але што яны там будуць з гэтымі канфіскаванымі тэлефонамі рабіць — незразумела. Таму яна проста не носіць яго ў школу.

Адразу пасля забароны яна, як і многія іншыя дзеці, брала тэлефон з сабой у школу. І там, як патрабуюць новыя правілы, здавала яго класнаму кіраўніку. Класная гэтыя тэлефоны збірала ў скрынку і кудысьці адносіла на захоўванне. Канечне, незразумела было, хто іх захоўвае, хто за іх адказвае — але правілы ёсць правілы.  

Стала зразумела, што ні пра якую недатыкальнасць дзіцячых тэлефонаў на такім «захоўванні» гаворкі не ідзе. Мы нейкі час яшчэ давалі дзіцяці тэлефон у школу, правяралі, наколькі маглі, ці ўсё з ім у парадку, сачылі, каб ён быў запароленым. І ў рэшце рэшт вырашылі, што прасцей будзе ўвогуле яго ў школу не насіць.

Насамрэч усё гэта вельмі нязручна. На шчасце, мы жывём не вельмі далёка ад школы, і пра дарогу туды-назад можна моцна не турбавацца. Але калі, напрыклад, дзіця затрымліваецца пасля заняткаў, нам даводзіцца тэлефанаваць яе класнай, ад якой мы ужо даведваемся, што яна затрымалася, каб выправіць адзнаку.

Вядома, нам было б зручней, каб у яе тэлефон з сабой быў. Гэта добра, што непадалёк ёсць бабуля, якая звычайна на месцы і да якой дзіця можа пайсці ў выпадку неабходнасці. Напрыклад, калі мы абое з нашым татам затрымліваемся на працы. Але адсутнасць сувязі ў любым выпадку перашкаджае. Мы разважаем над тым, каб у наступным класе перавесці яе ў іншую школу, якая мацней і дзе вучыцца яе сяброўка. Але гэта школа далей, туды ёй давядзецца ездзіць ужо на аўтобусе. А без сувязі дзяўчынку проста не хочацца адпраўляць кожны дзень у такое падарожжа.

Дадам, што ў нас няма праблем, з якімі збіраліся змагацца з дапамогай гэтай забароны. Смартфон у нашага дзіцяці з'явіўся за некалькі гадоў да забароны, і у яе не было і няма якой-небудзь залежнасці. Яна не сядзіць у ім гадзінамі, нават сацсеткі сабе не завяла. Думаю, што адказныя бацькі самі могуць растлумачыць свайму дзіцяці, што добра, а што дрэнна. Такая «дапамога», калі ў дзяцей забіраюць іх тэлефоны і дазваляюць у іх у гэты час рыцца староннім людзям, нам дакладна не патрэбна. 

*- імя суразмоўцы ці суразмоўцы зменена

«Толькі ў школе так не кажы». Як вучыць дзяцей казаць і маўчаць у Беларусі

Па тэме

«Толькі ў школе так не кажы». Як вучыць дзяцей казаць і маўчаць у Беларусі