«Будынак яшчэ стаіць, а школы няма — дзяцей у вёсцы стала зусім мала». Айцішнік алічбаваў сямейны альбом пра Беларусь, што сыходзіць

Калі паездкі дадому немагчымыя, беларусы шукаюць спосабы наведваць родныя мясціны віртуальна ці хаця б у думках. Часам такія падарожжы ўсталёўваюць сувязь з блізкімі нават больш глыбокую, чым званок у месэнджары. Гісторыю распавядае праект «На сувязi».

— Гадоў сем таму, калі дзядуля быў яшчэ жывы, я прыехаў да яго ў госці і папрасіў фотаальбом, каб аблічбаваць. Спецыяльна для гэтага набыў сканер, адсканаваў усе фатаграфіі, запісаў на дыскі і падарыў некалькі экзэмпляраў радні. Гэта заняло час, але дзякуючы таму намаганню сямейны фотаархіў у мяне заўсёды пад рукой.

Усе мае бабулі, дзядулі, прабабулі і прадзядулі — з Сенненскага і Аршанскага раёнаў Віцебскай вобласці. Калі яны і пераязджалі, то толькі ў суседнюю вёску. З гэтымі мясцінамі звязаны ўспаміны майго дзяцінства.

Гэта мая прабабуля Ірына каля дома ў Сенненскім раёне — лета, яна басанож выйшла на вуліцу. Сцяжынка, якая сыходзіць улева, вядзе да другога ўваходу ў дом. За рамбападобным акном — кацельня. За бабуляй — палісаднік з малінай, а справа відаць пуня — так у вёсцы называлі сенавал.

Гэта фота, напэўна, з пачатку 90-х, прабабулі на ім ужо за 80. Здымаў, хутчэй за ўсё, яе ўнук, мой дзядзька. Я гэты час ужо добра памятаю, мне было гадоў 5-6, і я праводзіў лета ў вёсцы. Прабабулі не стала, калі мне было 10, але яна паспела прыняць удзел у маім выхаванні: кніжкі чытала, ды і проста пiльнавала, каб я не нашкодзіў.

Справа ад прабабулі стаіць кашык — такія, найчасцей з аплеценага дроту, выкарыстоўвалі пры пасадцы бульбы. У яго клалі насенне падчас пасадкі, а падчас капання збіралі ўраджай.

У доме заўжды шмат працы: агарод капаць-паліваць-палоць, кароў выганяць-заганяць, секчы курам траву, свіны гной вывозіць. Кожнае лета ў чэрвені быў першы пакос травы. Нейкі час яе перакульвалі, сушылі, потым згрэбвалі ў капы, стагі, і на трактары або на кані ў некалькі заходаў прывозілі ў вёску. З вазка сена закідвалі ў пуню, а ўнутры яго хтосьці прымаў і раскідваў раўнамерна.

Вясковая фішка — спаць на сенавале, калі свежае сена толькі прывезлі, і яно яшчэ не пыльнае. Галоўнае — узяць пакрывала, каб сена не калола. Ты ляжыш і ўдыхаеш пах травы, слухаеш прыроду — класна.

Дом па тых часах — салідны: дзед Аркадзь быў старшынёй калгаса. У маім дзяцінстве яны жылі тут з бабуляй Кацярынай і прабабуляй Ірынай (цешчай дзеда), а да гэтага ў доме выраслі іх дзеці — дачка і тры сыны, мая маці і дзядзькі. Свайго цесця дзед не ведаў: муж прабабулі Ірыны загінуў у баі ў ліпені 1944 на тэрыторыі Літвы.

Вось здымак, дзе дзед на фоне дома. За домам — высачэзная ліпа. Яна рухнула сама недзе ў 1992-м — проста ад старасці. Пашанцавала, што ўпала не на дом, а ў бок возера.

У доме зараз ніхто з радні не жыве, ён выстаўлены на продаж.

Гэта фота зроблена, верагодна, у пачатку 50-х. Бабулі і дзядулі на ім трохі за 20. Хутчэй за ўсё, яны ўжо жанатыя, але яшчэ без дзяцей. Мне падабаецца разглядаць не толькі твары, але і тое, як яны апрануты, якая мода была на адзенне і прычоскі ў той час.

Бабуля Кацярына ўсё жыццё працавала настаўніцай пачатковых класаў. У вёсцы жылі сем'і, у якіх мая бабуля выхавала тры пакаленні. Вось на гэтым фота з 60-х гадоў — пачатку 70-х — вясковая школа. Справа — службовая машына дзеда, верагодна, ГАЗ-69.

Праўда, на фота — будынак асноўнай школы, яшчэ быў будынак для малодшай школы. Ён хутчэй за ўсё канца 60-х ці пачатку 70-х. Дакладна пасля 64-га года.

Пакуль бабуля Кацярына была жывая, яна была цэментам для нашай сям'і, на ёй трымаліся блізкія адносіны паміж роднымі. На Вялікдзень у дом прыязджалі ўсе дзеці са сваімі сем’ямі — збіралася чалавек 16-17. Бабуля памерла ў 2009-м. Дзядуля Аркадзь перажыў бабулю на 14 гадоў, ён дажыў да 95-ці.

А вось гэты здымак, калі верыць надпісу, 1932 года. На ім — прадзед Павел і яго жонка, прабабуля Дуня. І іх трое на той момант дзяцей, у тым ліку мой дзед Аркадзь (справа), яму 4 гады. Відаць, што фота зроблена ў салоне. Магчыма, дзеля гэтага ўся сям’я паехала ў райцэнтр Сянно або нават у Віцебск.

Звяртае ўвагу, што ва ўсіх — добры скураны абутак на шнурках. Прадзед Павел таксама быў старшынёй калгаса, магчыма, гэтым тлумачыцца нядрэнны дастатак сям'і. Насамрэч я вельмі мала ведаю пра тое, як яны жылі. Дзед памёр, яго не распытаеш. Ведаю толькі, што ў вайну прадзеда Паўла павесілі немцы.

Яшчэ ёсць фотакартка прапрадзеда Аверʼяна, бацькі прабабулі Ірыны. Прабабуля нарадзілася ў 1907 годзе, гэта значыць прапрадзед родам з XIX стагоддзя. І мы пра яго нічога не ведаем — ёсць толькі фота.

Відавочна, калі ў вас ёсць сямейны альбом, то трэба яго алічбаваць. І калі ёсць старэнькія родныя, то варта іх распытаць пра іх жыццё і гэтыя аповеды запісаць. Думаю, настане дзень, калі сямейны архіў стане цікавы вашым дзецям.

«Люди уезжают за лучшей жизнью — это нормально». 80-летняя бабушка о том, почему внуки далеко в Рождество (и это со страной не впервые)

По теме

«Люди уезжают за лучшей жизнью — это нормально». 80-летняя бабушка о том, почему внуки далеко в Рождество (и это со страной не впервые)