Паглядзелі на план новай кітайскай пяцігодкі, дзе ШІ згадваецца больш за 50 разоў, і даведаліся меркаванне экс-супрацоўніка беларускага офіса Huawei.
Паглядзелі на план новай кітайскай пяцігодкі, дзе ШІ згадваецца больш за 50 разоў, і даведаліся меркаванне экс-супрацоўніка беларускага офіса Huawei.
Ідэю развіцця планавай эканомікі пяцігадовымі перыядамі КНР «падгледзела» ў СССР, які пачаў жыць пяцігодкамі ў 1928 годзе. Але Савецкі Саюз сышоў з няпростай дыстанцыі будаўніцтва камунізму ўжо пасля сваёй 12-й пяцігодкі ў 1991 годзе. Тады планету толькі пачала ахінаць сусветная інтэрнэт-павуціна, радыёпрыёмнікаў у сем’ях было заўважна больш, чым персанальных камп’ютараў, а словазлучэнне «мабільная аплікацыя» ўвяло б у ступар і праграмістаў, і філолагаў. У той жа час Кітай у пачатку 1980-х гадоў адмовіўся ад жорсткага эканамічнага планавання і пачаў будаваць «сацыялістычную рынкавую эканоміку». У выніку Кітай уступае ў 2026 годзе ўжо ў 15-ю сваю пяцігодку.
Даўгавечнасць кітайскай сістэмы дазваляе зірнуць на тое, як эканоміка велізарнай краіны пад уладай камуністычнай партыі пераходзіць на постіндустрыяльныя рэйкі. Гэты досвед выглядае цікавым з пункту гледжання жыхароў постсавецкай прасторы, што з розным поспехам прайшлі праз рынкавую трансфармацыю. Як выглядае пяцігадовы план велізарнай камуністычнай дзяржавы ў 2026 годзе і якое месца ў ім займаюць ШІ-тэхналогіі?
Хоць новы план пяцігадовы, гарызонт планавання ў ім заўважна шырэй і абмежаваны 2035 годам. Да гэтага часу кітайцам абяцаюць, што ВУП на душу насельніцтва ў іх краіне дасягне ўзроўню «умерана развітых краін», а жыццё людзей стане шчаслівейшым і лепшым.
Таксама да 2035 года плануецца «у асноўным завяршыць» так званую «сацыялістычную мадэрнізацыю» Кітая — працэс, які пачаўся з рынкавых рэформаў Дэн Сяапіна у канцы 1970-х — пачатку 1980-х гадоў. Мадэрнізацыя ў Кітаі — гэта не нейкі пастаянны тэхнічны працэс, а ідэалагізаваная мэта, дасягненне якой можна параўнаць з «будаўніцтвам камунізму» ў СССР.
Аўтары прадмовы да зборніка цытат цяперашняга старшыні КНР Сі Цзіньпіна ажыццяўленне мадэрнізацыі называюць «марай, да якой няўхільна імкнецца кітайскі народ» і сцвярджаюць, што «кітайская мадэрнізацыя стварыла новую форму чалавечай цывілізацыі». І вось гэтую мэту кітайскія ўлады да 2035 года плануюць «у асноўным» дасягнуць.
На самую 15-ю пяцігодку запланаваны «новы сур’ёзны прагрэс у пабудове Цудоўнага Кітая», «істотнае павышэнне ўзроўню самадастатковасці ў навуцы і тэхніцы», «новыя прарывы ва ўсебаковых і глыбокіх рэформах» і стварэнне «больш трывалай сцяны нацыянальнай бяспекі».
У эканамічнай сферы новы пяцігадовы план робіць акцэнт на пабудове сучаснай вытворчай сістэмы, развіццё рэальнага сектара, умацаванне ўнутранага рынку і пашырэнне ўнутранага попыту.
Ніякага згортвання рынкавых рэформаў у камуністычным Кітаі не чакаецца: улады абяцаюць «падтрымліваць справядлівы і канкурэнтны рынкавы парадак» у эканоміцы.
Асобны раздзел прысвечаны зялёнай трансфармацыі эканомікі: Кітай пацвярджае свой курс на дасягненне вуглярод-нейтральнасці. Праўда, у вельмі аддаленай перспектыве.
У паведамленнях аб новым пяцігадовым плане Кітая згадваецца, што ён займае 141 старонку, на якіх штучны інтэлект узгадваецца больш за 50 разоў. Да 12 сакавіка поўная версія дакумента ўсё яшчэ не з’явілася ў адкрытым доступе. Затое на сайце Усекітайскага сходу народных прадстаўнікоў, які прымае падобныя дакументы, апублікавана яго скарочаная версія, сціснутая прыкладна да 30 старонак.
ШІ ў гэтай выжымцы наўпрост згадваецца пяць разоў, і яшчэ пяць разоў тут узнікаюць сутнасці кшталту «інтэлектуальных тэхналогій» і «лічбавага інтэлекту», якія, мяркуючы па кантэксце, таксама цесна звязаныя з ШІ.
Якое месца ШІ павінен заняць у камуністычнай дзяржаве ў 2026–2031 гадах? Складальнікі плана 15-й кітайскай пяцігодкі выдатна усведамляюць тое, як успрымаюць ШІ на яго цяперашняй ступені развіцця «акулы капіталізму». І іх ідэі аб перспектывах яго выкарыстання шмат у чым перагукваюцца з тымі, што агучваюцца ШІ-аптымістамі на Захадзе.
Кампартыя Кітая праз новы пяцігадовы план абяцае грамадзянам КНР развіваць ШІ-тэхналогіі і актыўней іх выкарыстоўваць. Пашырэнне выкарыстання ШІ, у сваю чаргу, павінна садзейнічаць эканамічнаму і сацыяльнаму развіццю краіны, павышаць эфектыўнасць кіравання і прывесці ў канцы рэшт да «рэвалюцыйнага скачка» прадукцыйнасці працы.
Каб атрымаць усе гэтыя выгоды, плануецца падвесці пад іх адпаведную тэхналагічную базу. У бліжэйшыя пяць гадоў Кітай будзе «усебакова садзейнічаць развіццю лічбавых і інтэлектуальных тэхналогій», забяспечваць ШІ вылічальнымі магутнасцямі, будаваць інфраструктуру, развіваць распрацоўку неабходных алгарытмаў, пашыраць міжнароднае супрацоўніцтва ў галіне ШІ. Камуністычныя ўлады збіраюцца шчыльней інтэграваць ШІ ў прамысловасць, культурную і сацыяльную сферы. Чакаецца, што ўсё гэта дазволіць Кітаю заняць «пазіцыі лідара ў прымяненні ШІ».
Усе гэтыя звязаныя з ШІ працэсы кампартыя Кітая не збіраецца пускаць на самацёк. Для кантролю над ШІ плануецца стварыць «навукова абгрунтаваны і эфектыўны» механізм яго рэгулявання.
ШІ ў новым пяцігадовым плане выглядае як драйвер для кітайскай прамысловасці і эканомікі ў цэлым, які дасць ім доўгачаканы буст і дапаможа выйсці з застою апошніх гадоў. Праблема ў тым, што ў бягучым моманце стаўка на ШІ не выглядае такой шматабяцальнай. Па ацэнцы амерыканскай даследчай кампаніі Rhodium Group, за апошнія тры гады новыя галіны (ШІ, робататэхніка і электрамабілі) прынеслі эканоміцы Кітая менш за 1 працэнтны пункт дадатковага даходу. І гэта пры тым, што традыцыйныя сферы, уключаючы нерухомасць, у сукупнасці «прасеў» на 6 працэнтных пунктаў.
Каб кампенсаваць спад у іншых галінах і вывесці эканоміку на запланаваныя тэмпы росту каля 5% у год, Кітаю спатрэбіцца сямікратнае пашырэнне новых галін. Як лічаць эксперты Rhodium, тэмпы вытворчасці электрамабіляў ужо наблізіліся да піку. Калі гэта так, рэзервы для росту прыйдзецца шукаць якраз у ШІ і робататэхніцы. Ці атрымаецца ў Кітая за пяць гадоў правесці шматразовае маштабаванне гэтых галін — добрае пытанне.
Але калі дапусціць, што Кітай знойдзе неабходныя інвестыцыі і бліскуча выканае ўсе задачы пяцігадовага плана, якія тычацца ШІ і робататэхнікі, тут і пачнецца самае цікавае. Паралельна з развіццём новых галін кітайскія ўлады абяцаюць пазбягаць у будучай пяцігодцы прыкметнага росту беспрацоўя і нават хочуць пашырыць магчымасці для працаўладкавання моладзі. Пытанне занятасці вельмі балючае для Кітая, дзе да канца 2025 года ўзровень гарадской беспрацоўя перавышаў 5%, а сярод моладзі дасягнуў 17%.
Аднак шырокае ўкараненне ў эканоміку ШІ і робатаў наўпрост замінае планам трымаць беспрацоўе пад кантролем. Новыя галіны могуць забяспечыць работнікаў больш высокай зарплатай — але ў іх будзе занята менш людзей, чым у традыцыйных галінах.
Па ацэнцы інвестыцыйнай кампаніі KKR, узмацненне аўтаматызацыі кітайскай прамысловасці можа прывесці да страты да 100 млн рабочых месцаў у бліжэйшае дзесяцігоддзе. Гэта каля 13% ад колькасці працоўнай сілы Кітая — і супастаўна з сукупнай колькасцю ўсёй працоўнай сілы Германіі, Францыі, Польшчы і Беларусі (98 млн чалавек).
У сучаснай КНР марксісцка-ленінская ідэалогія спалучаецца з вельмі прыкметнай рынкавай эканомікай, чаго не было ў СССР. На савецкіх дзяржаўных прадпрыемствах існавалі штатныя пасады камсамольскіх і партыйных работнікаў. Гэтыя сакратары парткамаў, парторгі, а таксама актывісты і прапагандысты па доўгу службы дапамагалі працоўным калектывам не адхіляцца ад курсу партыі і даводзілі да іх шырокія праграмы чарговых пяцігодак, ухваленых з’ездамі КПСС. Але як падобныя партыйныя дакументы і праграмы адлюстроўваюцца на працы прыватных кітайскіх кампаній?
Паглядзець на гэта нам дапамог выпускнік БДУІР Дзмітрый*, які дастаткова доўга працаваў у беларускім офісе кітайскай кампаніі Huawei (многія з супрацоўнікаў гэтага офіса былі грамадзянамі Кітая):
— Мне складана сказаць, як кітайцы ставяцца да дакументаў кшталту праграмы чарговай пяцігодкі. Усе гады, што я працаваў у Huawei, палітычныя пытанні ў нас на працы не абмяркоўваліся. Можа быць, пару разоў штосьці такое згадвалася, але дакладна вельмі мімаходзь — я рэальна не памятаю.
Магчыма, пяцігодкі неяк адлюстроўваліся на бізнес-планаванні. Прынамсі, я чуў, што на ўзроўні менеджменту ў кампаніі для кожнага офіса рыхтаваўся пяцігадовы план.
Нейкага супрацоўніка накшталт намесніка па ідэалагічнай працы, якія цяпер нібыта сталі з’яўляцца ў прыватных кампаніях у Беларусі, у нас там таксама не было. Падобныя функцыі мог выконваць камітэт па этыцы. Гэта такі калектыўны выбарны орган у агульнай мадэлі стрымак і процівагаў кампаніі Huawei. Ён, напрыклад, перад прызначэннем каго-небудзь на кіраўнічую пасаду правяраў чалавека на адпаведнасць агульным этычным патрабаванням. Туды ж, як у «Спортлато», можна было паскардзіцца на штосьці нядобрае.
Зрэшты, гэты камітэт не быў асабліва падобны на нейкі «партком», які павінен быў бы праводзіць палітыку кітайскай кампартыі.
Этычныя прынцыпы, выкананне якіх кантраляваў гэты камітэт, не былі палітычнымі: «не крадзі», «не п’янствуй», «не гуляй у казіно», «не пералюбнічай». Таму што такія дзеянні ставяць цябе ва ўразлівую пазіцыю — а ты, як кіраўнік, адказваеш за грошы.
Я не ўпэўнены, што штосьці падобнае ёсць ва ўсіх кітайскіх кампаніях. У Huawei усё ж такі вельмі моцныя прынцыпы мерытакратыі. Там пастаянна адбываюцца ратацыі, ідзе барацьба з непатызмам. Існуе разгалінаваная сістэма стрымак і процівагаў, дзейнічае калегіяльнае кіраванне камітэтамі і гэтак далей.
Ці варта што-небудзь за амбіцыйнымі планамі, паводле якіх ШІ павінен дапамагчы здзейсніць Кітаю «рэвалюцыйны скачок» прадукцыйнасці працы? Як мне здаецца, дастаткова з’ездзіць у Кітай, каб зразумець, што скачок яны ўжо здзейснілі. Пытанне тут у тым, хто будзе галоўным бенефіцыярам гэтага росту прадукцыйнасці.
У краінах «залатога мільярда» за апошнія сто гадоў ім стаў у асноўным буйны капітал. Бо быццам бы ясна, што калі прадукцыйнасць працы вырастае ў два разы, значыць, і працаваць мы павінны ў два разы менш. Але на практыцы ж гэта зусім не так. З 1920-х гадоў прадукцыйнасць працы ў развітых эканоміках вырасла ў дзясяткі разоў. Але людзі як працавалі па 8 гадзін у дзень, так і працуюць. Так, дабрабыт звычайных грамадзян таксама вырас, але менавіта капітал дзякуючы росту прадукцыйнасці вырас на некалькі парадкаў.
Як Кітай абыдзецца з гэтым ростам і хто стане галоўным выгодаатрымальнікам ад яго — пакуль незразумела. Праграма новай пяцігодкі абяцае, што жыццё людзей стане шчаслівейшым і лепшым. Але наколькі лепшым? І ў чым наогул такія змены будуць вымяраць?
* — імя суразмоўцы зменена
Рэлацыраваліся? Цяпер вы можаце каментаваць без верыфікацыі акаўнта.
Пользуюсь китайскими Trae, Qwen от Ali, GLM от Z.ai и доволен.
Всё работает без SMS и VPN, и не надо клятым педофилам с острова платить.
Китайские мегаполисы давно по уровню жизни перегнали "умеренно развитые страны"
Карыстальнік адрэдагаваў каментарый 14 сакавіка 2026, 09:15
Попрошу уточнить два вопроса.
А для каких ИИ инструментов тебе нужен ВПН в твоей пустыне? Или это ты палишься, что в Беларуси?
Второй. Спроси у своих китайских ИИ помощников сколько у них садят и кастрируют за педофилию. Ну и пусть поищет китайских извращенцев в списке. Можем после этого поговорить?
А про педофилию - это что-то личное или так просто интересуешься?
Потекло говно по трубам. Пошел вон, перхоть триггернутая.
Ну ты же в курсе что с такими интересами тебе будет трудно жить, да?
Я просто пишу про них диссертацию 🤣🤣🤣
Интересно, у кого интервью брали?
Кроме Лены Б., всех вроде давно на мороз выгнали, или сами уехали.
Возможно 1,5 человека Honor'ы ещё продают.
Although the pace of China’s economic rise has slowed in recent years, it appears on track to end the United States’ lengthy run as the world’s largest economy by around 2035, according to the latest projection by economists at Goldman Sachs.