Усё больш беларускіх айцішнікаў прыходзяць да пункту, дзе трэба канчаткова вызначацца з лакацыяй і планамі на будучыню. Гэта адлюстроўваецца і на настроях (падаецца, надыходзіць прыняцце рэальнасці), і на ацэнцы сваёй працы і перспектыў. Па абодва бакі мяжы.
Усё больш беларускіх айцішнікаў прыходзяць да пункту, дзе трэба канчаткова вызначацца з лакацыяй і планамі на будучыню. Гэта адлюстроўваецца і на настроях (падаецца, надыходзіць прыняцце рэальнасці), і на ацэнцы сваёй працы і перспектыў. Па абодва бакі мяжы.
Праўда, у 2025 годзе ацэнкі тых, хто ўнутры і звонку, пачалі расыходзіцца куды больш заўважна, чым раней.
У 2022-м масавая міграцыя была відавочна «карпаратыўнай» — кампаніі перавозілі каманды ў рамках хуткай рэструктурызацыі, часам у прыярытэце была хуткасць, а не глабальная стратэгія. Пры гэтым для самога працаўніка працэс не заўсёды быў нейкім пераломным. Ковід даўно прывучыў усіх да адносна аўтаномнага жыцця. Пакуль праект і праца над ім заставаліся такімі ж з папраўкай на зрух гадзіннага пояса, а тэрміновыя бытавыя пытанні адцягвалі ад думак пра будучыню, беларускія айцішнікі woldwire існавалі хутчэй у межах адной і той жа парадыгмы.
Праз 3-5 гадоў навакольны ландшафт набывае куды больш чоткія абрысы, а сіндром зацяжной камандзіроўкі сыходзіць. Рынак працы для працаўніка незалежна ад лакацыі становіцца залежны хутчэй ад глабальных трэндаў. Як прымаюць гэтую рэальнасць беларускія айцішнікі — у нашым вялікім рэсёрчы.
Ужо палова айцішнікаў нікуды не паедзе з Беларусі, а 37,4% тых, хто з’ехаў, ніколі не вернецца.
Беспрацоўе 6,1%
15-17% баіцца страціць працу, а больш-менш шукае новую толькі 20%
З аптымізмам глядзіць у будучыню толькі трэць айцішнікаў
У 2020 — 2024 чамаданныя настроі айцішнікаў у Беларусі і ў эміграцыі былі на дзіва сіметрычныя. Менш за трэць рэлакантаў планавалі ўжо дакладна назаўсёды застацца за межамі радзімы. У той жа час у самой краіне прыкладна 30% нікуды не збіраліся.
У цэлым, больш за палову ўдзельнікаў рэсёрча захраслі ў ментальнай нейтральнай паласе ў Брузгах.
У 2025 рос трэнд на тое, каб канчаткова вызначыцца з геаграфіяй. У першую чаргу ў самой Беларусі. Хоць яшчэ амаль 10% думаюць пра пераезд, ужо палова звязвае сваю будучыню выключна з Беларуссю.
Сярод рэлакантаў настроі больш размытыя, усё яшчэ больш за палову жыве з вобразам Беларусі будучыні.
Але трэнд на вызначэнне прасочваецца і тут — ужо 37% кажуць, што з’ехалі назаўсёды. Наладжаны побыт, праца, асіміляваныя дзеці — і вось перад намі класічныя мігранты ў адзін бок. Судзячы па наростаючых тэмпах, праз год-паўтара іх стане больш за палову.
Поўная занятасць упала на 5%, а беспрацоўных ужо больш за 6%. Гэта рэкорд за ўсю гісторыю нашых даследаванняў.
Асабліва кантрастна гэта выглядае на фоне пазітыўнага трэнду, які пачаўся пасля шоку 2021 года. Тады былі па факце дасягнуты паказнікі утульнага дзесяцігоддзя 2012-2022 — час амаль суцэльнай занятасці.
Ці варта панікаваць? Хутчэй — больш цвяроза ставіцца да рэаліяў рынку працы. Нейкіх новых вялікіх страсенняў, геапалітычных ці індустрыяльных (мы пра цень AI над галіной), за год не адбылося. Беспрацоўе 5-6% — звычайны паказнік для развітых эканомік, а ранейшыя беларускія 1-2% — наадварот, ананамалія, калі на рынку не хапала кадраў.
Такі скачок задалі не скарачэнні, а змены ў структуры найму. У сусветным ІТ вырасла запатрабаванасць у AI\ML і DevOps напрамках, але пры гэтым стала менш традыцыйных вакансій для фронтэнду і бэкэнду, канкурэнцыя тут моцна вырасла.
Тым, хто прывык адбівацца ад рэкрутараў у лінкдіне, варта добра падумаць, перш чым вырашыць памяняць працу «ад нуды». Пошук цяпер можа зацягнуцца нават у вопытных спецыялістаў. Бо адсюль і змены значэнняў занятасці — многія шукаюць занадта доўга.
У Беларусі сітуацыя з вакансіямі шмат у чым пайшла ў цень. Заходнія заказчыкі шукаюць наўпрост без публікацыі вакансій, попыт з боку расійскіх кампаній у паблік не такі вялікі. Лагічна меркаваць, што ў цэлым рынак працягвае сціскацца.
Пра класічны аўтсорсінг старых добрых часоў 45-гадовыя аксакалы неўзабаве будуць толькі расказваць моладзі ля кавамашыны. Верыць ім, вядома, ніхто не будзе.
У 2026-м ужо дакладна больш за палову беларускіх айцішнікаў будуць працаваць у прадуктовых кампаніях, без агаворак пра вонкавую мадэль.
Палова+ камюніці за мяжой, яны ўдзельнічаюць у лакальным рынку працы без нейеіх перавагаў з пункту гледжання кошту для заказчыка. У гэтай рэальнасці аўтсорсінг у лепшым выпадку трансфармуецца ў dedicated office, дзе кампанія выконвае выключна арганізацыйна-адміністрацыйную ролю.
Аўтсорсінг у Беларусі будзе проста згасаць па меры таго, як будуць заканчвацца праекты, над якімі насуперак усяму працягвалі працаваць у Мінску. Новыя праекты калі і заходзяць, то мінімалістычна. А расійскія кампаніі хутчэй «прадуктовыя» — гэта або ўнутраныя рашэнні карпарацый, або прадукты для свайго рынку.
Куды павольней, але ўсё ж ідзе адыход у кампаніі паменш. У кансерватыўнай Еўропе веданне мясцовай мовы мае значэнне, таму выключна англамоўнае асяроддзе звычайна ў стартапах або невялікіх кампаніях з размеркаванай камандай. Таму пры змене працадаўцы яны звычайна найбольш перспектыўныя.
2020-ы шмат што перавярнуў у жыцці беларусаў. Пры гэтым айцішнікі падышлі да яго ў самым лепшым настроі за ўвесь час вымярэнняў. Больш за 60% заяўлялі, што на той момант праца ім падабалася ці нават вельмі падабалася. Для распешчаных оферамі айцішнікаў тых гадоў гэта на самай справе вельмі высокае значэнне.
Хоць вонкавыя страсенні напрамую не звязаныя з атмасферай на працы, але пасля 2020-га трэнд развярнуўся. Кожны год колькасць задаволеных сваёй працай станавілася менш. Для многіх праца адышла на другі план і таму яны пераходзілі ў лагер «усё нармальна». Не ўсіх з’ехаўшых натхніў вопыт рэлакейту і новыя рэаліі, не ўсіх тых, хто застаўся, праца працягнула радаваць. У абодвух выпадках гэта звязана не толькі з эмоцыямі ў момант, але і ў цэлым з адчуваннем перспектыў.
І вось у 2025-м спад раптам запавольніўся. Колькасць незадаволеных працай (за 4 гады іх стала амаль у 2 разы больш) зменшылася адразу на 3%. Падаецца, не толькі таму што прыцярпеліся, але і праз складанасці пошуку новай працы — сініца цяпер здаецца больш прывабнай.
Прыкметна, што трэнд прыкладна аднолькава распаўсюджваецца ва ўсіх лакацыях. Так што беларусам можна заставацца і праз 5 гадоў эміграцыі :)
Адзінае, рэлаканты схільны да больш палярных ацэнак. Яны часцей выбіраюць канкрэтнае «падабаецца» ці «не падабаецца», чым нейтральныя адрэзкі спектру.
Беларускім айцішнікам уласціва цесна асацыяваць працу ў першую чаргу з праектам, а потым ужо з «камфортным офісам у цэнтры» ды іншымі плюшкамі. Нядзіўна, што ў цэлым шкала настрояў для праектаў амаль дублюе такую ж для працы ў цэлым.
Пік любові да праектаў таксама прыпаў на 2020-ы, а потым пайшоў адкат. Праўда, не такі істотны. І ў цэлым асцярожны рост пазітыву пачаўся раней 2025 года.
Усё значна цікавей у разрэзе лакацыі. У Беларусі ў 2025 карціна змясцілася ў бок спакойных адносін да праекту — 40% не адчуваюць ад яго асаблівых эмоцый. Незадаволеных стала менш, але і задаволеных — упершыню менш за палову. Відавочна, па меры сціскання галіны праектаў становіцца менш, яны аднастайныя, і многія айцішнікі ўжо проста задавальняюцца тым, што ёсць.
У рэлакантаў сітуацыя адваротная. Тут у 2025 годзе ўжо 57% задаволены праектам — амаль на 10% больш, чым год таму. Адным прыняццем такія змены складана растлумачыць. Магчыма, частка айцішнікаў прайшла адаптацыю і пайшла нарэшце далей, да больш цікавых вышынь на мясцовым рынку.
У ацэнцы сваіх перспектываў айцішнікі ва ўсіх лакацыях прыйшлі прыкладна да аднолькавых меркаванняў — хоць і крыху рознымі шляхамі.
Проста цяпер прагнозы грунтуюцца перш за ўсё на агульнасусветных трэндах. Акрамя геапалітычных, гэта, вядома ж, укараненне AI. Яно актыўна мяняе працоўныя працэсы і ролі ў іх цяпер і робіць будучыню якраз куды менш прагназуемай.
Ужо менш за трэць глядзяць у будучыню з поўнай упэўненасцю — гэта адразу на 8% менш, чым год таму.
Пры гэтым на трэць вырасла колькасць тых, хто апасаецца быць скарочаным і\або не знайсці новую працу.
У выніку на кожных двух аптымістаў ужо адзін песіміст + тры фрустраваных айцішніка.
У суме атрымліваем даволі безрадасную карціну ў звычайна бадзёрай і энергічнай ІТ-індустрыі.
У Беларусі аптымізм рэзка ўпаў у 2022-м, і потым два гады расклады ў розумах айцішнікаў былі больш-менш стабільныя, нават намячаліся ноткі пазітыву. Аднак у 2025 яны выпарыліся — прыйшла нудота. Толькі 30% цалкам упэўненыя ў сабе прафесійна. Застацца без працы баіцца ўжо 17%.
За мяжой да тых жа вынікаў прыйшлі больш плаўна.
Нават у 2022-м больш за палову не сумняваліся ў сваёй запатрабаванасці. Але з кожным годам аптымістаў было менш, і тэмпы гэтага працэсу да 2025-га толькі паскорыліся. У выніку ў адчуваннях айцішнікаў усё крыху весялей, чым у Беларусі.
У цэлым, пасля ўсіх пертурбацый беларускія айцішнікі пераходзяць у стадыю прыняцця ўмоваў гульні. Вось толькі правілы сёння не самыя натхняльныя.
Міграцыйны ручаёк яшчэ не высах, але ўжо палова айцішнікаў у Беларусі ў прынцыпе не разглядаюць варыянты пераезду — а раней такі варыянт быў у галаве ў большасці. Аналагічна, амаль 40% з’ехаўшых ужо не плануе вяртацца нават у выпадку змен. І гэта толькі пачатак.
Незалежна ад лакацыі ўпэўненасць у будучыні падае, і айцішнікі пачынаюць даражыць тым, што ёсць.
Релоцировались? Теперь вы можете комментировать без верификации аккаунта.