IT-індустрыя з беларускімі каранямі правяла 2025 год у рэжыме плаўнага завядання актыўнасці. Вонкавых фактараў, здольных істотна паўплываць на дынаміку рынку працы, не было. А сітуацыя ўнутры краіны ўжо некалькі гадоў як замерла.
IT-індустрыя з беларускімі каранямі правяла 2025 год у рэжыме плаўнага завядання актыўнасці. Вонкавых фактараў, здольных істотна паўплываць на дынаміку рынку працы, не было. А сітуацыя ўнутры краіны ўжо некалькі гадоў як замерла.
Міграцыя, якая ў 2024 годзе нават крыху адкацілася, ізноў расла (хаця і няшмат). Тонкі ручай прытоку новых кадраў, што на вачах знікаў, ужо дэ-факта высах. Праблемы з працай у беларускіх айцішнікаў у розных краінах становяцца больш заўважнымі.
Пра ўсё гэта раскажам у выніках штогадовага шырокага рэсёрчу dev.by.
Асноўнае
- Індустрыя сціскаецца, аднак становіцца больш прафесійнай.
- З джунамі і ў джунаў усё вельмі кепска.
- Некаторыя тэндэнцыі апошніх гадоў развярнуліся назад: усіх зноў цягне ў Мінск, а жанчын у індустрыі паменела (асабліва тэхнічных).
- Міграцыя ідзе, хоць і марудна.
Калі ў 2024-м беларуская доля ўдзельнікаў рэсёрчу нават падрасла, то ў 2025-м дыяспара адыграла адразу 3,5%.
Не варта забываць, што нават на фоне перасыхання міграцыйных патокаў захоўвалася прыкметная колькасць тых, хто плануе ці хаця б «не выключае» пераезд. Некаторыя з іх пераязджаюць перыядычна. Рэлакацыйныя ініцыятывы беларускіх кампаній застаюцца лакальнымі і персанальнымі, аднак становішча з вакансіямі ў Беларусі даволі сумнае — кагось гэта падштурхоўвае рухацца далей.
З’яжджаюць і студэнты STEM-дысцыплін (перспектывы нацыянальнай сістэмы адукацыі не выглядаюць аптымістычна, ды яшчэ ў выпускнікоў праблемы з працоўным уладкаваннем) — але гэта хутчэй адкладзены фактар, на сітуацыю цяпер уплывае неістотна.
Пакуль ішла актыўная міграцыя за мяжу (пераважна са сталіцы, дзе заўсёды канцэнтравалася пераважная доля індустрыі) — імкліва расла доля айцішнікаў з іншых гарадоў. Цяпер жа можна назіраць адкат да старых добрых часоў. Гэта ўжо не звыклыя 85–90%, але 77,4% пасля рэкордна нізкіх 72,1% у 2024-м.
Гэты адкат звязаны з рэзкім звужэннем рынку вакансій і адмовай ад ковідных мадэляў дыстанцыйнай працы, пакінуўшы ў лепшым выпадку гібрыд. Дзе актыўнасць яшчэ цепліцца — дык у Мінску. І рэгіянальныя айцішнікі цягнуцца, калі не за мяжу, дык у сталіцу, як у старыя добрыя часы.
Пасля рэзкага росту (яшчэ ў «дзесятыя»), а потым плато — пайшла ўніз і доля жанчын у галіне. З аднага боку, усяго на 4%. З іншага — гэта вяртанне больш чым на пяць гадоў назад.
Па аднаму году складана казаць пра трэнд, але прычын можа быць некалькі. Тут і спыненне прытоку новых кадраў у індустрыі ў цэлым, і пераход у іншыя сектары, і нават пры пэўнай стабільнасці больш камфортны дэкрэт.
Яшчэ адзін фактар: жанчыны ў IT-індустрыі пераважалі на непрадукцыйных пазіцыях, і з часам кампаніі папросту перасталі спадзявацца на лепшае і сталі больш актыўна скарачаць выдаткі ў сектарах маркетынгу/продажаў (бо рэкрутмент і HR пайшоў пад нож яшчэ раней).
Цікава, што і колькасць свабодных для браку рэспандэнтаў паменела. «Сталенне» індустрыі і яе павольнае абнаўленне фармуюць і такія расклады.
Калі да канца 2022 года размеркаванне айцішнікаў па ўзросту набыло характар крывой нармальнага размеркавання, то цяпер усё больш відавочны зрух у бок «тым, каму ўжо за 35».
Сярэдні ўзрост вырас да 34,1 года, што на фоне 2024 га дадало «ўсяго» 9 месяцаў, але тэндэнцыя працягваецца.
Цікава, што новая пазнака ў 34,1 года сярэдняга ўзросту стала фактычна і медыянай.
Своеасаблівая кансервацыя індустрыі адбываецца нават імклівей, чым можна было меркаваць. Яшчэ ў 2022 годзе больш за палову айцішнікаў мела досвед да пяці гадоў уключна. Цяпер іх менш за 30%. За гэты час сегмент спецыялістаў «0–2 гады ў індустрыі» ўціснуўся ў чатыры разы — з амаль 20% да 5%.
Дарэчы, летась была ўпэўненнасць, што доля зусім новых спецыялістаў не можа апусціцца ніжэй за 2,5%. На жаль — змагла.
Кожны год патрабаванні да пераходу з джуна ў мідла (і далей) растуць, і джуны застаюцца там даўжэй. Пры гэтым сама колькасць джуноў імкліва скарачаецца. Цяпер яны лёгка прабілі бар’ер у 5% — уніз.
Графік узроўняў і спецыяльнасцяў
Адзначым, што доля лідаў расце.
Па-першае, гэта можна растлумачыць інтэрнацыяналізацыяй каманд: найбольш вопытныя спецыялісты ўсё часцей волей-неволей пераходзяць да ролі лідаў у размеркаваных камандах замест звыклай ролі сеньёра — папросту аднаго з найлепшых праграмістаў у камандзе ва ўтульным мінскім офісе.
Другая прычына — эрозія пазіцый у залежнасці ад праекта. Асабліва калі іх некалькі ў межах адной кампаніі (ці нават не адной). У выніку сам спецыяліст дакладна не можа сказаць, хто ён такі. Увайшло ў моду «прыгожа» называць і працаўнікоў з сумежных ці новых спецыяльнасцяў. Lead Prompt Engineer — гэта ўжо зусім не жарт, і такія вакансіі можна сустракаць усё часцей.
Колькасць сеньёраў за апошнія пару гадоў павялічылася прыкладна на 4%, у першую чаргу за кошт мідлаў. Заканамерная паслядоўнасць: калі колькасць джуноў скарачаецца некалькі гадоў запар, а частка мідлаў усё ж пераходзіць у сеньёры, то звычайных Software Engineers становіцца менш.
Індустрыя становіцца ўсё больш прафесійнай, але пры гэтым сціскаецца.
Не дзіва, што ў межах класічных спецыяльнасцяў апошнія пару гадоў стабільна расце доля менавіта цімлідаў. Слаўных часоў дзесяць-пятнаццаць год таму, калі адзін беларускі айцішнік — праграміст, два — каманда, а тры — каманда і цімлід, вядома, ужо не вярнуць.
Тым не менш, суадносіны адзін да пяці — гэта ўжо не пра маленькія каманды, а пра тое, што ўсё больш тэхнічных спецыялістаў унутры і за мяжой выходзяць на новы ўзровень. Праблема ў тым, што ўзначальваюць яны ўжо беларускія каманды, якія не пераважаюць.
У астатнім усё варушыцца каля тых жа значэнняў. «Папросту» распрацоўшчыкі складаюць каля 40–42% агульнай выбаркі. На чатырох «папросту» распрацоўшчыкаў прыпадае па аднаму тэстару.
Пасля кароткага ўсплёску колькасць рэспандэнтаў, якія кіравалі праектамі, ізноў упала да звыклых трох з невялікім працэнта. Праектаў стала менш, ды і людзі адначасова працуюць над некалькімі. Ды яшчэ такія ролі раздрабняюцца ці трансфармуюцца: дзесьці гэта ўжо product-менеджар, дзесьці ролю project-менеджара ўзяў на сябе лід.
Упершыню жанчын у HR стала менш за 91%. Па мере сціскання індустрыі рэкрутынг стаў значна менш актуальным, і спецыялістаў трэба менш. Сляды прысутнасці мужчын у прафесіі сталі больш прыкметныя.
Важней, што доля жанчын сярод распрацоўшчыкаў і тэстараў зніжаецца яшчэ мацней. Без актыўнага прытоку новых кадраў індустрыя зноў маскулінізуецца. Гэта добра відаць па тэстарах, якіх раней сярод жанчын было нават больш за палову, а цяпер — 44%. Шмат хто з іх заходзіў у галіну праз мануальнае тэставанне, а цяпер гэты шлях закрываецца — і агульным станам індустрыі, і актыўным выкарыстаннем (асабліва ў веб-кодзінгу) AI-інструментаў праграмістамі.
Індустрыя сціскаецца, і — у першую чаргу ўнутры Беларусі — гэта цягне за сабой адкат некаторых тэндэнцый апошніх гадоў. Таму Мінск зноў прыцягвае, як дзесяцігоддзе таму, рэшткі кадраў у сталіцу, а гендарны баланс ссоўваецца назад — асабліва ў распрацоўцы.
Міграцыйны паток не такі значны, але ёсць. Тыя, хто разглядаў такі варыянт, з’язджаюць па меры з’яўлення магчымасці або офера.
Новыя кадры амаль не прыходзяць. Колькасць спецыялістаў з невялікім досведам скарацілася да мінімальных значэнняў. Попыт на джунаў у кампаніях банальна адсутнічае.
Релоцировались? Теперь вы можете комментировать без верификации аккаунта.