«Сядзеў і думаў: я — гэта мае грошы? Не. Я інжынер? Ужо таксама не». Гісторыя чалавека, які падарожнічае 10 гадоў (і яшчэ 2 кейсы пра лічбавы дэтокс)
Калі рэтрыты — частка ладу жыцця.
Калі рэтрыты — частка ладу жыцця.
Папрасілі падзяліцца сваім досведам лічбавага дэтоксу (з рэтрытамі і без іх) траіх чалавек. Адзін з іх цалкам «выпадае» з лічбавага свету і «адключаецца» ад гаджэтаў часта і надоўга.
«Мы зімуем у В’етнаме, таму мне было лёгка паставіць тэлефон у рэжым палёту»
Маргарыта* працуе ў ІТ і зараз знаходзіцца ў Паўднёва-Усходняй Азіі. Там яна вырашыла зладзіць сабе лёгкі навагодні лічбавы дэтокс сваімі сіламі:
— Нічога незвычайнага. Амаль два тыдні, з 1 да 12 студзеня я не заходзіла ў LinkedIn і Instagram, нікому не адказвала. Мы зімуем у В’етнаме, таму мне было лёгка паставіць тэлефон у рэжым палёту. Адзінае — інтэрнэт я не адключала, бо ў Мінску засталіся бацькі і працоўная дошка. Адзіны спосаб сувязі, які я пакінула сабе — гэта званкі ў Telegram.
Да гэтай ідэі мяне ніхто не падштурхоўваў. Проста зразумела, што стамілася, калі мне напісаў былы калега, і я не знайшла рэсурсу, каб яму адказаць.
Нават такі няпоўны лічбавы дэтокс апраўдаў мае чаканні, я паспела адпачыць як трэба. Не заходзіла ў чаты, нікому не адказвала. Скінула толькі пару разоў фотаздымкі для бацькоў, таму што яны вельмі іх чакалі — і ўсё.
Рэтрыт з аяуаскай у Перу: «Нам сапраўды там „забаранялі“ карыстацца інтэрнэтам»
Праца Аксаны* непарыўна звязана з інтэрнэтам і інфармацыяй. Дзяўчына практыкавала лічбавы дэтокс падчас рэтрыту з медытацыяй і аяуаскай [псіхадэлічным адварам з ліяны Banisteriopsis caapi і іншых раслін] у перуанскіх Андах у чэрвені 2023 года:
— Так, нам сапраўды там «забаранялі» карыстацца інтэрнэтам. Праўда, у іх не атрымлівалася. Некаторыя ўдзельнікі рэтрыту прытрымліваліся гэтага правіла, некаторыя — не. Я старалася, але цалкам адмовіцца ад сеткі ў мяне не атрымалася.
Цяпер бы я паступіла інакш і цалкам адключылася б ад усяго. Гэта сапраўды важна, каб рэтрыт быў эфектыўным. Таму што эфектыўнасць залежыць ад твайго ментальнага стану, ад таго, наколькі яно сфакусавана на пагружэнні ў сябе. Рэтрыт — гэта пра канект з самім сабой: чым менш твая ўвага на што-небудзь адцягваецца, тым лепш атрымліваецца дасягнуць спакою і пачуць сябе.
Цяпер я самастойна практыкую лічбавы дэтокс, таму што без гэтага ўжо немагчыма, трэба берагчы сваю «менталку». Пакуль гэта простыя рэчы, накшталт выключэння ўсіх гаджэтаў пакуль ясі або калі кладзешся спаць. Або гадзіна лічбавага спакою раніцай, пакуль я яшчэ не пачала працаваць.
Што тычыцца платных паслуг па лічбавым дэтоксе… Я сама магу ад усяго адключыцца. Раней мне хапала на гэта сілы волі, а цяпер яна нават не патрэбна, таму што гэтага ўжо хочацца самой. Плаціць за лічбавы дэтокс я абсалютна не гатовая. Хаця разумею, што для некаторых гэта магло б быць карысным.
«Вярнуўся ў Беларусь, убачыў, што адбываецца нешта нядобрае. Сабраўся і паехаў за пасвячэннем у Індыю»
Дзяніс* ужо каля дзесяці гадоў праводзіць у пастаянных падарожжах па Індыі, Грузіі, Непале, Пакістане. На думку мужчыны, для апісання яго цяперашняга ладу жыцця падыходзіць слова «вандроўнік». Прыкметную частку гэтага часу (два-тры перыяды працягласцю ў месяц кожны год) ён праводзіць у Rainbow-рэтрытах, адна з абавязковых умоў якіх — поўная адмова ад выкарыстання гаджэтаў.
— У маім жыцці былі розныя этапы. Я служыў у войску, быў афіцэрам. Потым быў інжынерам, здабываў нафту на Поўначы. Атрымаў спачатку адну вышэйшую адукацыю, потым другую, эканамічную. Займаўся бізнесам, рамонтам аўтамабіляў, будаўніцтвам вышак сотавай сувязі ў Расіі. Захапляўся матацыкламі. Доўга пра ўсё гэта можна расказваць.
Аднойчы мяне вельмі моцна накрыла. У псіхалагічным сэнсе. Я разышоўся з дзяўчынай, мяне кінулі на нармальную такую суму грошай, за якую дзе-небудзь у Грузіі можна было б купіць кватэру. Учора ў мяне была дзяўчына, была праца, былі грошы, і ў адзін момант усяго гэтага не стала. І вось я сяджу ў гэты момант і думаю: а хто я такі? Я — гэта мае грошы? Не. Я чыйсьці муж? Не. Я ваенны? Не. Я інжынер? Ужо таксама не.
Гэта быў вельмі цяжкі перыяд, які раптам аказаўся адным з самых цудоўных перыядаў майго жыцця. Перада мной разбурылася ілюзія, я зразумеў сваё сапраўднае месца ў гэтым свеце. Што рабіць з гэтым разуменнем — было яшчэ незразумела.
Я тады паехаў на Поўнач, на Ямал, працаваў інжынерам-бурыльшчыкам, каб аддаваць пазыкі. І пазнаёміўся там з дзяўчынай, якая расказала мне пра ёгу. Хадзіў з ёй часам у царкву, але сам на той момант хіхікаў з усяго гэтага, называў яе і яе сяброў сектантамі. Але мяне самога ўжо цікавілі пытанні духу, або псіхалогіі, калі вам так зручней. Я пачаў чытаць пра ёгу, якая для мяне спачатку заключалася ў паходах у спартзалу, дзе я рабіў нейкія асаны. А яшчэ стаў хадзіць у царкву, маліцца. І тут я адчуў, што ў мяне ў жыцці ўсё наладжваецца.
Калі я вярнуўся ў Беларусь, убачыў, што ў грамадстве адбываецца вельмі шмат нядобрага. Гэта быў недзе 2015 або 2016 год. Неяк так склалася, што ў той час адразу некалькі маіх сяброў і блізкіх знаёмых пасадзілі, па розных прычынах. І я тады сабраўся і паехаў за пасвячэннем у Індыю, да гуру крыйя-ёгі Шайлендры Шармы. З гэтага пачаўся мой шлях.
«Камунізм проста выразаў вандроўнікаў з нашай культуры»
У Індыі я пазнаёміўся з баба́мі, такімі вандроўнымі ці то манахамі, ці то юродзівымі. Падобныя вандроўнікі былі раней усюды. Але, на жаль, у нас іх выкаранілі каля 100 гадоў таму. Камунізм іх проста выразаў з нашай культуры. І вось гэтыя вандроўнікі заўсёды звалі мяне да сябе, я заўсёды быў з імі на адной хвалі.
Агулам, Бог, або сусвет — каму як зручней, далі мне магчымасць сустрэцца з блізкімі па духу людзьмі. І ў гэты момант адбылося растаесамленне з маёй ранейшай асобай, якая ў нейкай ступені памерла. Новы я паглядзеў на свет адкрытымі вачыма, і ў мяне ўжо не было пытанняў накшталт «хто я», «што я». Я да гэтага часу памятаю, што падчас службы ў войску ў мяне было асноўнае пытанне: «Якога хера я тут раблю?»
Агулам, я знайшоў вось такі інструмент для выхаду з цяжкай сітуацыі. Ён не адзіны. Хтосьці знаходзіць свой шлях да пазнання сябе і свайго месца ў свеце з дапамогай матэматыкі і можа растлумачыць усё гэта лічбамі. Хтосьці робіць гэта праз мастацтва, праз псіхалогію, праз нейкую рэлігію. Усё гэта — розныя мовы, якія дапамагаюць разабрацца ў гэтым пытанні.
Цяпер маё жыццё выглядае так: я падарожнічаю, у асноўным, па Індыі, Пакістане, Непале і Грузіі. Першыя гадоў пяць правёў у асноўным у Індыі, практычна не выязджаючы. Стараюся на сваім шляху дапамагаць жывёлам. Сабачка вось у мяне была, падабраў яе на вуліцы ў Індыі, мы з ёй разам падарожнічалі. Вельмі яе любіў, на жаль, яна згубілася ў Пакістане. Шукаў яе, але не змог знайсці.
У маім жыцці шмат музыкі, граю на флейце і ўкулеле, часта з рознымі іншымі музыкантамі, якіх сустракаю па ўсім свеце. Музыка дазваляе мне зарабляць на жыццё.
Часам спыняюся пажыць у розных месцах. Ёсць моднае тусовачнае месца, вёска Арамболь у Індыі. Гэта такая сталіца транс-музыкі, куды з’язджаюцца крутыя ды-джэі і іх прыхільнікі з усяго свету. Вось побач з ёй я час ад часу жыву ў лесе, у джунглях.
Знайшоў зручнае месцейка, музыкі адтуль не чутна. Да мяне сава прылятае, еноты крадуць ежу. Які-небудзь дзікабраз прыходзіць, змяя прыпаўзае, у ручаі жабкі жывуць. Трэба сачыць за тым, каб ежу не выкралі вароны, каб не прыйшлі якія-небудзь драпежнікі. Калі ты жывеш так, ты разумееш, што свет — ён вось такі. Вельмі многія людзі сцвярджаюць, што ў жывёл няма душы, што чалавек — гэта вышэйшая істота. Для мяне гэта не так.
Хіпі-злёты Rainbow: «Цела трансфармуецца проста на вачах»
Важную частку ў маім жыцці займаюць хіпі-злёты Rainbow, дзе мне вельмі камфортна. Звычайна яны працягваюцца месяц, ад поўні да поўні. І на гэты месяц я проста заязджаю да іх у лес, жыву ў намёце без сотавай сувязі, без электрычнасці. Максімум электрыкі — гэта ліхтарык, больш нічым карыстацца нельга, такая паміж удзельнікамі дамоўленасць. Выкананне гэтай забароны цалкам на тваім сумленні, ніхто над душой не стаіць. Ну і па-за лагерам ён не дзейнічае. Напрыклад, калі я спускаюся з гор за ежай у суседні гарадок, магу дазволіць сабе адправіць эсэмэску блізкім, каб яны не хваляваліся і не шукалі цябе з верталётам недзе ў гарах. Таксама на гэтых вясёлкавых рэтрытах забаронены алкаголь і цяжкія наркотыкі.
У цэлым там пануе такая анархія, дзе людзі самі выбіраюць, чым ім займацца. У нас там агульная ежа, напрыклад. Склаліся грашыма, хтосьці падняў руку і кажа: «Я сёння хачу схадзіць за прадуктамі» — і ідзе ў бліжэйшы горад, купіць рыс або што-небудзь яшчэ. Хтосьці кажа: «Мы ідзем сёння грыбы збіраць». І потым гатуем на ўсіх — хаця калі ты хочаш есці асобна — калі ласка. Рабі наогул усё, што хочаш, толькі іншым не перашкаджай. Хтосьці кажа: «Я сёння ёгу праводжу», а іншы — «Я праводжу семінар па нейраграфіцы, прыходзьце, будзем маляваць».
На такіх злётах я бываю два-тры разы ў год, звычайна ў Індыі, Непале, Грузіі.
Там я заўважаю, што маё цела трансфармуецца проста на вачах — прычым без усякай фізкультуры або спартыўнай нагрузкі. Ты проста рэгулярна нагінаешся за дровамі для вогнішча, ходзіш па ваду, выбіраешся, калі прыходзіць твая чарга, за прадуктамі ў бліжэйшы горад (звычайна гэта 5-7 км ад лагера). І гэтага цалкам хапае, каб скінуць назапашаны тлушчык і стаць больш падцягнутым.
Мне падабаецца, што там шмат музыкі, якую выконваюць людзі вельмі розных культур. Вельмі прыемна, што там я магу пайграць на флейце разам з якім-небудзь іранскім сантурам, гэта нешта накшталт нашых цымбалаў. Або з асаблівай амерыканскай гітарай, зручнай для ігры флажалетамі [прыём ігры, які дазваляе здабываць гукі вышэй за асноўны спектр інструмента]. Там дзейнічаюць іншыя прынцыпы, іншыя нормы зносін паміж людзьмі. Ты там проста радаснае дзіця, якое ідзе да ўсіх з адкрытай душой.
Першыя злёты Rainbow праводзіліся яшчэ падчас вайны ў В’етнаме, яны з’явіліся як частка ўсяго гэтага руху супраць сістэмы. Цяпер на іх з усяго свету з’язджаюцца вельмі розныя людзі. Я там сустракаў і манахаў, і навукоўцаў (фізікаў і хімікаў), і проста хіпі. Напрыклад, ёсць у мяне знаёмы былы фізік з Сербіі, яму гадоў 60. Цяпер ездзіць на ровары па ўсім свеце і на злётах вядзе ёгу. Прыязджаюць і людзі з дзецьмі, часта яны з Лацінскай Амерыкі.
Беларусаў ва ўсёй гэтай тусоўцы таксама хапае. У мяне ёсць знаёмыя хлопцы-айцішнікі. Такія, наогул канкрэтныя айцішнікі, з добрай працай, з добрымі даходамі, якія адзін-два разы ў год стараюцца выязджаць у лес. Гэта значыць, яны не вандруюць круглы год, як я. Але таксама любяць сустрэцца для такой вось перазагрузкі.
Вядома, не заўсёды ўсё адбываецца ідэальна, людзі розныя прыходзяць. Ёсць класныя, добрыя, а ёсць такія, хто трапіў сюды выпадкова. Часам здараюцца праблемы з мясцовымі. На адной з «Вясёлак», на якіх я быў у Грузіі, у рэшце рэшт нас разагналі мясцовыя з палкамі. Часам ва ўсё гэта ўмешваецца паліцыя.
З такіх рэтрытаў, якія ўключаюць у сябе добраахвотную адмову ад выкарыстання гаджэтаў, я выходжу іншым чалавекам. Пасля добрай «вясёлкі» я звычайна проста лятаю. Калі ты зноў трапляеш у горад, цябе адразу цягне ўсіх абдымаць — проста па-сяброўску. Толькі праз нейкі час ты пачынаеш разумець, што астатнія глядзяць на цябе, як на вялікае дзіця, трохі шарахаюцца і просяць не падыходзіць так блізка. Ты зноў сутыкаешся з суровай рэальнасцю.
Зрэшты, адзначу, што на Усходзе, у Індыі, людзі ўсё роўна больш адкрытыя, чым у Беларусі. І нават у Пакістане, хоць гэта таксама ў нейкай ступені дыктатарская краіна.
«Першы гаджэт — гэта палка»
Па-за гэтымі злётамі я даволі актыўна карыстаюся смартфонам і інтэрнэтам. Магчыма, нават актыўней, чым у ранейшым жыцці, калі я быў інжынерам або бурыльшчыкам. Без іх вельмі складана было б падтрымліваць сувязь з аднадумцамі і знаходзіць інфармацыю пра гэтыя ж рэтрыты, напрыклад. Я не лічу, што гаджэты — гэта нешта адназначна шкоднае. Пытанне ў тым, як ты яго выкарыстоўваеш. Першы гаджэт — гэта палка, якой нашы продкі маглі збіць з дрэва яблык, а маглі і забіць кагосьці. Нажом можна масла на хлеб намазаць, а можна і кагосьці пырнуць. Так і тут.
Я не сказаў бы, што ў мяне праяўляецца лічбавая залежнасць — з людзьмі, у якіх яна ёсць, я сутыкаўся, і ведаю, як яна выглядае. Асабліва ў дзяцей. Але нават без выяўленай лічбавай залежнасці поўная часовая адмова ад гаджэтаў аказваецца вельмі карыснай. Я разумею, для чаго мы адмаўляемся ад іх на рэтрытах і цалкам з гэтым згодны.
Па-першае, так удаецца цалкам адцягнуць людзей ад палітыкі, ад падзей у свеце. Каб месяц правесці сам на сам, а яшчэ з музыкай, гатаваннем, з майстар-класамі і гэтак далей.
Па-другое, калі мы зносімся з дапамогай гаджэта, у нас задзейнічана максімум два пачуцці. А ў нас іх колькі? Пяць? У Індыі вылучаюць шэсць-сем, калі лічыць яшчэ манас [разважанне, здольнасць мысліць] і буддхі [розум, здольнасць прымаць рашэнні і адрозніваць сапраўднае ад фальшывага].
Я лічу, што гэта вельмі добра, калі ты можаш зносіцца з людзьмі з дапамогай усіх пачуццяў. Ты можаш да іх дакрануцца, абняць, адчуць, адчуць пах, можаш разам з імі граць музыку. Усё гэта вызваляе людзей ад усіх прыдуманых нормаў, «загонаў», накшталт дзіўнай рэакцыі на аголенага чалавека. Я такую вось метафару выкарыстоўваю: калі ты выкарыстоўваеш тэлефон, у тваёй запрэжцы адзін-два коні. А калі ты адклаў яго ўбок, іх ужо адразу шэсць-сем. Ты ўспрымаеш жыццё больш поўным, карыстаешся больш яркай палітрай.
Лічбавы дэтокс — новая форма велнес-турызму
Падобна, платныя паслугі па абмежаванні спажывання інфармацыі хутка стануць звыклымі. На іх ужо ёсць устойлівы попыт. Памер попыту на лічбавы дэтокс у першым набліжэнні дазваляе ацаніць справаздача сеткі гатэляў Hilton за 2025 год, паводле 25% адпускнікоў на адпачынку стараецца абмяжоўваць час з гаджэтамі.
У адказ на растучы попыт пачаў фарміравацца і рынак паслуг па лічбавым дэтоксе — як адна з форм індустрыі велнес-турызму, агульны аб’ём якой у 2024 годзе ацэньваўся у $814 млрд. Дарэчы, сувязь лічбавага дэтоксу з аздараўленнем цалкам прамая: паводле дадзеных Амерыканскай псіхалагічнай асацыяцыі, усяго адзін дзень без інтэрнэту можа знізіць узровень «гармону стрэсу» картызолу амаль на траціну, што, у сваю чаргу, спрыяе эмацыйнаму аднаўленню.
Намечаная цікавасць людзей да ўцёкаў ад інфармацыйных патокаў здольная нават звярнуць нядаўнія недахопы ў перавагі. Турыстычныя парталы ў апошнія некалькі гадоў рэгулярна публікуюць рэйтынгі лепшых, на іх думку, напрамкаў для лічбавага дэтоксу. І часта ў іх трапляюць маляўнічыя куткі ў рэгіёнах з нізкім узроўнем пранікнення інтэрнэту і яго хуткасцю, накшталт нацыянальнага парку Ньюнгвэ ў Руандзе, Елаўстона, сталіцы Бутана Тхімпху і аддаленых астравоў Вялікага Бар’ернага рыфа ў Аўстраліі.
З гэтага пункту гледжання цалкам прывабнай для адпачывальнікаў можа аказацца і якая-небудзь беларуская глыбінка, якая так і не дачакалася абяцанага оптавалакна і дрэнна «асвоеная» мабільнымі аператарамі.
Фарматы платнай лічбавай дэтаксікацыі выглядаюць па-рознаму. Брытанская кампанія Unplugged прапануе невялікія домікі ў адной-дзвюх гадзінах язды ад буйных гарадоў Вялікабрытаніі і Каталоніі, па прыбыцці ў якія ваш тэлефон на ўвесь час пражывання замыкаюць у сейфе. Раскошныя гатэлі Grand Velas Resorts у Мексіцы прапануюць паслугі дэтокс-кансьержаў, якія пры засяленні забіраюць усе вашы электронныя прылады. Амерыканскі курорт Miraval Arizona прапануе гасцям схаваць свой тэлефон у спецыяльны «спальны мяшок» і дазваляе карыстацца імі толькі ў спецыяльна адведзеных для гэтага зонах.
Паказальныя змены адбываюцца ў індустрыі марскіх круізаў. Не так даўно Wi-Fi на круізных лайнерах каштаваў вельмі дорага і пры гэтым агідна працаваў. Караблі аказаліся плавучымі прытулкамі, дзе пастаянныя апавяшчэнні фізічна не маглі пераследаваць большасць пасажыраў. Развіццё тэхналогій зрабіла карабельны інтэрнэт даступным — але цяпер круізныя кампаніі наўмысна робяць розныя формы лічбавага дэтоксу часткай сваіх паслуг.
Нарэшце, поўная або частковая адмова ад электронных прылад — гэта абавязковая ўмова для многіх папулярных рэтрытаў у розных кутках планеты, прычым як для бюджэтных, так і для дарагіх.
* — імя апавядальніцы або апавядальніка зменена
Релоцировались? Теперь вы можете комментировать без верификации аккаунта.
Калі зусім не паплыве мозг ад наркаты, то праз нейкі час гэта ўсё само пройдзе