У Расціслава Мяснікова незвычайнае спалучэнне досведу — ад інжынерыі да псіхатэрапіі. Прычым асабістую тэрапеўтычную практыку (пераважна з мужчынамі-айцішнікамі) ён вёў 8 гадоў, адначасова кіруючы працэсамі ў ІТ-карпарацыі.
У Расціслава Мяснікова незвычайнае спалучэнне досведу — ад інжынерыі да псіхатэрапіі. Прычым асабістую тэрапеўтычную практыку (пераважна з мужчынамі-айцішнікамі) ён вёў 8 гадоў, адначасова кіруючы працэсамі ў ІТ-карпарацыі.
Публікуем захапляльную гісторыю рэсурснага і праектнага менеджара EPAM (там у Расціслава доўгая кар’ера з перапынкам на некалькі гадоў), які ў ліку сваіх навыкаў у рэзюмэ ўказвае дабрыню.
У першым эпізодзе гаворым пра кар’еру, эміграцыю і псіхатэрапію.
Не пераключайцеся: неўзабаве будзе вельмі цікава пра Саудаўскую Аравію. Сёння Расціслаў жыве і працуе ў горадзе Эль-Хубар на беразе Персідскага заліва, кіруе AI-праектамі. Яму ёсць пра што расказаць.
— Як афіцыйна называецца ваша цяперашняя пазіцыя?
— У Саудаўскай Аравіі, каб было зразумелей для мясцовага рынку, я называю сябе Chief of Staff. Гэта непрывычны для беларускага рынку тэрмін, нешта накшталт «кіраўніка па персаналу». А ў EPAM мяне традыцыйна называюць рэсурсным менеджарам, плюс мая другая вялікая роля — гэта праектны менеджмент.
— У вашым профілі ў LinkedIn указаны прафесійны навык Kindness — дабрыня. Незвычайна для суровага ІТ-менеджменту. Вы сапраўды лічыце дабрыню сваёй перавагай? Яна дапамагала атрымаць працу?
— Кароткі адказ — не. Я б сказаў, што гэта ўвогуле ніяк не дапамагае прадавацца. Магчыма, для кагосьці гэта нават red flag: не вельмі зразумела, што гэта за навык і навошта ён указаны ўвогуле. У вачах многіх людзей дабрыня — гэта слабасць. Начальнік павінен быць жорсткім. Справядлівым, але жорсткім.
Але на нейкім этапе жыцця мне захацелася пісаць у рэзюмэ праўду, а не расказваць пра нешта, што дапаможа мяне выгадна прадаць. Захацелася гаварыць пра тое, які я ёсць.
Як гэты навык выглядае ў працы? Мае падначаленыя гэта бачаць і часцей за ўсё цэняць. А начальнікі ацэньваюць мяне ў выніку па KPI, а не па нейкіх абстрактных рэчах. Колькасць пазітыўных фідбэкаў ад праграмістаў накшталт «Расціслаў — класны менеджар і наогул добры чалавек» не асабліва на гэта ўплывае.
— Раскажыце, як перайшлі з распрацоўкі ў менеджмент.
— Я пачаў працаваць у 2004 годзе, а тымлідам у EPAM упершыню стаў прыкладна ў 2011–2012 годзе. Ужо тады навакольныя (і кіраўнікі, і эйчары) заўважылі мой не зусім тэхнічны падыход да тымлідства. Так бы мовіць, чалавечы, а не армейскі. У арміі ў мяне быў вопыт зусім іншага спосабу зносін з людзьмі, які мне вельмі не спадабаўся. З таго часу я, напрыклад, не вельмі цярплю зварот да супрацоўнікаў па прозвішчы.
У той час я спрабаваў асэнсаваць, як інжынеру можна зразумелым, натуральным чынам перайсці ў менеджары.
На наступным месцы працы, у кампаніі Q.solutions, я стаў тэхнічным праектным менеджарам. Афіцыйна мая пасада называлася «выконваючы абавязкі дырэктара». Беларуская частка кампаніі была невялікай, да 10 чалавек, і я там рабіў усё на свеце. Мне гэта вельмі падабалася, бо гэта быў мой першы сур’ёзны менеджарскі досвед. Там я мог паспрабаваць усё, чаго хацеў: быў і PM, і тымлідам, і код пісаў.
І гэта была менавіта тая кампанія, у якой у ліпені 2017 года я напісаў свой апошні радок кода. З таго часу больш да гэтага не дакранаюся. Адышоў ад тэхнічнай складальнай, да чаго доўга імкнуўся. Я 12 гадоў пісаў код рукамі, і больш не хачу.
— А псіхалогіяй вы зацікавіліся ўжо менавіта як менеджар?
— Не зусім. Калі я толькі пачынаў працаваць у ІТ, здавалася, што ў айцішцы вельмі адукаваныя, прасунутыя людзі — і таму ў ІТ-кампаніях усё абавязкова павінна быць класна, «як у Google». (Дарэчы, нават тут, у Саудаўскай Аравіі, часта чую гэты выраз: «як у Google і Apple». Хаця ніхто ніколі там не быў.)
Пры гэтым на практыцы я ўсюды сутыкаўся з мноствам звычайных чалавечых праблем.
У маім CV відаць, што на пэўным этапе я практычна кожныя паўгода мяняў працу. Усё было нейкім чынам дрэнна, незразумела, нейкія сваркі, наезды, усякія дзіўныя рэчы. Мой інтарэс да псіхалогіі пачаўся якраз з пошуку адказаў на пытанні: чаму? І як з гэтым можна справіцца? У вас ёсць грошы, у вас ёсць адукацыя — ёсць усё. Чаму нельга працаваць так, каб усім было добра, «як у Google»?
А яшчэ ў 2010–2011 гадах я пражыў паўгода ў Паўднёва-Усходняй Азіі — гэта была авантура маіх сяброў, мы ўпяцёх на зіму паехалі ў Тайланд. Тады я толькі-толькі, каля паўгода да гэтага, дэмабілізаваўся. І там адбылося проста кармічнае супадзенне: па суседстве са мной жыў псіхолаг з той самай спецыялізацыяй, да якой я пазней прыйшоў. Праўда, з іншай, класічнай савецкай школы.
Ён займаўся псіхалагічным прафайлінгам людзей, калектываў, кампаній. І калі ён пра ўсё гэта пачаў расказваць, я зразумеў: «О, гэта, мабыць, якраз тое, што мне трэба». Мабыць, менавіта з яго і пачаўся мой глыбокі інтарэс да гэтага кірунку.
— Удаклданю: мая псіхалагічная адукацыя вельмі спецыфічнага профілю. Самыя папулярныя тэмы ў псіхалогіі — гэта секс і грошы. Тыя, хто манетызуе свае псіхалагічныя веды і хоча прыцягнуць кліентаў, звычайна працуюць у гэтых нішах. А ў мяне тэма непапулярная, я яе рэалізую як частку сваёй ІТ-прафесіі, — псіхалогія людзей на працы.
Я шмат гадоў працую ў найме не як рэкрутар, а як чалавек, які прымае рашэнні, hiring-менеджар. Ну і ў цэлым я вяду людзей па ўсім жыццёвым цыкле супрацоўнікаў у кампаніі — ад найму да звальнення (так, гэтым таксама даводзіцца займацца). І, вядома, тут без псіхалогіі складана. Псіхалагічныя навыкі дапамагаюць глядзець на супрацоўніка і бачыць яго, а не свае фантазіі, эмоцыі, праекцыі. Што, на жаль, умеюць рабіць не ўсе калегі.
Увогуле да таго моманту, калі я завяршыў навучанне ў 2017 годзе, у мяне была цалкам канкрэтная мэта: паступова выйсці з карпаратыўнай кар’еры і цалкам перайсці ў псіхатэрапію.
У ідэале — працаваць на стыку псіхатэрапіі, коўчынгу і арганізацыйнага кансультавання: дапамагаць людзям і камандам выбудоўваць адносіны ўнутры рабочай прасторы.
— Першыя два-тры гады я паслядоўна рухаўся ў гэтым кірунку: шукаў кліентаў, фарміраваў практыку, паступова павышаў кошт сваёй працы і набіраўся ўпэўненасці. Гэта быў важны этап.
Але далей планы пачалі мяняцца пад уплывам знешніх абставін. Спачатку падзеі 2020 года збілі тэмп, затым падзеі 2022 года канчаткова змянілі кантэкст.
У выніку сёння я не бачу для сябе рэалістычнай магчымасці цалкам перайсці ў псіхатэрапеўтычную практыку і працягваю працаваць у карпаратыўным свеце, у EPAM. Але я не лічу (пакуль) гэты досвед закрытым або выпадковым раздзелам.
— Давайце пагаворым пра часы, калі «змяніўся кантэкст і планы». У 2021–2024 гадах вы кіравалі вялікай размеркаванай камандай EPAM з Грэцыі і Грузіі.
— Працаваць з вялікай выдаленай камандай я пачаў яшчэ ў Беларусі — ковід «памог». Зрэшты, яшчэ да пандэміі я ўжо працаваў з размеркаванымі юнітамі. Пачынаў з Java-распрацоўшчыкамі, якія ў нас былі пераважна ў Мінску. У той час мы будавалі глабальную рэсурсную арганізацыю, якая займаецца выключна людзьмі: іх наймам, навучаннем, размеркаваннем па праектах. Такім чынам, да мяне трапілі дадатковыя беларускія юніты з абласных гарадоў. Гэта, калі правільна памятаю, быў 2019 год.
У 2020 годзе EPAM адкрыў офіс у Грузіі. У мяне з’явіўся вялікі інтарэс да яго — сядзець дома да таго часу стала зусім ужо нудна. І я падняў руку, вызваліўся паехаць і заняцца развіццём новай лакацыі.
EPAM быў адной з першых аўтсорсінгавых кампаній, якія адкрылі там офіс, для Грузіі тады гэта было навінкай. Гэта цяпер здаецца, што Грузія даўно стала магутным ІТ-хабам, але насамрэч масавы працэс пайшоў пасля 2022 года. А ў 2020-м гэта было яшчэ невядомае поле. Паўгода я пражыў у Грузіі, наймаў першых супрацоўнікаў. А ў сакавіку з’ехаў.
Наступны этап маёй эміграцыі звязаны з асабістым жыццём. Мая жонка — украінка, яна жыла ў Кіеве. Нейкі час да шлюбу мы жылі на два гарады. Пасля Грузіі я перабраўся ў Кіеў, і падзеі лютага 2022 года сустрэлі там. Збіраліся якраз пажаніцца ва Украіне, але распісаліся ўжо ў Грэцыі. Калі ўсё пачалося, выкінулі з машыны ўсё лішняе, загрузіліся самі, узялі дзяцей, няню, сабаку, поўны багажнік рэчаў і паехалі ў бок Венгрыі. Месяц жылі ў сяброў і думалі, як быць далей.
Так атрымалася, што ў жонкі ў Грэцыі былі знаёмыя, яны паклікалі: «Прыязджайце да нас, мы вам тут дапаможам неяк асесці, адаптавацца». І з 2022 па 2024 год мы жылі ў Грэцыі. Каля мора, у горадзе Партахелі на Пелапанэсе.
Да таго часу, калі мы пераехалі туды, хлопцы з маёй каманды былі ўжо і ва Узбекістане, і ў Грузіі, і ў Беларусі. Размеркаваная і вельмі вялікая арганізацыя. У рэшце рэшт кампанія пачала прыходзіць да такога рашэння: пара канчаць з гэтай гісторыяй выдаленых каманд з розных лакацый. У розных краінах у нас ёсць людзі, і сярод іх там жа ёсць менеджары. Таму хай тыя, хто там знаходзіцца, і кіруюць працэсамі ў «сваім» рэгіёне.
А ў Грэцыі, у раёне, дзе я жыў, не было наогул нікога. Офіс EPAM у Грэцыі толькі-толькі адкрыўся і развіваўся не вельмі актыўна. Я доўга спрабаваў зразумець і вызначыцца, што мне рабіць, куды ехаць.
Былі прапановы ў Румынію, яшчэ кудысьці. У нейкі момант я быў згодны рухацца ў любую кропку, абы была праца.
— І ўвесь гэты час вы яшчэ паспявалі весці асабістую тэрапеўтычную практыку! У тэрапію да вас прыходзілі ў асноўным айцішнікі?
— У асноўным так, бо інфармацыя пра маю працу разыходзілася праз «сарафаннае радыё». Некаторых да мяне прыводзілі іншыя практыкуючыя псіхатэрапеўты. Мая унікальнасць заключалася ў тым, што я псіхатэрапеўт-мужчына — у асноўнай масе ў прафесіі ўсё ж жанчыны. Часам, калі тэрапію праходзяць мужчыны, яны просяць: «Ці можна мне спецыяліста-мужчыну?» А гэта рэдкасць. Вось такая ў мяне «прадаючая фішачка». Вядома, былі і кліенткі-жанчыны — тры за ўсю маю практыку з 2017 да пачатку 2025 года.
Пры гэтым сярод кліентаў ніколі не было маіх непасрэдных калег: у псіхатэрапіі ёсць жорсткае правіла непрасячэння кантэкстаў і роляў.
— Як вы ўвогуле знаходзілі час на ўсё гэта?
— Я б сказаў так: з вялікай цяжкасцю. У тэрапеўта, які «жыве» ў практыцы, звычайна адначасова ад 15 да 25 чалавек. У мяне ж адначасова было 2–3 кліенты, максімум — пяць, бо гэта 4–5 гадзін інтэнсіўнай працы ў тыдзень. Займаўся псіхатэрапіяй я не дзеля грошай, а хутчэй для падтрымання формы і навыку.
Скончыў сваю практыку і развітаў кліентаў я ўжо ў Саудаўскай Аравіі, калі зразумеў, што з мясцовым аб’ёмам задач мяне проста перастала хапаць на ўсё гэта. Часам проста перад сесіяй я ўжо лавіў сябе на думцы: «Вось бы кліент адмяніў сустрэчу», або «хутчэй бы яна пачалася і скончылася». Прышлося прызнацца спачатку самому сабе, а потым людзям, што гэта поўная бязглуздзіца.
— Для мяне ўся гэтая гісторыя з ШІ — вялікая радасць. У маёй працы трэба пісаць шмат фідбекаў, збіраць масівы інфармацыі, рабіць агляды, рэв’ю, а потым яшчэ кансалідаваць усё гэта і фарміраваць высновы. Раней гэта быў вельмі рэсурсаёмісты па часе працэс, а цяпер час моцна эканоміць ChatGPT.
Але ў фокусе самой дзейнасці застаюцца людзі. Я не бяру на сябе ролю прарока, але мяркую, што ШІ не замяніць чалавека. Як .NET і C# не замянілі Java. А JavaScript, Web і мабілкі не выціснулі ўсё на свеце. На мой погляд, новыя тэхналогіі ў выніку, хутчэй, дадаюць рабочых месцаў і павялічваюць агульны аб’ём індустрыі. ШІ неяк вельмі прыкметна ўсё памяняе. Як менавіта — сказаць не магу, але па апошніх навінах бачу, што раннія апакаліптычныя прагнозы Anthropic усё ж не збываюцца.
Цяпер я і мае калегі-PM актыўна выкарыстоўваем ШІ-тулы. І на ўласным досведзе ведаем, што тыя чаканні, якія топ-менеджмент мае ў адносінах да ШІ, выглядаюць, хутчэй, як магія. Нейкае вельмі фантазійнае ўяўленне пра тое, што цяпер дастаткова будзе націснуць дзве кнопкі, кінуць туды ТЗ — і адбудзецца цуд. Але не, усё роўна даводзіцца сядзець і ўсё гэта рукамі дарабляць. Кіруюць працэсамі людзі, яны нікуды не падзеліся.
Рэлацыраваліся? Цяпер вы можаце каментаваць без верыфікацыі акаўнта.
"В глазах многих людей доброта — это слабость". Нет, для многих это возможность воткнуть нож в спину и вытереть о тебя ноги. И рано или поздно так и происходит.
По сегодняшним временам скорее рано.