Інжынеры крайнія? Меркаванне былога супрацоўніка NTLab пра высылку калег

2000 год: беларускія заснавальнікі адкрылі NTLab у Літве;

2017 год: заснавана кампанія Kosminis Vytis, яна афіліявана з NTLab і арыентавана на касмічныя распрацоўкі;

2020–2021 год: адзін з кіраўнікоў групы NTLab у Літве атрымлівае расійскае грамадзянства, захоўваючы пры гэтым долі ў беларускіх і расійскіх кампаніях, якія супрацоўнічаюць з ВПК РФ і Беларусі;

красавік 2022 года: літоўская NTLab змяніла ўласніка. Паводле інфармацыі Еўрапейскай пракуратуры, кіраўнікамі літоўскіх кампаній групы прызначылі сваяка ўласніка (ён грамадзянін ЗША) і грамадзяніна Літвы;

перыяд да 2025 года: літоўскія падраздзяленні NTLab падаюць заяўку ў Агенцтва ЕС па касмічнай праграме EUSPA на фінансаванне распрацоўкі GNSS-прыёмнікаў Galileo HAS для выкарыстання ў сельскай гаспадарцы.

Паводле дадзеных літоўскіх спецслужбаў, у поданай дэкларацыі кампаніі схавалі сувязі з ваеннай прамысловасцю ў РБ і РФ;

вясна 2025 года: літоўскія ўлады па ініцыятыве спецслужбаў прызнаюць кампаніі NTLab і Kosminis Vytis «несумяшчальнымі з інтарэсамі нацыянальнай бяспекі» і забараняюць ім весці дзейнасць у высокатэхналагічным сектары;

жнівень 2025 года: пачатак хуткага скарачэння супрацоўнікаў у літоўскай NTLab. Да 16 студзеня 2026 года ў кампаніі застаўся адзін супрацоўнік з 23, якія працавалі летам 2025. У Kosminis Vytis за гэты ж час колькасць супрацоўнікаў зменшылася з шасці да аднаго.

22 снежня 2025 года: Еўрапейская пракуратура і СДФП Літвы афіцыйна аб’яўляюць пра пачатак расследавання па факце махлярства з грантам EUSPA ў дачыненні да неназванай кампаніі. У гэты ж дзень выданне 15min.lt са спасылкай на ананімны крыніцу паведамляе, што расследаванне звязана з NTLab;

5 сакавіка 2026 года: спецслужбы Літвы публікуюць штогадовую справаздачу аб пагрозах нацыянальнай бяспецы, у якой называюць NTLab і Kosminis Vytis кампаніямі, якія працавалі ў інтарэсах абаронча-прамысловага сектара РФ і Беларусі;

31 жніўня 2026 года: Еўрапейская пракуратура паведаміла пра абвінаваўчы прысуд у дачыненні да двух грамадзян Беларусі і кантраляванай імі неназванай літоўскай юрыдычнай асобы за махлярства з субсідыямі ў межах праекта па распрацоўцы спадарожнікавых навігацыйных прылад для сельскай гаспадаркі.

Падсудныя прызналі сябе вінаватымі і выплацілі Еўрасаюзу кампенсацыю ў памеры 447 272 еўра (суму гранту, атрыманага ад EUSPA). Таксама на ўласнікаў кампаніі наклалі штрафы ў памеры 23 000 і 24 000 еўра (і яшчэ 24 000 еўра на саму кампанію). У паведамленні ўказана, што адзін з іх правёў пад вартай 1 дзень, другі — 73 дні. Тэрміны зняволення былі залічаны ў кошт штрафаў з разліку 300 еўра ў дзень, дзякуючы чаму канчатковыя сумы штрафаў зменшыліся да 22 700 і 2 100 еўра.

Такім чынам, агульная сума кампенсацыі і трох штрафаў склала 496 072 еўра. 

7 верасня 2026 года: Дэпартамент дзяржаўнай бяспекі Літвы паведаміў пра ануляванне ВНЖ для 22 грамадзян Беларусі, якія працавалі ў кампаніі. Гэтых грамадзян прызналі пагрозай нацыянальнай бяспекі, выслалі з Літвы і забаранілі ім уезд у Шэнгенскую зону на пяць гадоў.