Пагаварылі са студэнтамі тэхнічных спецыяльнасцяў — даведаліся, ці паспявае адукацыя за зменамі ў галіне і прафесіі ды як яны бачаць сваю будучыню.
Пагаварылі са студэнтамі тэхнічных спецыяльнасцяў — даведаліся, ці паспявае адукацыя за зменамі ў галіне і прафесіі ды як яны бачаць сваю будучыню.
Дзмітрый* вучыцца на тэхнічнай спецыяльнасці, звязанай з распрацоўкай ПЗ.
Паводле яго, універсітэцкая праграма ў цэлым адпавядае таму, што вывучаюць студэнты за мяжой: ёсць алгарытмы, вышэйшая матэматыка, камп’ютарныя сеткі, праца з дыяграмамі ды іншыя базавыя дысцыпліны. Хлопец параўноўваў праграму са знаёмымі, якія вучацца ў іншых краінах, і вялікай розніцы не заўважыў.
— Калі б я мог нешта змяніць у праграме, то зрабіў бы большы акцэнт на вышэйшай матэматыцы, камп’ютарных сетках і кібербяспецы. Цяпер патрабаванні са сумежных абласцей могуць сустракацца нават у вакансіях звычайнага Java-распрацоўшчыка. Без гэтай базы ў любым выпадку складаней разумець, як павінен выглядаць код і як зрабіць яго больш эфектыўным.
А вось агульнаадукацыйныя прадметы можна наогул прыбраць. Тую ж гісторыю — мы ўжо праходзілі поўны курс у школе, навошта зноў гэта паўтараць?
Вучоба праходзіць даволі традыцыйна: лекцыі з прэзентацыямі, канспекты можна весці на ноўтбуку, на практычных занятках студэнты вырашаюць задачы і пішуць код. ШІ (у прыватнасці, Codex) Дзмітрый таксама выкарыстоўвае — у асноўным для выканання заданняў і пошуку інфармацыі.
— Выкладчыкі да ШІ ставяцца спакойна, але адразу кажуць, што яго выкарыстанне відаць і лепш стараццa рабіць заданні самім. Ім важна, каб мы разумелі, што робім, і каб яны маглі бачыць ход нашых думак.
Сам Дзмітрый лічыць, што ШІ ўжо не проста ўплывае на прафесію распрацоўшчыка, але і прыкметна яе змяніў.
— Цяпер распрацоўшчык, як мне здаецца, з класічнага праграміста ўсё больш ператвараецца ў адміністратара ШІ. Думаю, гэтая тэндэнцыя будзе ўзмацняцца, калі вырашыцца праблема з высокай нагрузкай на ШІ ад вялікай колькасці людзей і з’явіцца больш токенаў на выкананне задач у дзень.
Праз некалькі гадоў я хутчэй уяўляю сваю працу як кіраванне ШІ і напісанне вельмі падрабязных промптаў з указаннем канкрэтных крокаў, задач і тэхнічных дэталяў, якія павінны быць у кодзе. Без такіх промптаў ШІ часта піша няякасны код.
Менавіта таму Дзмітрый стараецца не абмяжоўвацца толькі сваёй асноўнай спецыяльнасцю, але таксама самастойна глядзіць англамоўныя відэа ў сваім кірунку, сочыць за абнаўленнямі дакументацыі і вывучае сумежныя галіны — напрыклад, камп’ютарныя сеткі.
— Ёсць адчуванне, што ў будучыні аднаго ўмення пісаць код будзе недастаткова. ШІ ўжо забірае частку задач, таму перавага будзе ў тых, хто разумее больш глыбокія аспекты распрацоўкі і разбіраецца ў суседніх абласцях.
Праз развіццё ШІ Дзмітрый нават задумваецца пра тое, каб з часам крыху змяніць кар’ерны кірунак і перайсці бліжэй да працы з абсталяваннем. Калі б спецыяльнасць давялося выбіраць нанова, ён, хутчэй за ўсё, паглядзеў бы ў бок электронікі або мікрапрацэсараў.
— Мне гэта здаецца больш перспектыўным кірункам. Электроніка і мікрапрацэсары выкарыстоўваюцца літаральна ўсюды, у тым ліку і для развіцця самога ШІ. Таму цяпер я стараюся пашыраць веды так, каб у будучыні не залежаць толькі ад класічнай распрацоўкі ПЗ.
Святлана вучыцца на трэцім, апошнім курсе бакалаўрыяту ва Універсітэце Гётэбарга на праграме Software Engineering and Management. У Беларусі яна ўжо атрымлівала вышэйшую адукацыю 12 гадоў таму — вучылася ў БДЭУ на міжнародных бізнес-камунікацыях, а потым працавала ў ІТ-кампаніі на пачатковай тэхнічнай пасадзе.
У Швецыі Святлана вырашыла зноў пайсці вучыцца пасля таго, як доўга не магла знайсці працу.
— Я выбрала ўніверсітэт, таму што там была пасуючая праграма на англійскай. Нейкія сярэдне-спецыяльныя праграмы тут у асноўным на шведскай, а такіх прыватных ІТ-курсаў, як у Беларусі, наколькі я ведаю, амаль няма. Адукацыя тут у цэлым больш дзяржаўная і цэнтралізаваная.
Дзяўчына кажа, што вучоба ў Швецыі моцна адрозніваецца ад Беларусі. Праўда, з агаворкай, што паміж двума ўніверсітэтамі прайшло ўжо шмат гадоў, і як вучаць цяпер у РБ — яна не ведае.
— У Беларусі мы вучыліся даўжэй, было шмат агульнаадукацыйных прадметаў накшталт філасофіі або фізкультуры. Тут бакалаўрыят доўжыцца тры гады і ўсе прадметы непасрэдна маюць дачыненне да спецыяльнасці.
Адрозніваецца і сама арганізацыя вучобы. У Беларусі заняткі маглі ісці шэсць дзён на тыдзень па некалькі пар на дзень. У Гётэбургу ўсяго тры заняткі на тыдзень, наведвальнасць ніхто не кантралюе, а ўсе матэрыялы выкладчыкі выкладваюць на спецыяльную платформу.
— Я фармальна вучуся вочна, але па факце большую частку часу займаюся дома. Мне далёка ехаць ва ўніверсітэт дзеля адной пары, а неабходнасці прысутнічаць на ўсіх лекцыях няма. Усе матэрыялы даступны анлайн, канспекты ніхто не піша. На экзамены, вядома, трэба прыходзіць, але ў астатнім твая вучоба — гэта твая адказнасць.
Навучальны год падзелены на чатыры перыяды (чвэрці). У кожным студэнты звычайна вывучаюць усяго два прадметы, здаюць іх і толькі потым пераходзяць да наступных. Святлане такі фармат падабаецца больш, чым сістэма, дзе паралельна ідзе адразу шмат дысцыплінаў.
Яшчэ адна асаблівасць — практычна ўсе заданні выконваюцца ў камандах.
— У пачатку кожнага курса мы самі збіраем групу, потым разам робім заданні і атрымліваем адну адзнаку на ўсіх. Для мяне гэта, мабыць, самая складаная частка. Трэба спачатку знайсці людзей, а потым можа аказацца, што ва ўсіх розны ўзровень або стаўленне да працы. Нават дыпломную работу мы цяпер пішам у групе. Відаць, што тут вельмі цэняць камандную працу.
Саму праграму Святлана ацэньвае хутчэй станоўча. Паводле яе, галіна змяняецца настолькі хутка, што ўніверсітэт непазбежна крыху адстае, але прыкладна 90% атрыманых ведаў усё роўна застаюцца карыснымі.
— Нават калі ШІ добра піша код, самому ўмець яго пісаць усё яшчэ важна. Папросту мяняецца фокус. Напрыклад, ужо не абавязкова завучваць сінтаксіс мовы праграмавання, але трэба разумець, як яна працуе і чаму код уладкаваны менавіта так. ШІ ўсё роўна трэба кантраляваць і крытычна ацэньваць яго працу.
У праграме ўжо ёсць два паслядоўныя курсы AI Engineering. Акрамя таго, з ШІ студэнты сутыкаюцца і на іншых прадметах. Напрыклад, у межах аднаго з заданняў трэба было ўсталяваць на камп’ютар простую LLM і наладзіць яе так, каб яна адказвала на пытанні.
Сама Святлана выкарыстоўвае ШІ і для пошуку інфармацыі, і для разбору вучэбных матэрыялаў, і пры працы з кодам.
— Калі выкладчык тлумачыць не вельмі зразумела, я магу загрузіць прэзентацыю ў ChatGPT і спакойна разабраць яе дома ў сваім тэмпе. З заданнямі тое ж самае: амаль заўсёды трэба шукаць дадатковую інфармацыю — і ШІ часта аказваецца самым хуткім варыянтам. Код уручную я таксама амаль не пішу, але яго ўсё роўна трэба ўмець прачытаць, зразумець і выправіць.
Пры гэтым, паводле дзяўчыны, некаторыя працадаўцы ўсё яшчэ хочуць, каб супрацоўнікі маглі выконваць сваю працу без дапамогі ШІ — напрыклад, на выпадак, калі доступ да такіх інструментаў будзе абмежаваны.
Галоўнае пытанне для Святланы цяпер не столькі ў вучобе, колькі ў тым, што будзе пасля выпуску. Яна лічыць, што ШІ ўжо моцна змяніў прафесію распрацоўшчыка і ўскладніў рынак для пачаткоўцаў.
— Цяпер адзін моцны спецыяліст з ШІ можа рабіць значна больш, чым раней. Таму знайсці працу складаней, асабліва калі ў цябе няма вопыту. Я пакуль сама не вельмі разумею, як менавіта стаць карыснай і запатрабаванай на рынку.
Пры гэтым Святлана не звязвае сітуацыю толькі з развіццём ШІ. На яе думку, на рынку адбіваюцца і больш агульныя эканамічныя праблемы.
— Я спадзяюся, што праз некалькі гадоў сітуацыя стане лепшай: стабілізуецца эканоміка, з’явіцца больш новых праектаў і прадуктаў, а разам з імі — і новыя працоўныя месцы, у тым ліку для пачаткоўцаў.
Пакуль яе бліжэйшая мэта — скончыць універсітэт. Святлана ўжо спрабавала шукаць стажыроўкі, але кажа, што і там канкурэнцыя вельмі высокая. Пасля выпуску яна таксама плануе атрымаць сертыфікацыю AWS (Amazon Web Services).
— У AWS ёсць экзамены і сертыфікаты, якія прызнаюцца па ўсім свеце і пацвярджаюць веданне іх прадуктаў. Для мяне гэта будуць больш канкрэтныя і прыкладныя навыкі ў параўнанні з даволі агульнай універсітэцкай адукацыяй. У тэорыі гэта можа адчыніць дзверы ў кампаніі, якія працуюць з AWS.
Нягледзячы на сітуацыю на рынку, калі б спецыяльнасць давялося выбіраць нанова, Святлана ўсё роўна пайшла б у ІТ.
— Я прыкладна разумела, што будзе складана, яшчэ калі паступала. Але ІТ ўсё роўна застаецца для мяне самай прывабнай сферай. Як будзе выглядаць мая праца праз пяць гадоў, я паняцця не маю. Думаю, удзел чалавека ўсё роўна застанецца неабходным для нейкіх задач. А я буду рабіць усё магчымае, каб стаць менавіта такім чалавекам.
Релоцировались? Теперь вы можете комментировать без верификации аккаунта.