У 2016-м пераезд у Польшчу здаваўся авантурай. Дзмітрый зрабіў гэта аднымі з першых — і за дзесяць гадоў пабачыў, як змяніўся ІТ-рынак, правілы рэлакейту, Польшча і сам EPAM. Але нешта засталося нязменным: за гэты час Дзмітрый ні разу не змяніў кампанію.
У 2016-м пераезд у Польшчу здаваўся авантурай. Дзмітрый зрабіў гэта аднымі з першых — і за дзесяць гадоў пабачыў, як змяніўся ІТ-рынак, правілы рэлакейту, Польшча і сам EPAM. Але нешта засталося нязменным: за гэты час Дзмітрый ні разу не змяніў кампанію.
Сам сябе Дзмітрый называе «нулявым рэлакантам», на якім EPAM тэставаў міграцыйныя працэсы. Прынамсі ва Уроцлаве — кракаўскі офіс адкрыўся раней, у 2011-м. Калі не прыдзірацца, ён дакладна адзін з першых беларусаў у польскім EPAM. Паспрабавалі даведацца, як гэта было і што змянілася з тых часоў. Распыталі дэталі: віза — за гадзіну, ВНЖ — за два месяцы.
Усё пачалося з таго, што ў 2015 мая будучая жонка атрымала офер ад Volvo ва Уроцлаве. Тады мы яшчэ былі проста знаёмыя. Яна пераехала ў Польшчу, пачала працаваць і перыядычна ездзіла ў Мінск, дзе мы і сустрэліся. У нас было два варыянты: яна вяртаецца ў Мінск або я пераязджаю ва Уроцлаў. Мы выбралі другое — і з гэтага моманту я пачаў шукаць інфу пра рэлакейт.
Аказалася, што ў маёй кампаніі ўжо ёсць каманда па рэлакейце і ва Уроцлаве ёсць офіс EPAM. Я звязаўся з гэтай камандай, яны апісалі працэс, прыкладныя тэрміны (~6 мес) і неабходныя дакументы. Рабілі па Agile.
Кампанія і каманда паставіліся вельмі пазітыўна да майго намеру і падтрымлівалі на кожным этапе. Апрувалы ад менеджменту я сабраў літаральна за 5 хвілін. Адразу дамовіліся па заробку на новым месцы (тут быў фэйл № 1, пра які крыху ніжэй) і што праекты застануцца за мной — усіх усё задавальняла. Ад мяне трэба было падаць на працоўную візу, і з гэтым здарыўся самы вялікі касяк усёй гісторыі рэлакейту (фэйл № 2).
Пра візу: ва Уроцлаве кампанія аформіла запрашэньне праз контрагента, з якім я прыйшоў падавацца ў візавы цэнтр. І дакументы ў мяне… не прынялі, бо не хапала пячаткі. Гэта было ў пятніцу ўвечары. Я проста з залы візавага цэнтра патэлефанаваў чалавеку, які афармляў запрашэнне, і ўжо ў панядзелак атрымаў пакет DHL з новым дакументам. Да гэтага часу не разумею, як ім удалося гэта правернуць за выходныя.
Потым былі лісты ў консульства, дзе мне адказалі, што падавацца трэба цяпер непасрэдна ў консульстве. Да выезду заставалася два дні. У 10 раніцы я падаў дакументы, а праз гадзіну мне патэлефанавалі і сказалі забіраць пашпарт. Самая хуткая віза ў маім жыцці. І самая стрэсавая. Спадзяюся, мой кейс дапамог палепшыць працэс.
У 2016 запісвацца на падачу таксама трэба было праз VFS Global, памятаю, што дату я сам выбіраў з тэлефона. Датаў было шмат, праўда не на заўтра, а праз пару-тройку тыдняў.
Рэлакейт-пакет у маім выпадку ўключаў аплату дарогі і два-тры месяцы арэнды кватэры. У 2016 мы знялі двушку 55 м² у 15 хвілінах язды ад цэнтра за 1850 злотых — хутка і без праблем. Ніякіх страховак, актаў аказіяльных і рэшты. Проста каўцыя за месяц. Цяпер за такую кватэру трэба аддаць 3000 злотых у месяц.
Купіць нерухомасць тады можна было значна танней. Памятаю, як у 2018 польскія калегі скардзіліся, што цэны пайшлі ўверх і за новую двушку ў цэнтры Уроцлава просяць неверагодныя 350 тысяч злотых замест 250 тысяч, як некалькі гадоў раней. Для параўнання — цяпер такая двушка каштуе ад 750 тысяч злотых (208 тысяч долараў — devby).
Пра заробак: тады нас ніхто не папярэджваў, што ў кантрактах пазначаецца сума брута.
Цяпер пра гэта ўсе ведаюць, а тады гэта было не відавочна. І першы заробак, як вы здагадаецеся, моцна мяне расчараваў. На наступным рэв’ю яго паднялі, але асадак застаўся.
Гэта быў прабел у працэсе і ў ведах.
Мяркую, у беларускім офісе пра гэта таксама не ведалі, а ў Польшчы не ўлічылі, што мы можам не ведаць пра брута ў дамове.
Для маёй лепшай адаптацыі, як я зразумеў, мяне размясцілі ў адным unit з калегамі з Расіі і Украіны. А праз нейкі час мае польскія калегі сказалі, што ў нашым офісе ўжо працуюць некалькі чалавек з РБ. Я прыемна здзівіўся. Тады сустрэць земляка можна было хіба ў доўгай чарзе ці ў таксі. Але аднойчы і доктар на прыёме загаварыў са мной па-руску — шок (!).
Але ўсё ж землякоў былі адзінкі — у асноўным тыя, хто ўладкаваўся ў польскі офіс пасля ўніверсітэта або проста сам пераехаў.
На гонар польскіх калег магу сказаць, што яны клапаціліся пра нас, прыезджых: са мной ці проста ў маёй прысутнасці яны размаўлялі выключна па-англійску, паказвалі месцы «сваім», тлумачылі мясцовую спецыфіку. Шчыра кажучы, мне было няёмка, калі мітынг праходзіў па-англійску толькі дзеля мяне.
Яшчэ я спецыяльна прасіў іх гаварыць са мной хоць трохі па-польску, каб вучыць мову. Сам першы час гаварыў з імі па-беларуску, і яны нават разумелі.
Уражанні ад горада, людзей, паездак былі самыя прыемныя. У 2016 навокал гучала польская мова (амаль на 100%), карту побыту давалі за два месяцы, можна было без праблем паляцець на выходныя ў Беларусь. PESEL замежнікам, дарэчы, не заўсёды выдавалі — проста не было такой працэдуры. Мая жонка афармляла NIP, а я ўжо рабіў PESEL. Чэргаў, мітусні, памагатараў не было, а калі што і было, дык у значна меншых маштабах.
Час ішоў, бязвіз для грамадзянаў Украіны, талерантны і разнастайны рынак працы прыцягвалі ў Польшчу ўсё больш замежнікаў. «Нашай» мовы на вуліцах, у транспарце і крамах рабілася ўсё больш і больш.
Мой «мядовы месяц» у рэлакейце доўжыўся аж да вясны 2020. Потым прыйшоў COVID, даходы ўпалі, і замежнікі пачалі зʼязджаць. Напрыклад, нават пасля лакдаўну, калі жыццё пачало вяртацца ў норму, таксі прыязджала толькі праз 10–15 хвілін — кіроўцаў было не так многа. Цяпер час чакання — 2–5 хвілін.
А потым… ну, усе ведаюць, што і як было ў жніўні 2020. Менавіта тады кампаніі спатрэбіўся досвед першых рэлакантаў. Увесь эксперыенс тых, хто прыехаў да 2020, HR-ы сабралі ў артыкулы KB (Knowledge Base — devby), гайды, local buddy-ініцыятывы ды інш. Гэта было вельмі карысна і ахоплівала ўсё: ад пытанняў легалізацыі да адрасоў начных аптэк.
Для нашых хлопцаў у той час мы загадзя здымалі кватэры, і пакуль яны па прыезду знаходзіліся на каранціне (памятаеце такое?), мы неслі ім прадукты і выгульвалі іхных сабак. Тэлефон тады не маўчаў. Якія адчуванні выклікала прыезд вялікай колькасці землякоў? Не было ні асаблівай радасці («аў, нарэшце свае»), ні наадварот — тады людзьмі кіравалі зусім іншыя эмоцыі і каштоўнасці.
Ці задаволены мы тым, што паспелі абаснавацца ў Польшчы, пакуль гэта не стала трэндам? У нас з жонкай былі свае мэты, і мы радыя, што зрабілі так, як зрабілі. Радыя, што атрымалася аформіць усе дакументы (у нас ужо карты рэзідэнтаў ЕС і неўзабаве чакаем грамадзянства) і нават набыць жыллё да ўсяго гэтага. Каб памяняць правы ў 2021 годзе, мне дастаткова было двойчы схадзіць у мясцовы ўжонд. Плюсы ранняй рэлакцыі для нас у цэлым толькі ў гэтым.
Жонка з сумнай Volvo даўно перайшла ў EY, дзе заробак у 1,5× вышэйшы за мой плюс павышэнні і бонусы. Можна сказаць, што ейная кар’ера складаецца паспяхова. Я ж па-ранейшаму ў EPAM — да нядаўняга часу там трымала легалізацыю (праз навучанне ў паліцыяльнай школе «стаж» для рэзідэнцтва залічваўся не цалкам). Цяпер гэты фактар больш не трымае, і я знаходжуся ў спакойным пошуку. Папросту рынак ужо зусім іншы: раней я сам не шукаў кампаніі — яны мяне знаходзілі. Цяпер таксама бываюць прапановы B2B, але іх у дзесяць разоў менш, чым раней.
Цяпер людзі з вымушанай эміграцыі драйвяць бізнес, івэнты і г. д. Калегі церпяць праз складаную легалізацыю, і гэта мяне засмучае. На іхным месцы, магчыма, я б і не вытрымаў.
Рэлацыраваліся? Цяпер вы можаце каментаваць без верыфікацыі акаўнта.
Грустно за парня.
Из Польши мировой рынок b2b вакансий просто бездонный - меняй каждый год с +20% рейзами, а он сидит на тонущей галлере со смешными рейтами и акциями по $90
пишет же что в спокойном поиске. Видимо надо начать беспокойный чтобы вылезти из ерата
so true. Наверное ждет идеального варианта.
Реально прям +20% рейз ежегодно как с куста? Это увеличение дохода в 6.2 раза (620%) за 10 лет, а к пенсии вообще сотни тысяч в месяц будет тариф, вот это да.
Ну смотрите, стартуя с $1.5к (а это минималка у джуна считайте на внутреннем польском рынке), увеличивая в 6.2 раза за 10 лет, мы приходим всего лишь к 9.3k для спеца с 10 летним стажем. А это немного для не-польского b2b, знаю людей с 10-15к с таким же опытом.
Но большинство, как автор статьи сидят в одной галлере по 10 лет
Всё верно, смотря какая база. Но мне всё же кажется у автора побольше чем $1.5к в месяц
Ну так и 10к - это не потолок. Вот смотрите, ищут разработчика на C++ на $19к/мес + бонусы: https://www.linkedin.com/jobs/view/4411517536/
И это не говоря о том, что можно расти в менеджмент, директора, VP, C-левел, где зарплаты уже уходят за $30k/мес и выше
Круто. Но это верхние децили, туда не все могут вырасти по определению
Это да, но люди сидят на нижней децилии по 10+ лет и даже не пытаются в середину переехать. Я об этому.
Ну я знал что удалят поэтому пишу заново
Дам обновление по акции.
Как и ожидалось, новости от 7 мая носили исключительно позитивный характер: better than expected. Это древний трюк, применяемый компаниями-неудачниками на рынке, чтобы набить себе цену. Они могут исскуственно занижать предварительные ожидания в рамках закона, чтобы потом выдать "хорошие" результаты.
То что этот трюк уже второй раз сработал в обратную сторону говорит об одном: крайнем недоверии инвесторов. Ну видимо, дурачкам 1 раз наступить на грабли было мало, надо ещё по ним попрыгать.
Далее нас ждёт 21 мая: голосование акционеров по поводу порога для сбора внеочередного собрания. Менеждмент гнёт свою линию и настаивает на пороге 25% - но - такого количества мусорных бумажек нет ни у кого и нигде. Это значит что de facto такие собрания будут запрещены.
Акционеры хотят 10%. Напомню, что результат голосования носит рекомендательный характер, на него можно просто забить, что скорее всего и произойдёт.
Если каким-то чудом они придут к консенсусу, это позволит в случае дальнейшего отрицательного роста садить весь борд на бутылку прямо здесь и сейчас, а также давать штрафникам пинка под жопу немедленно. Понятно что они кипятком ссут от одной мысли о такой перспективе. Результат будет известен публике через 3-6 дней - но! - следите за ценой, инсайдеры отреагируют мгновенно.
Это были все хорошие новости на сегодня, теперь о грустном.
Летом (предположительно в конце июня-июле) состоится IPO SpaceX. После IPO она будет включена в S&P 500. Соответственно, встанет вопрос о выкелючении лузера, ведь количество мест ограниченно. Догадываетесь кто это будет? На сегодня у ерата самая низкая капитализация и самый впечатляющий период отрицательного роста. После выключения обычно следует резкое падение цены, провоцуруемого сбросом акций из ETF. Подобрать такую "красавицу" понятное дело ни у кого здравомыслящего желания не возникнет.
Вот так. Буду держать в курсе.
А не в курсе, юрфирмы то в итоге иск будут подавать от акционеров или пока нет?
Сейчас Pomerantz LLP и Kirby McInerney LLP ведут расследование на предмет возможного нарушения закона о ценных бумагах. Конкретного обвинения пока не предъявляли, но этот факт безусловно вносит свою лепту в ухудшение ситуации вокруг ерата.
Как будто кому-то не плевать на эту тонущую галлеру.
Наверное если живёшь в РБ, то кажется это чем-то важным. В мире это очередной вендор, перепродающий индусов / аргентинцев / беларусов / whatever кого подороже.
Я переезжал в Польшу еще раньше чем герой статьи, и некоторые моменты это какая-то чушь. Главная разница заключается в том, что в те времена иностранец еще был большей новостью, и все интересовались тобой и как ты устроился. А потом постепенно поляки привыкли к огромному наплыву иностранцев. А после 2022 уже появились новые проблемы связанные с войной и огромным количеством украинцев. Что касается ужендов и документов, сейчас все гораздо проще. В 2015 и ИП нельзя было открыть без побыта, и гораздо труднее было поменять работу. Сейчас все гораздо проще. Хуже стало только с банковскими счетами.
Про нулевого вообще смешно. Я помню тусовку ЕПАМА в Гданьске 2015, и там было уже куча беларусов и украинцев. Я знаю тех кто и в 2008 перехал.
Уже встал в шорт на всю котлету?
Давно.
Я писал на них обзоры еще в 2023, когда казалось что всё хорошо, и в сентябре 2024 когда они купили Neoris предупреждал, что компании осталось недолго, и в мае 2025 отговаривал покупать на хороших новостях, и с того мая регулярно делаю обзоры.
Вы пропустили немного.