Даша Каваль 13 красавіка 2026, 08:00

«Кідаў прадметы». Як часта да айцішніц дамагаюцца на працы і што адбываецца потым

Не вельмі, але бывае. І часцей калегі, чым кіраўніцтва.

Працягваем даследаваць партрэт і самаадчуванне беларускай айцішніцы ў 2026 годзе. Мы ўжо вывучылі, наколькі ёй камфортна ў ІТ-галіне, апісалі ейны працоўны калектыў і гендарныя ролі ў ім, даведаліся, ці сутыкаецца яна з дыскрымінацыяй. А з харасментам ці чымсьці падобным?

Думайце самыя, ці вялікая праблема: крыху больш за палову ўдзельніц сцвярджаюць, што ніколі не мелі дачынення з непажаданай увагай калег/кіраўнікоў на працы. Другая палова адпаведна адчувала гэта на сабе ці ведае пра такія выпадкі/назірала ў дачыненні да калег.

Часцей за ўсё такая непрыемная ўвага выяўлялася ў недарэчных жартах, пытаннях, каментарах падчас працоўнай камунікацыі, радзей — у фізічным кантакце ці непрыстойных паводзінах на карпаратыве з алкаголем.

Па 10-11 чалавек (2-2,3% ад усіх удзельніц) сцвярджаюць, што атрымлівалі паведамленні пра секс у асабістыя паведамленні або намёкі на кар’ерныя магчымасці праз збліжэнне з кімсь. Тры айцішніцы адказалі, што іх прымушалі да збліжэння.

Яшчэ адна адзначыла, што пералічаныя опцыі яна сустракала за межамі ІТ-галіны, а ў ІТ яе запрашалі на спатканні. «Але калі адмаўляла, у цэлым заставаліся ў межах працоўнай атмасферы. Так што нармальна», — рэзюмуе яна.

«Мне паступалі непрыстойныя прапановы ад калегі (жанатага і з дзецьмі)», — дзеліцца яшчэ адна ўдзельніца.

Звычайна непажаданая ўвага зыходзіць ад роўнага па абавязкам, што называецца, peer-to-peer. Але на іерархічнай восі такія інцыдэнты таксама здараюцца. Чым вышэйшая пазіцыя — тым радзей. Так, 20 айцішніц (4% усіх удзельніц) сцвярджаюць, што сутыкаліся з непажаданымі паводзінамі топ-менеджараў, 12 (2,5% усіх удзельніц) — фаўндэраў кампаніі.

Наўпроставае «не» недарэчным паводзінам калег змаглі сказаць толькі 40% удзельніц (з тых, хто з гэтым сутыкнуўся), а кожная дзясятая да таго ж паведаміла пра гэта кампаніі. Больш за 60% не змаглі сказаць «не» — праз разгубленасць або страх нашкодзіць кар’еры.

Альтэрнатыўныя рэакцыі:

«Праігнаравала і — адстаў».
«Часткова сваімі паводзінамі дала зразумець, што такія паводзіны недарэчныя, часткова іншыя калегі ставілі на месца такіх людзей».
«Проста сышла і спыніла камунікацыю па непрацоўных пытаннях».
«Нічога не зрабіла, у інтэрпрэтацыі ўпэўнена, але проста стала пазбягаць чалавека».
«Ён звольніўся, і праблемы спыніліся».

У большасці выпадкаў — у 58% тых, хто сутыкнуўся з недарэчнымі паводзінамі калег — такія непрыемнасці рассмакталіся самі сабой. Кожнай шостай удалося дамовіцца пра правілы паводзін — без удзелу кампаніі або з ім, яшчэ кожнай шостай прыйшлося цярпець, а кожнай дзясятай — нават звольніцца. Толькі ў адным выпадку звольніцца прыйшлося мужчыну.

І вось яшчэ некалькі альтэрнатыўных развязак (або не) такіх гісторый:

«Я сышла з той кампаніі (па іншай прычыне), але напісала доўгі фідбэк пра гэта».
«Тады нас рэарганізавалі, мне прапанавалі перайсці ў іншую каманду».
«Гэты чалавек ужо паводзіў сябе некарэктна ў дачыненні да іншых калег. Яго выдалілі з праекта».
«Я нічога не зрабіла, калега працягнуў лаяцца і казаць пра сіські-піські на працоўных сазвонах. Гэта было нормай у цэлым у калектыве, іншыя калегі яго падтрымлівалі, я была адна такая „сціплая“, вырашыла не свяціцца».
«Перайшлі на дыстанцыйную працу, і само рассмакталася».
«Было і было, сітуацыі адзінкавыя, не варта было таго, каб замарочвацца».
«У маім выпадку гэта вырашылася само сабой з сыходам чалавека з кампаніі з іншых прычынаў».
«У вуснай форме дала зразумець, што не пракоціць, захоўвала дыстанцыю і спыняла любыя спробы камунікацыі не па працоўных пытаннях».
«Так і працуем».

Тэма харасмента на працы ў цэлым аказалася шырэй (каля)сексуальных адносін або адносін супраць волі. Удзельніцы ў каментарыях звяртаюць увагу, што некарэктныя паводзіны часта ніяк не звязаны з сексам. А яшчэ — што назіраць за любоўнымі адносінамі шэфа-падначаленай/ага таксама можа быць непрыемна.

«Харасмент не заўсёды ляжыць у сферы інтымнасці, — заўважае адна айцішніца. — У маёй кар’еры былі выпадкі, калі начальнік зневажаў слоўна і нават кідаў прадметы. З мужчынамі ён так сябе не паводзіў, таму што аднойчы яму далі па мордзе».

«Быў агідны вопыт, калі я бачыла, што адна з маладзенькіх супрацоўніц была ў рамантычных адносінах з начальнікам, бо гэта дапамагала яе прасоўванню, — піша другая. — А я асабіста ведала жонку гэтага начальніка (ён пра гэта не ведаў, бо ён быў яе старэйшы і не ўваходзіў у нашу маладзёжную нефармальную тусоўку). Назіраць за гэтым было агідна, а сказаць я нічога не магла. Астатнія чальцы каманды нармальна да гэтага ставіліся: тыпу, а што тут такога?»

Нехта звяртае ўвагу, што недарэчныя паводзіны ў офісе могуць дэманстраваць і жанчыны, і ім гэта звычайна даруецца.

«Мяне датычылі толькі лайтовыя выпадкі, якія эмацыйна не ўцягваюць, з покерфейсам працягваю зносіны па працоўных пытаннях. Лічу, што мужчыны ў гэтым плане нават менш абароненыя, бо пры харасменце ў бок жанчыны ўся каманда хаця б сядзіць з глыбокім фейспалмам, а якраз жанчынам могуць дараваць недарэчны падкат і пасмяяцца».

А вось просьба не перагінаць палку: «У краіне майго пражывання з гэтым усё ў парадку. Наадварот, мне часам здаецца, што з гэтай павесткай перагінаюць палку, варта быць акуратней. А то як жа завязванне адносін і, магчыма, будучай сям'і з чалавекам з працоўнага калектыву?!»