Стаматолаг выйграў грын-карту — і прабаваў стаць айцішнікам у ЗША. Вось што з гэтага выйшла

"Пяцёра з патоку пайшлі са стаматалогіі ў ІТ"

— Мне заўсёды лёгка даваліся дакладныя навукі. У школе ўдзельнічаў в алімпіядах у розных прадметах, але найлепшыя вынікі паказваў па хіміі — на яе і паставіў.

Пасля школы вырашыў стаць доктарам-стаматолагам, узяў мэтавы накірунак (на бюджэт не хапіла 9 балаў). Пасля вучобы вярнуўся на радзіму — у раённую паліклініку. Скажу шчыра: 5 гадоў размеркавання — гэта няпроста, здавалася, што я ўвяз у багне. Ну і працаваў практычна адзін за ўсіх. 

Базіс у мяне быў са школы: там давалі Pascal, таму вырашыў далей паглыбіцца ў Python. Вывучаў самастойна, але, скажу шчыра, яшчэ дапамагалі сябры: я ім тэлефанаваў, задаваў пытанні — яны накіроўвалі, падказвалі: «Вось гэта паглядзі, вось тое пачытай». І я рабіў. 

Мне вельмі падабалася вырашаць задачкі на LeetCode, вырашыў каля тысячы — гэта было для мяне як згуляць у шахматы з прыяцелем ці з кампутарам. У нейкі момант я пачаў хадзіць на суразмоўі. Спрабаваў трапіць на стажыроўку ў Andersen — але завалiў інтэрв’ю. 

"Не быў гатовы да таго, што мяне, доктара, прыраўняюць да санітара" 

Вясной 2022 года даведаўся, што мая анкета была адабраная ў латарэі Green card — і цвёрда вырашыў пераязджаць у ЗША. Зрабіў прапанову сваёй дзяўчыне, мы ажаніліся.

Каля дзевяці месяцаў сышло на запаўненне дакументаў і чаканне інтэрв’ю ў амбасадзе ў Варшаве — нарэшце, у лютым 2023 года мы паляцелі ў Амерыку.

…У ЗША нас ніхто не чакаў. Жыллё мы знайшлі праз рускамоўную групу ў Facebook, плюс у мяне было некалькі знаёмых у Штатах — падказалі, што і як. 

На першае суразмоўе я пайшоў ужо на наступны дзень як прыехаў — вакансія была для сталяра. Я ў дзяцінстве кожнае лета праводзіў у вёсцы — умею працаваць рукамі, таму вырашыў: а чаму б не паспрабаваць. Думаў, папрацаваць так першы час, пакуль шукаю нешта больш адпаведнае.

Мужчына, які праводзіў суразмоўе, сказаў, што ў мяне добрая англійская, але яму трэба чалавек на доўгі тэрмін — гадоў на пяць-сем. Я ж шчыра прызнаўся, што для мяне гэта хутчэй падпрацоўка — на пару месяцаў. 

Дарэчы, працу я шукаў (і ў выніку знайшоў) праз Craigslist — гэта нешта накшталт нашага «Куфара», толькі Craigslist старэйшы. Там такі старадаўні дызайн, але сайт вельмі папулярны (і так, варта заўважыць, што скаму там хапае, як і "мёртвых" вакансій). Яшчэ адпраўляў рэзюмэ праз Indeed — гэта амерыканскі агрэгатар вакансій. 

На працягу двух тыдняў я прайшоў некалькі суразмоўяў на асістэнта стаматолага. Скажу шчыра: я не быў гатовы да таго, што мяне, практыкуючага доктара, прыраўняюць да санітара. Тут ёсць такая практыка, як working interview: табе даюць задачы, звычайную іх руціну, — і ты пару гадзін працуеш, а за табой уважліва назіраюць і вырашаюць, наняць ці не. Часам яны бываюць платнымі — гэта залежыць ад працадаўцы. Цяпер я ў асноўным хаджу на аплачваемыя working interview, ды і для саміх амерыканцаў бясплатнае інтэрв’ю — red flag, яны ўпэўнены, што працадаўцы прыбягаюць да іх, каб задарма закрыць дзіркі, хоць і часова.

Потым я трапіў у іншы стаматалагічны кабінет — прасцейшы (і праца там спакайнейшая па тэмпе, а стаўленне да асістэнтаў — паважлівае), мяне нанялі.

"Глядзеў на гэтую працу як на кропку ўваходу ў ІТ"

Паралельна я шукаў варыянты ў ІТ. Ну і, вядома, падцягваў веды — праходзіў курсы ад Google, FreeCodeCamp ды іншыя. Мне спадабаўся курс Salesforce Administrator — пасля пяці месяцаў навучання (заняткі праходзілі анлайн па вечарах — пасля працы, а ў суботы раніцай — з 10:00 да 14:00) была магчымасць стажыравацца на рэальным праекце.

Я вельмі хацеў трапіць на стажыроўку, але не лёс — да таго моманту я ўжо знайшоў іншую працу. А вось мая жонка трапіла — яна пайшла на паралельны курс па вэб-даступнасці, і па заканчэнні ёй прапанавалі аплачваемую стажыроўку. Яна праходзіла гэтую стажыроўку 2 гады, за гэты час стала моцным мідлам.

У нейкі момант жонка ўбачыла аб’яву на Facebook: патрэбен тэхнічны спецыяліст у фінансавую кампанію. Сама фірма невялікая — там працавала літаральна два чалавекі. Суразмоўе праводзілі яны ж, было бачна, што яны моцныя ў продажах, а вось што пытаць у тэхнічнай частцы, не ведаюць. Нашыя зносіны ішлі хутчэй у нефармальным ключы — і я ім спадабаўся. Грошай шмат не абяцалі — асістэнтам я атрымліваў прыкладна столькі ж, але я глядзеў на гэтую працу як на кропку ўваходу ў ІТ.

Працаваць спачатку было цікава. У іх жа з рабочых інструментаў была толькі Google-табліца. Я стаў разбірацца: а давай зробім так, каб уся патрэбная для продажаў інфармацыя выводзілася на адну старонку (каб не пераключацца туды-сюды). Потым яшчэ нешта падправіў, перарабіў, «акультурыў». Затым падумаў: можа, напісаць на Python нейкі скрыпт, каб аптымізаваць працэс, аўтаматызаваць тую ці іншую задачу, — ну, і так пайшло-паехала.

"Заробак не рос, я таксама не развіваўся"

Хтось зараз скажа: пра што ён увогуле — кажа, што ўвайшоў у ІТ, а сам працаваў на малы бізнес без тэхнічнага аддзела. Так, менавіта так. Ні ІТ-аддзела ў нас не было, ні свайго сайта. І таму мне было шматкроць цяжэй, чым джуну ў вялікай кампаніі, даводзілася шмат чытаць і гугліць. 

Калі я чагось не ведаў, не разумеў — мог звярнуцца да сваіх сяброў, каб яны падказалі, што рабіць. Але не будзеш жа ты непакоіць іх кожны дзень: у іх свае задачы і праца — раз на тыдзень ці ў два тыдні мог напісаць, нешта спытаць. А так усё сам. 

За два гады працы ў кампаніі я зрабіў сайт з кліенцкай версіяй, базу дадзеных са ста тысячамі кліентаў і абнаўленне дадзеных па API кожнага кліента (хай і неаптымальна) і адмінку для сейлзаў. І ў рэшце рэшт задэплоіў усю гэту сістэму на Amazon Web Services (AWS). Плюс дадаў дробныя аўтаматызацыі, напрыклад, аўтаматычную генерацыю PDF-дакументаў пад патрэбнага кліента.

Першы год мне было сапраўды цікава там працаваць — а потым я адчуў, што стагную. Ад мяне ўжо шмат патрабавалі — а я не заўсёды разумеў, куды і як рухацца. Можа, я і не маю рацыі, але мне здаецца, што ты сапраўды расцеш — калі працуеш у камандзе з моцнымі спецыялістамі, у якіх можна вучыцца. Я ж быў заўсёды адзін і варыўся «ва ўласным соку». Так, я не заўсёды разумеў, як зрабіць лепш, — а з мяне патрабавалі ўсё больш і больш.

…Тым часам мы з жонкай пераехалі ў іншы штат. Яна стала вельмі добрым спецыялістам — тэстуе вэб-прыкладанні і digital-прадукты на тое, наколькі яны даступны для выкарыстання невідзяшчымі людзьмі (гэта называюць Digital Accessibility, вэб-даступнасць), — і ёй прапанавалі працу ў буйной кампаніі. Важная ўмова — трэба хадзіць у офіс. 

Мы перасяклі ўсю краіну з поўначы на поўдзень. Уладкаваліся на новым месцы. Я працягваў працаваць дыстанцыйна — але пачаў думаць, а ці не вярнуцца назад у стаматалогію. У стаматалогіі ў мяне выдатны базіс, я адчуваю сябе ўпэўнена — і тэарэтычна, і практычна, і магу адказваць за вынік. А ў ІТ, дзе я нібыта папрацаваў два гады, і займаўся «нічым і ўсім», аж да налады прынтараў, — я ўсё яшчэ джун, у мяне няма разумення: я разбіраюся канкрэтна ў гэтым, і ў гэтым.

Як стаматолагу стаць стаматолагам, але ўжо ў ЗША (складана, дорага)

Я ўжо сказаў, што стаць стаматолагам у ЗША — як скарыць Эверэст: доўга і цяжка, а калі зноў вучыцца — то яшчэ і дорага. Але дарогу асіліць ідучы.

Я патэлефанаваў свайму босу — ён не быў рады майму сыходу, спрабаваў маніпуляваць і ціснуць. Астатнія ўдзельнікі каманды перасталі са мной нармальна размаўляць, пачалі адпускаць заўвагі пра тое, што я іх здрадзіў і хачу аддаць усё, што мы зрабілі, іншай кампаніі.

Дарэчы, яны вельмі хутка знайшлі нейкага архітэктара на замену мне — і ў мой адрас пасыпалася крытыка: маўляў, а чаму так дрэнна зроблена вось гэта, і вось тое… Я толькі паспяваў апраўдвацца, маўляў, зроблена настолькі, наколькі гэта было магчыма ў тых умовах.

Ёсць некалькі шляхоў, як пачаць працаваць стаматолагам у ЗША:

• базавы — атрымаць адукацыю, прызнаваемую ў ЗША — гэта альбо амерыканскі, альбо канадскі дыплом стаматолага, і ўжо на яго аснове — ліцэнзію. Можна паступіць на скарочаную праграму (advanced standing) у амерыканскі ВНУ. Ты ідзеш адразу на трэці курс, давучваешся апошнія два гады і на выхадзе становішся дакладна такім жа спецыялістам, як і выпускнікі мясцовага ўзору; 
• але бываюць і выключэнні. Напрыклад, у некаторых штатах (так, у розных штатах патрабаванні таксама розныя) прызнаюць і замежны дыплом, калі яго ўладальнік прайшоў ардынатуру ў ЗША. На выхадзе ў цябе фактычна такая ж ліцэнзія, як і ва ўсіх, хто працуе па гэтай спецыяльнасці. Часам больш вузкая — напрыклад, спецыялізаваная стаматалагічная ліцэнзія сківічна-тварнага хірурга або артадонта.
• а яшчэ ёсць лаз для выкладчыкаў: калі ў цябе кандыдацкая ступень у стаматалогіі, ты можаш уладкавацца на працу ва ўніверсітэт — і табе таксама выдадуць ліцэнзію стаматолага, бо выкладчыкі часта яшчэ вядуць прыём ва ўніверсітэцкіх клініках. 

Каб падацца на скарочаную праграму ва ўніверсітэт, трэба здаць экзамен — так званыя «борды» (INBDE). Без яго на цябе ва ўніверсітэтах нават не зірне ніхто. Здаецца ўся стаматалогія, а таксама нейкія агульныя рэчы накшталт фармакалогіі, этыкі ў медыцыне, біястатыстыкі, паталогіі поласці рота і аральнай медыцыны, грамадскай аховы здароўя і доказнай медыцыны. Экзамен ідзе два дні: першы дзень доўжыцца восем гадзін, другі — чатыры. Вось да яго я і пачаў рыхтавацца, калі звольніўся, з самага Новага года. Тры месяцы шчыльна вучыў: па 6-8 гадзін у дзень, гэта значыць фактычна па 40 гадзін у тыдзень (а бліжэй да экзамену яшчэ больш) — і ў выніку здаў у красавіку. 

Экзамен, дарэчы, класны: падрыхтоўка да яго раскладае ўсе веды ў цябе ў галаве па паліцах, — у Беларусі так не вучаць, не ў крыўду нашым выкладчыкам.

Яшчэ я здаў TOEFL. Ну, і ўжо адправіў дакументы ў некалькі ўніверсітэтаў. Чакаю — гэта ўсё няхутка, набор на праграмы ідзе з траўня па сакавік, спачатку заявы разглядаюць, потым праводзяць інтэрв’ю.

Я хацеў бы дадаць, што для паступлення на advanced standing праграмы патрэбны рэкамендацыйныя лісты — і гэта не проста нейкія «адпіскі» ці характарыстыкі з канцылярыі, яны адыгрываюць вельмі вялікую ролю. Бо іншыя замежныя стаматолагі здалі INBDE — так што рэкамендацыі дазваляюць табе вылучыцца. І праца асістэнтам у пісьменнага ўрача, які дасць добрую рэкамендацыю, можа стаць для цябе квітком ва ўніверсітэт. 

Паралельна яшчэ разглядаю варыянты рэзідэнтуры — гэта значыць хачу спрабаваць трапіць у ардынатуру, каб у некаторых штатах адкрыць для сябе ліцэнзію стаматолага. 

Дарэчы, нядаўна я даведаўся, што ў сваім штаце (і яшчэ некалькіх) магу атрымаць ліцэнзію гігіеніста. Гэты спецыяліст знаходзіцца недзе пасярэдзіне паміж стаматолагам і асістэнтам — гэта значыць ён ужо можа самастойна праводзіць прафгігіену і наўпрост узаемадзейнічаць з пацыентамі. Ліцэнзію гігіеніста я атрымаў тры месяцы таму — давялося здаць тры экзамены.

"Праграмаванне закінуў, часам з AI балуюся"

Смешны факт: я нібыта атрымаў ліцэнзію гігіеніста — але ў Беларусі я быў стаматолагам-хірургам, і не сказаць, каб часта рабіў прафгігіену. У ЗША я прыходзіў на working interview, — і спачатку рабіў «ну так, на тройку». Карацей, мяне не бралі.

І тады я стаў валанцёрыць у дабрачынных клініках. У маім рэгіёне іх дзве: адна стацыянарная, а другая — увогуле перасоўны аўтобус, як аўталаўка, унутры кабінеты, і там працуюць доктар і гігіеніст. Вось у такіх месцах я практыкаваўся. І дарэчы, пасля ўладкавання і аснашчэння гэтыя валанцёрскія клінікі — як добры платны кабінет у нашых дзяржаўных паліклініках, там усё было ў наяўнасці і ў матэрыялах, і ў абсталяванні. Мне там вельмі падабалася.

Пацыенты там былі выдатныя — вельмі ўдзячныя, спакойныя і часта ветлівыя. Многія гаварылі толькі па-іспанску, па-англійску — ні hello, ні thank you. Але цяпер дзякуючы гэтаму я магу базава весці прыём на іспанскай мове. Гэта значыць нейкія сур’ёзныя медычныя рэчы растлумачыць не змагу, але на базавым узроўні нешта патлумачыць — так, без праблем. 

Папрацаваўшы там каля месяца, я шмат што ўспомніў, асмялеў, ужо добра разумею сваю працу і пацыентаў — і нядаўна вельмі нядрэнна прайшоў інтэрв’ю (хоць у выніку атрымаў ветлівую адмову). 

І так, напэўна трэба сказаць, што недзе праз год-паўтара працы ў фінансавай кампаніі, я спрабаваў знайсці нешта яшчэ — разаслаў сваё рэзюмэ як распрацоўшчык прыкладна ў сотню кампаній і не атрымаў ніводнага адказу. Я адчуваў сябе непатрэбным у ІТ. Гігіеністам жа на 10 водгукаў у мяне выходзіць 1-2 адказы, і гэта пры тым, што лакацыя ў мяне не ідэальная. 

"У ЗША ты залежыш ад фінансавай падушкі — тут страшна захварэць, трапіць у непрыемнасці"

Як мы жывём тут? Я б сказаў, што сціпла. 

Мы здымаем жыллё (калі вызначаць мінскімі мерамі, то ў нас «двушка») у звычайным спальным раёне, без прыкрас — у нас ні басейна побач, ні «качалкі». Аўта ў нас таксама вельмі простая, але надзейная — Toyota, ды і то, таму што без аўта нікуды не дабрацца. Мы рэдка бываем у кавярнях і рэстаранах — гатуем у асноўным дома.

У ЗША ты залежыш ад сваёй фінансавай падушкі — тут страшна захварэць, страшна трапіць у непрыемнасці. Папросту выехаў у горад — і на кожным кроку выдаткі: то паркоўкі платныя, то штраф нейкі прыляціць… 

У Беларусі я неяк зламаў палец на назе і быў самым шчаслівым чалавекам на свеце — у мяне быў цэлы месяц аплатнага бальнічнага! А тут, калі ты параніўся, прасцей зашыць рану самому — таму што рахунак за адзін-два швы будзе о-го-го. Я, дарэчы, прывёз з сабой з Беларусі шыўны матэрыял, у мяне ёсць вопыт працы ў хірургічнай стаматалогіі — і швы на скуру накласці змагу. 

І так, вось я падаў дакументы ўсяго ў чатыры ўніверсітэты, і гэта абышлося мне ў тысячу долараў — папросту за тое, каб адправіць ім паперы. Што называецца: бізнес, нічога асабістага! 

«Не туды ідзе гэтая краіна». Амерыканская мара ўсё? Спыталі ў айцішнікаў у ЗША

Па тэме

«Не туды ідзе гэтая краіна». Амерыканская мара ўсё? Спыталі ў айцішнікаў у ЗША