«Ну хоць паспеў купіць кватэру». Айцішнік зарабляў 6К, а цяпер — $500 (у дзяржсектары)

«На праекце ў EPAM даведаўся больш, чым за ўсе гады вучобы ва ўніверсітэце»

— Я з адукацыі праграміст — тэхвуз скончыў яшчэ ў сярэдзіне нулявых, але ў ІТ увайшоў толькі ў 2020 годзе.

Так ужо склалася, што праграма ва ўніверсітэце была слабая — хоць практыкі і шмат, але ўпор быў на Delphi, які ў 2007 годзе ўжо быў не асабліва патрэбны. А вось глыбокага разумення патэрнаў праграмавання нам не далі — хоць яны былі прыдуманы яшчэ ў 1980–90-х гадах.

У нашай групе ніхто асабліва не быў зацікаўлены ў вучобе. Палове студэнтаў курсавыя рабіў я — за піцу. З тых, з кім працягваю зносіны, кодам ніхто зарабляць не стаў. А сам я, атрымаўшы дыплом, паспрабаваў укаціцца ў ІТ — але з гэтага нічога не выйшла. У выніку пайшоў у продажы — там заўсёды даход быў вышэй за сярэдні.

Так, час ад часу я адгукаўся на вакансіі ад ІТ-кампаній (але да суразмоўяў не даходзіла). А ў 2010 годзе нават вучыўся на курсах EPAM — месяцы 3–4, ужо не памятаю дакладна. З трыццаці чалавек, якія запісаліся на курсы, да фінішу дайшло ўсяго пяць — нам сказалі, што мы вялікія маладцы, але офер нікому не выставілі. Чаканні не апраўдаліся, на жаль.

Пасля курсаў я зусім кінуў спробы трапіць у ІТ, вырашыўшы, што сама гэтая ідэя правальная, — і на вакансіі адгукаўся вельмі рэдка (з думкай: «А раптам…»).

З продажаў у ІТ. «Мне сказалі: зрабі CRM сам, калі не падабаецца! Я зрабіў»

«Раптам» здарылася ў 2020 годзе. Новая гісторыя пачалася якраз там, дзе я працаваў прадажнікам.

На маё вечнае ныццё пра тое, што наша amoCRM — крывая і стварае больш праблем, чым вырашае, — генеральны на чарговым сходзе адказаў: «Дык зрабі сам, калі не падабаецца!» Я зрабіў улік усіх працэсаў у Google-табліцах, і ўсім ён спадабаўся, таму кіраўніцтва прыняло рашэнне зрабіць сваю кастамную CRM.

Мне ў дапамогу нанялі фулстэк-распрацоўшчныа, сеньёра. Ён кансультаваў мяне пару гадзінаў на тыдзень, час ад часу рэв’юіў код, а я пісаў пад ягоным наглядам. Праз год мы выкацілі праект у прадакшн, і больш з ім не перасякаўся.

У мяне ад прыроды ёсць здольнасць чытаць чужы код. Плюс дапамагалі некаторыя сервісы:

• на Stack Overflow я шукаў рашэнні сваіх праблем (з асноўнымі патэрнамі пазнаёміўся, пакуль пісаў той «баявы» праект);
• абстрактныя рэчы накшталт SOLID разбіраў па відэа з YouTube;
• трошкі вырашаў задачы на JavaRush.

Але асноўная вучоба ішла ў фармаце: ёсць задача — яе трэба зрабіць, як зрабіць напісана ў інтэрнэце, толькі трэба знайсці, дзе менавіта.

Ценявы джун. «Чалавек уладкоўваецца на праекты, а код пішуць тыя, каго ён наймае»

Завяршыўшы працу над CRM, я амаль адразу па знаёмстве знайшоў яшчэ два праекты — горад у нас невялікі, усе адно аднаго ведаюць: пісаў збор дадзеных з завадскіх станкоў і канвертар з 1С-замоваў у інструкцыі для станка ЧПУ. Пачаў зарабляць нармальна — больш за 2000 еўра ў месяц.

Так, гарантыі былі на ўзроўні: «Даю слова». Але за ўвесь час сумеснай працы гэтыя хлопцы ні разу не парушылі дамоўленасцяў. Той, хто адказваў за суразмоўі, аказаўся вельмі добрым праграмістам — па крайняй меры, калі я з ім кансультаваўся, ён прапаноўваў добрыя рабочыя рашэнні. Удакладню, што і я ні разу не падвёў хлопцаў.

У выніку ў мяне з’явілася тры праекты адразу — больш чым на год. Грошы плацілі вельмі добрыя — у 2022 годзе грошай у ІТ увогуле было наавалам, і праектаў значна больш, чым распрацоўнікаў. Адзін праект прыносіў мне 2000 еўра штомесяц, другі — 2100, а трэці — 2500. Шкада, у партфоліа іх не ўнясеш: два праекты — гэта ўнутраны софт кампаній, а трэці — High-load B2C платформа для гандлю вельмі спецыфічнымі таварамі.

«На выхадных не працаваў. Калі б давялося — згарэў бы за пару месяцаў»

Не скажу, што я працаваў звышнатуральна шмат — чыстага часу гадзін па 8 у содні.

Кожны мой дзень быў такім: я прачынаўся, правяраў тэлефон, снедаў, рабіў нейкія справы па доме, каб прачнуцца канчаткова (напрыклад, смецце вынесці або ў краму схадзіць). А потым садзіўся за кампутар — пачынаў з праблемы, якую не вырашыў напярэдадні, звычайна пасля сну ты бачыш усё з іншага боку і хутка разбіраешся.

Калі з папярэдняга вечара задач не заставалася, я пачынаў новую. 4 гадзіны працаваў, не перарываючыся. Калі пачынаў тупіць, рабіў перапынак на каву. Потым абедаў — без тэлефона і тэлевізара, толькі ежа і смолток з хатнімі. А потым яшчэ 4 гадзіны ў такім жа рэжыме. Сазвонаў у мяне не было ўвогуле — толькі задачы.

Я стараўся дзяліць рабочы тыдзень паміж праектамі — 1–2 дні вылучаў на кожны, каб не мяняць кантэкст. Увогуле праекты былі падобныя, задач, якія не былі б вырашаны тысячу разоў да мяне, не было (мы ж не для марсахода софт пісалі) — таму самым складаным у працоўны час было папросту працаваць без адцягванняў.

На выходных, дарэчы, я ніколі не працаваў. Думаю, калі б давялося — згарэў бы за пару месяцаў.

За 13 месяцаў на трох праектах я ператварыўся ў нядрэннага распрацоўшчыка: магу і патрабаванні сабраць, і праблемы бізнесу вырашаць так, каб мае рашэнні не давялося перарабляць. А ў распрацоўцы CRM я папросту добры.

Вы спытаеце: чаму ж тады я пра ўсё расказваю ў мінулым часе. А таму што два праекты мы завяршылі (на падтрымцы я ўжо быў не патрэбен), а трэці закрыўся. Хлопцы, з якімі я працаваў, згарнулі сваю дзейнасць.

«Заробак невялікі — 500 долараў. Затое вопыт і ёсць радок у працоўнай»

Паўгода прыблізна я шукаў працу. Колькі водгукаў зрабіў, дакладна не скажу, але ўпэўнены, што больш за 1000.

Потым убачыў вакансію на дзяржпрадпрыемстве — і ад роспачы вырашыў схадзіць на суразмоўе. Пасля скрынінгу з кіраўніком (тэхсуразмоўе там праводзіць няма каму) мне зрабілі офер.

Так, заробак у мяне зусім невялікі — 500 долараў, а цяпер нават трошкі менш (чаму ўпала, не магу сказаць, гэта не залежыць ні ад мяне, ні ад майго кіраўніка, ні нават ад дырэктара прадпрыемства). Яшчэ пры найме я абазначыў: «Я ў вас буду працаваць, пакуль не знайду іншае месца», — іх такі расклад задаволіў.

Сама праца падабаецца — без справы не сяджу, давялося да ўсяго, што ведаў і ўмеў, асвоіць яшчэ DevOps і BA-напрамкі (таму што гэтую працу рабіць няма каму — і ніхто не хоча вучыцца). DevOps-скілы добра ў рэзюмэ глядзяцца.

Вядома, давялося ўціснуцца ў тратах (родныя мяне вельмі падтрымліваюць і спадзяюцца, што крызіс — не назаўсёды), адмовіўся ад машыны, бо грошай на яе ўтрыманне няма. Але за папярэднія гады я паспеў зарабіць на кватэру — таму задача мінімум выканана.

Так, я па-ранейшаму адгукаюся на ўсе вакансіі, якія толькі бачу, але пакуль безвынікова. Падаецца, што праз аўтафільтры праходзяць толькі тыя, хто граматна накруціў вопыт у рэзюмэ, а я бедны, але сумленны. На жаль, нават падаючыся на стажыроўкі, я атрымліваю аўтаадмовы.

«Гэта не з-за AI. Проста такой канкурэнцыі не было ніколі». Хто зламаў хайрынг і як прасачыцца праз фільтры

Па тэме

«Гэта не праз AI. Папросту такой канкурэнцыі не было ніколі». Хто зламаў хайрынг і як прасачыцца праз фільтры

«Рэзюмэ глядзжу вачыма». Як эйчары фільтруюць CV-слоп

Па тэме

«Рэзюмэ гляджу вачыма». Як эйчары фільтруюць CV-слоп

Хайрынг ужо не той. Марына Хоміч пра «2 гадзіны працы», якія ІІ пакінуў рэкрутэру (і не лепшыя)

Па тэме

Хайрынг ужо не той. Марына Хоміч пра «2 гадзіны працы», якія ШІ пакінуў рэкрутэру (і не лепшыя)