25-гадовая настаўніца польскай мовы, якая нядаўна стала сістэмным інжынерам у EPAM, Дар’я выпусціла кнігу пра «калектыўны» досвед міграцыі. Яна так і называецца — «Я/Мы Эміграцыя», і ў ёй распавядаецца пра ўсё, што добра вядома кожнаму рэлаканту.
25-гадовая настаўніца польскай мовы, якая нядаўна стала сістэмным інжынерам у EPAM, Дар’я выпусціла кнігу пра «калектыўны» досвед міграцыі. Яна так і называецца — «Я/Мы Эміграцыя», і ў ёй распавядаецца пра ўсё, што добра вядома кожнаму рэлаканту.
Dzik пагаварыў з дзяўчынай для праекта Тамтэйшыя.
Дар’я пераехала ў Польшчу ў 18 гадоў — зараз ёй 25. Кажа, бацькі сказалі ёй у 11 класе, што ча з’язджаць. З падачы самой Дашы думалі пра Чэхію, але аказалася, што рэпетытар па чэшскай у яе родным Магілёве «вельмі дарагі». Апошні год у школе Дар’я хадзіла ў мясцовы «Польскі дом». Пасля 8-9 месяцаў такога паглыблення ў мову дзяўчына здала іспыт на B2 і падрыхтавалася да пераезду.
Але аказалася, што здаць іспыт і сапраўды валодаць мовай — дзве вялікія розніцы. «Памятаю, калі толькі пачала вучыцца ва ўніверсітэце, да мяне заляцаўся хлопец-паляк. Аднак ён шапялявіў і картавіў, і я адразу сказала, што без шанцаў, я яго не разумею», — прызнаецца Дар’я.
Спачатку беларуска паступіла ў люблінскі ўніверсітэт імя Складоўскай-Кюры на паліталогію — па конкурсе для замежнікаў без польскіх каранёў, якія хочуць вучыцца бясплатна. Потым перавялася ў Познань па праграме мабільнасці студэнтаў «Мост» і праз некаторы час зноў вярнулася ў Люблін, каб закончыць адукацыю.
Так з тых часоў тут і жыве, здала польскую на C2 і размаўляе амаль без акцэнту. Ужо шэсць гадоў Дар’я займаецца прыватнай практыкай: выкладае польскую мову як замежную.
«Нават калі б мне прыйшлося жыць у скрынцы пад мастом, я б усё роўна выкладала мовы», — кажа яна. Пачалося з таго, што ў 2020 пазнаёмілася ў аўтобусе з жанчынай, якая ацаніла мову Дар'і і папрасіла даваць ёй урокі. Да таго ж ужо быў досвед — выкладала рускую як замежную для палякаў.
Сярод яе вучняў хапае айцішнікаў, яна хваліць іх за дысцыпліну і арганізаваны падыход да навучання: «Так, айцішнікі не заўсёды матываваны вывучаць польскую, таму што ў асноўным працуюць на англійскай. Але калі яны ўсё ж даходзяць да заняткаў, то зробяць усё „па палічках“: раздрукуюць, падкрэсляць, раскладуць па файліках».
З нядаўніх часоў Дар’я таксама айцішніца — тры месяцы таму яна ўладкавалася ў EPAM як Junior System Engineer. Як? Проста вырашыла ў адзін момант, што было б добра «увайсці ў айці». Тым больш што ў яе ўжо быў невялікі досвед працы QA, у 2022-м працавала над праектам па стварэнні падручніка ў электронным фармаце.
Недзе год шукала першую працу ў расслабленым фармаце — і цяпер працуе «па этату». Жартуе, што ўсім фрылансерам варта паспрабаваць хоць раз у жыцці працу «ў штаце», — вельмі расслабляе. Напрыклад, нейкі час Дар’я думала запусціць сваю школу польскай і нават наняла супрацоўнікаў. Аднак сутыкнулася з вялікай колькасцю адказнасці і працы. А вось на UoP усё аказалася проста — прыходзіш у 8, сыходзіш у 17.00, і пасля ў цябе нават ёсць некалькі гадзін на прыватную практыку па выкладанні польскай.
Проста не было асаблівага выбару, кажа Дар’я: у 2018-м у Польшчы не было так шмат рускамоўных мігрантаў.
«Калі хацела падстрыгчы кончыкі валасоў, трэба было сказаць гэта на ламанай польскай. Калі трэба было адрамантаваць разетку, прыходзілася вучыць назвы тэрмінаў, — згадвае Дар’я. — Прычым не заўсёды размаўляеш з маладым чалавекам, якога лягчэй зразумець. Часам гэта сталы пан, які прыходзіць і нешта там сабе мармыча пад нос, а табе яшчэ трэба яму растлумачыць, што патрабуецца зрабіць».
Дапамагала моўная практыка ва ўніверсітэце, вакол Дар'і ў асноўным былі толькі польскія студэнты. Аднакурснікі, па яе словах, ставіліся з разуменнем. «Часам я ім праз 15 хвілін размовы казала, што «ужо стамілася», і яны казалі «ну добра, заўтра скончым гэтую размову», — смяецца Дар’я. — Усе казалі «не перажывай» і намагаліся растлумачыць, каб я ўсё зразумела.
Як я пісала ў сваёй кнізе, у нейкі момант трэба проста прыняць, што ты лакальны блазан. Калі ты сам пачынаеш над сабой смяяцца, то перастаеш баяцца зрабіць памылку. «Такі я дурань, і што вы мне зробіце».
Аднак, падкрэслівае Дар’я, у яе з самага пачатку была задача — уліцца ў польскую супольнасць, менавіта асімілявацца. Не кожны гэтага хоча. «Напэўна, беларусы пачнуць кідацца ў мяне тапкамі, але для мяне гэта значыла «зліцца з мясцовым натоўпам».
— У чым розніца асіміляцыі ад інтэграцыі? Калі ты інтэгруешся, то проста пераймаеш розныя рэчы, што вось так яны працуюць у новай краіне. Але пры гэтым пакідаеш і нешта сваё. У 2018-м мне было лёгка адмовіцца ад часткі такога вось «свайго». Таму што калі табе 18 і ты пераязджаеш з русіфікаванай Беларусі, то агулам нічога не губляеш. Цяпер, вядома, гэта змянілася, і мне вельмі важна захоўваць розныя беларускія штучкі. Напрыклад, у мяне хлопец паляк, і я яму часам кажу, што «у гэтым доме мы не робім па-польску, робім па-беларуску».
На самай справе Дар’я даўно думала напісаць кнігу. Доўгі час ёй здавалася, што гэта — толькі для выключных людзей. Аднак чым больш Дар’я працавала з мігрантамі, тым часцей чула ад іх аповеды пра адны і тыя ж рэчы. І паступова яна пачала іх запісваць.
Апошняй кропляй стаў выпадак ва ўжондзе год таму: Дар’я спытала ва ўжондніка, ці можна неяк спрасціць працэс «умейсцовенія», таму што яна не можа сабраць неабходныя паперы. У адказ ужонднік паглядзеў на замежніцу, якая гаварыла на чыстай польскай, і гучна вымавіў па-руску: «Вам нужна… БУМАГА».
Дар’я падышла да задачы з кнігай як да вывучэння польскай: расклала працэс міграцыі на этапы, з якімі, верагодна, сутыкаюцца ўсе мігранты незалежна ад краіны.
Цалкам верагодна, што ў многіх раздзелах кнігі «Я/Мы Эміграцыя» вы пазнаеце свой досвед. Напрыклад, аўтар тлумачыць там розніцу паміж «з’ехаць з Беларусі» і «прыехаць у Польшчу»; згадвае, як страшна пачаць размаўляць — і нават калі ты ўжо навучыўся, то працягваеш маўчаць па звычцы; распавядае пра барацьбу паміж жыццём на валізках і простым чалавечым жаданнем набыць прыгожы келіх і гэтак далей. Знайшлося месца і апісанню бюракратычнага пекла, візітаў да дактароў, крызісаў у сямейным жыцці, білінгвізме маленькіх дзяцей і нават працы на заводзе.
А паміж гэтымі тэмамі — ілюстрацыі. Таму што «дарослым кнігам таксама патрэбныя карцінкі».
Аднак, вядома, нягледзячы на агульныя патэрны, досвед міграцыі ў кожнага свой.
Так, Дар'і аднойчы напісала жанчына, якая пераехала з мястэчка ў Беларусі ў Мінск у дарослым узросце, з дзецьмі. І ўсе гэтыя цяжкасці — складанасці з пошукам дактароў, словы «што вы сюды ўсе лезеце» — яна ўжо перажыла ў Беларусі, і таму Варшава яе не здзівіла.
Релоцировались? Теперь вы можете комментировать без верификации аккаунта.
Тоже хочу себе стильно брови побрить.