А яшчэ праграмістаў рыхтуюць у Брэсце — далёка ад мінскай ІТ-супольнасці, затое побач з мяжой ЕС. Мы знайшлі чатырох выпускнікоў. І зноў так супала, што сёння ўсе яны жывуць і працуюць у Польшчы.
.NET MAUI Developer Леанід* (2010 — 2014, факультэт электронных інфармацыйных сістэм, спецыяльнасць «штучны інтэлект»).
— Сябры з БНТУ і БДТУ не расказвалі нічога незвычайнага, узровень адукацыі там суб’ектыўна быў падобным. А вось у БДУІР, мяркуючы па расказах, — вышэй, чым у нас. Большы ўхіл у алгарытмістыку, матэматыку і прыкладное праграмаванне.
Распрацоўшчык Дзмітрый* (2017–2021, факультэт ФЭІС, спецыяльнасць АСАІ).
— У БДУІР мацнейшыя выкладчыкі, большы ўпор на практыку. Па лабараторных і практычных работах база прыкладна аднолькавая: СКБД, алгарытмы, front+backend, крыху цікавых тэм па ШІ, працы з графікай, блокчэйне і г. д. Асноўныя адрозненні, мабыць, — гэта патрабаванні да якасці выканання самой работы. У БрДТУ многія выкладчыкі ва ўзросце проста не маглі ацаніць якасць выканання работы, а таму заплюшчвалі вочы на дублікаты, багі і г. д. Гэта было сумна.
Unity Developer Вольга* (2000 — 2004, «Аўтаматызаваныя сістэмы апрацоўкі інфармацыі») нават выкладала ў БрДТУ пасля выпуску. У яе іншая думка:
— Я выкладала сама і мела зносіны з выкладчыкамі іншых вышэйшых навучальных устаноў, у прыватнасці з БДУІР. Магу сказаць, што істотных адрозненняў у праграме не было. Проста новыя спецыяльнасці з’яўляліся спачатку ў сталіцы, праграмы таксама, далей яны абнаўляліся і на перыферыі. Пэўную перавагу сталічным ВНУ давала і большая колькасць ІТ-кампаній у Мінску.
Выпускнікі кажуць, што (як і ўсюды) выкладчыкі былі вельмі розныя. Таленавітыя практыкі — таксама. Да «рэальнага рынку» ВНУ сістэмна не рыхтаваў, але выкладчыкі з ІТ разумелі, што менавіта і навошта патрэбна студэнтам. Некаторыя з іх працавалі разам са студэнтамі над камерцыйнымі праектамі.
Дзмітрый падлічыў, што ў ІТ працавала недзе трэць выкладчыкаў, некаторыя з іх былі выдатнымі.
— Пара такіх выкладчыкаў у нас была. Частка з іх потым хантыла паспяховых студэнтаў у свае фірмы. Іх практычныя былі якасна лепшыя, пры праверцы яны сапраўды рабілі code review і заварочвалі работы праз багі. Гэта было падобна на маё бягучае рабочае асяроддзе і дапамагала хутчэй расці, — кажа Дзмітрый.
Паводле яго назіранняў, ВНУ і не павінен рыхтаваць да рэальнага рынку — «за 80 гадзін лекцый усё роўна нельга падрыхтаваць джуна»:
— Так што іх мэтай было не падрыхтаваць спецыялістаў. Мэтай было як мага даступней і падрабязней апісаць спецыфіку сваёй сферы. Далей студэнты выбіралі цікавы напрамак — накшталт мабільных гульняў, работы з графікай, напісання сервераў або работы з кантролерамі і асэмблерам.
З кампаній са студэнтамі працавалі, у прыватнасці, EPAM і Ericpol.
Спікеры не памятаюць актыўнай лакальнай ІТ-супольнасці ў Брэсце, хіба толькі ў «кучках зацікаўленых студэнтаў» — кажуць, гэтага ім было дастаткова.
— Былі і сучасныя мовы, былі і састарэлыя. Мабыць, самы вялікі недахоп — не было сістэмнасці навучання. За час вучобы я вывучыла столькі моваў праграмавання, што зараз мне цяжка сказаць, якіх я не вывучала. Python, C, C++, Assembler, Pascal, Delphi, Java, SQL, можа і яшчэ нейкія былі. Выглядала так, быццам кожны выкладчык выбіраў мову па ўласным густу і выкарыстоўваў яе ў сваёй дысцыпліне.
— На першым курсе выкладалі ўжо тады састарэлыя тэхналогіі. Накшталт таго ж Pascal і базавага С. Але гэта было, хутчэй, азнаямленне з асновамі і ўваход у праграмаванне. Далей мы вывучалі больш сучасныя тэхналогіі і метадалогіі. Суб’ектыўна ўсё ж універсітэт крыху адставаў ад апошніх навінак у ІТ таго часу.
— Тут усё неадназначна. Залежыць ад выкладчыкаў. Людзі 70-80+ гадоў спрабавалі ўпіхнуць нам Pascal ABC, што было адкрыта смешна. У цэлым, калі спецыфіка задачы дазваляла, то нам дазвалялі выкарыстоўваць любую зручную для нас мову. Базавае навучанне, на жаль, пачыналася на C, на якім цяжка знайсці работу (лепш бы выбралі хаця б C++ або C#/Java). Але ў цэлым сішкі было дастаткова для засваення ААП. Праўда, потым усё роўна прыйшлося перавучвацца пад сінтаксіс і фрэймворкі іншых моваў.
Усе нашы спікеры займаліся самастойнымі пошукамі, пра ўдзел ВНУ іх успаміны розняцца.
— Памятаю, што былі кірмашы вакансій і дапамога для бюджэтнікаў. Тыя ж EPAM і Ericpol часта праводзілі сумоўі для жадаючых чацвёрта- і пятакурснікаў.
Першая праца з’явілася ў мяне ўсё ж дзякуючы ўніверсітэту, хай і ўскосна. Практыка была на прадпрыемстве ў Брэсце, дзе я потым і працаваў. Але пры гэтым я сам шукаў, дзе праходзіць гэтыя практыкі (на жаль, у цэлым у ўніверсітэтаў заўсёды і ўсюды туга з накіраваннямі на практыкі).
— Пошукам мы займаліся самастойна. ВНУ толькі палохаў, маўляў «не знойдзеце самі работу/практыку/адпрацоўку — адправім вас у вёску або ў лясы памочнікам ляснічага». Кагось сапраўды адправілі ў Верхнядзвінск.
Вольга кажа, што пазней, калі ва ўніверсітэта з’явіліся сувязі з ІТ-кампаніямі, кемлівыя студэнты «вельмі хутка ўладкоўваліся» ўжо на 3-4 курсе.
— А ў перыяд маёй вучобы рынак ІТ быў яшчэ вельмі слаба развіты. Дадатна, на жаль, вялікую ролю адыграў мой пол. Мне адкрыта казалі, што дзяўчыну на працу праграмістам не возьмуць. Таму я пайшла ў аспірантуру і нейкі час працавала выкладчыцай на сваёй кафедры.
Першую працу праграмістам мне ўдалося знайсці па знаёмстве, бо хлопцы, з якімі я вучылася, маглі рэальна ацаніць мае веды і здольнасці. Далей з вопытам стала ўжо прасцей.
На жаль, я і цяпер сутыкаюся з сексізмам на рынку, але ён ужо больш завуаляваны. Напрыклад, часта праходжу два тэхнічныя замест аднаго.
Lead Developer Мікалай* (1999 — 2004):
— Я вучыўся на «Тэхналогіях машынабудавання» — на «айцішныя» спецыяльнасці ў Брэсце мне не хапіла паўбала. Усур’ёз займацца праграмаваннем я пачаў ужо пасля вучобы, калі ўладкаваўся на працу тэхнікам на адным з брэсцкіх швейных прадпрыемстваў. Адтуль я паехаў на курс хуткага старту па новых тэхналогіях вэб-праграмавання ў МДТУ імя Баўмана ў Маскве. Там жа атрымаў першую практыку, ствараючы прыкладанні для швейнай кампаніі з нуля.
— У 2009 годзе ў Брэсце, калі мне стала «цесна» на папярэднім месцы працы, можна было знайсці працу па спецыяльнасці і з нядрэнным заробкам. Але асноўная тусоўка, магчымасці, шырокі спектр вакансій і перспектывы росту былі, вядома, у Мінску.
З іншага боку, тады ўжо пачала шырока распаўсюджвацца дыстанцыйка, і вельмі хутка я знайшоў сабе адну за другой некалькі пазіцый у расійскіх кампаніях на поўнай дыстанцыйнай працы. Паралельна займаўся самаадукацыяй, сачыў за трэндамі, спецыялізаваўся на CMS Bitrix і набраў добры прафесійны ўзровень і партфоліа. Праз рэкамендацыі я трапіў на пасаду тымліда ў AGIMA — адну з вядучых digital-кампаній Расіі.
Затым праз нейкі час пачаў працаваць на заходнюю кампанію. У гібрыдным фармаце, але ў асноўным remote. У працэсе перайшоў на розныя мовы праграмавання. У гэтых адносінах вельмі дапамагло веданне англійскай мовы.
— Мне здаецца, можна было (асабіста я вырашыў пераехаць). У мяне былі знаёмыя з БрДТУ, паспяхова рэалізаваўшыя сябе ў Брэсце, у тым ліку такія, што жывуць у Брэсце, але працуюць на замежныя кампаніі. На маю думку, выбар месца для жыцця і працы — гэта ў большай ступені справа перавагаў і сямейных абставінаў.
— Для майго першага месца працы важны быў сам факт наяўнасці вышэйшай адукацыі і тэхнічнай спецыяльнасці. Мабыць, гэта проста забяспечвала мінімальны прахадны ўзровень на тэхнічную пасаду. Далей дыплом аб вышэйшай адукацыі ўжо мала каго цікавіў. Патрэбны былі прафесійныя сертыфікаты, рэкамендацыі і вынікі тэставых заданняў.
— На сёння ў ІТ важная вышэйшая адукацыя. Але айцішны дыплом БрДТУ каціруецца ніяк не горш за сталічны. База навучання ўсё ж была добрая.
— Звычайна працадаўцам важная менавіта сама наяўнасць профільнай адукацыі. Але я ніколі не бачыў сам і не чуў ад іншых, каб вялікую ролю адыграла тое, дыплом якога менавіта ўніверсітэта ёсць у спецыяліста.
— Дыплом заўсёды і ўсюды можна купіць. Так, гэта плюс для працадаўцы, што ён у цябе ёсць у прынцыпе (з дыпломам ты альбо разумны, альбо хаця б не з беднай сям'і). Але ўсюды ацэньваюць веды. Цяпер жа як усё? Прайдзі 3+ этапы сумоўя з усімі спецамі кампаніі, каб цябе разгледзелі. А без вопыту нават да сумоўя не факт, што дабярэшся.
Работу можна знайсці з любым дыпломам. А вось добрую… Але гэта, хутчэй, залежыць ад самога чалавека. Калі ты тупы, то табе і бог не дапаможа. А калі можаш за 1-3 месяцы засвоіць новую спецыяльнасць і добра сябе падаць, то вышэйшая адукацыя проста будзе дадатковым плюсам.
— Ад БрДТУ — самыя светлыя ўражанні. Там нас навучылі вучыцца.
Але сёння я не лічу вышэйшую адукацыю абавязковай умовай для пачатку працы ў ІТ. У сетцы поўна roadmap’аў, па якіх можна выбудаваць сістэму самаадукацыі. Акадэмічная адукацыя можа быць важнай у сферах, дзе крытычныя моцныя тэарэтычныя веды і мадэляванне працэсаў: machine learning, 3D-графіка і інш. У астатнім важны практычны вопыт, які цяжка набраць з нуля.
Цяпер моцна змяняецца сама парадыгма пабудовы праграмных прадуктаў і аўтаматызацый. Даступныя веды і інструменты фактычна становяцца нечым накшталт камунальнай паслугі, а парог уваходу моцна зніжаецца. Гэта зробіць канкурэнцыю як ніколі высокай.
Сучасным выпускнікам я б параіў асвойваць новыя падыходы да распрацоўкі ПА, спрабаваць на практыцы інжынерыю кантэксту і ШІ-інструменты ў сваім стэку. Усё змяняецца вельмі хутка, і цяпер такі момант, калі выпускнікам, хутчэй за ўсё, давядзецца перавучвацца літаральна на хаду пад новыя AI-тэхналогіі.
— Я б без сумненняў вучылася б у Брэсце. Цалкам магу параіць свой ВНУ, ведаю, што ён заўсёды развіваецца ў бок ІТ і паляпшае свае праграмы.
— З вялікай верагоднасцю я зноў выбраў бы БрДТУ. У цэлым добрыя веды можна атрымаць у любым тэхнічным універсітэце Беларусі. Галоўнае, каб у студэнта было б жаданне іх атрымліваць. Каб былі моцная матывацыя і добрыя прыклады для пераймання.
— Паступаць на ІТ-спецыяльнасці ў 2026… Наўрад ці я б гэта параіў. Прасцей пайсці на міжнароднага лагіста, у авіяцыю або на эканамічныя спецыяльнасці. Рынак сталы, работу знайсці лягчэй, заробкі плюс-мінус такія ж. У ІТ увайсці стала цяжка, для навічкоў заробкі будуць нізкія. Па сутнасці гэта свежае мяса для канкурэнцыі з Індыяй. Заробак у іх спецаў прыкладна ў 3-4 разы ніжэй за нашы, а мы і так танныя па мерках ЕС/Амерыкі. Так што гэта шлях да расчаравання.
Хаця калі хтосьці знойдзе сваё месца пад сонцам, то я за іх буду рады. Праца не пыльная, проста па 12 гадзін 6/1 — бо заўсёды здараюцца праблемы з прадуктам. А яшчэ трэба вучыць новыя тэхналогіі. А там і пэт-праект — трэба паказваць індустрыі, што ты актыўны распрацоўшчык. Інакш не будуць хантыць і росту заробку не відаць, як сваіх вушэй.
ІТ — гэта сфера для тых, хто ўжо сябе ў ёй паспрабаваў, яна яму спадабалася і ў каго ёсць добрая фінансавая падтрымка з боку бацькоў.
І ўвогуле цяпр мастхэў — гэта курсы. Нават на дыплом не глядзяць так, як на пройдзеныя курсы.
* — імя апавядальніка зменена
Релоцировались? Теперь вы можете комментировать без верификации аккаунта.
вот прям базовый C это устаревший язык? у него уже процессоры с нативным LLM?