беларуская мова

Amazon захлёбывается в сгенерированном мусоре, книги-галлюцинации угрожают читателям отравлением, а иллюстраторы, переводчики и дикторы массово теряют работу. В мире, где текст стоит дешевле электричества, право на «живое» авторство становится элитарным. Мы поговорили с Gutenberg Publisher о том, почему «human-made» — это новый премиум и как беларусский язык стал естественным фильтром от нейросетей.

О случае, который, возможно, изменит ваш подход к оформлению CV, рассказал пользователь соцсети X Toj Cmok. Контекст позволяет предположить, что автор твита беларус, который работает в европейской ИТ-компании. Вероятно, в Польше. 

Посмотрим, на каких языках беларусы за границей общаются в повседневной жизни и что по этому поводу думают/чувствуют.

Проект «Тамтэйшыя» поговорил с читателями о том, как они растят детей за границей беларусами, а дети — их.

Размаўляе на беларускай не горш (цi лепш?), чым беларусы.

Восемь лет назад у Александра Клюева был план — изучать искусственный интеллект. Парень поступил в БГУИР, стал Golang-разработчиком. Але лёс склаўся так: сейчас он живёт в Познани, изучает беларусскую филологию и зарабатывает переводами на беларусский язык.

Поговорили с комьюнити.

Мы ствараем ADAM — першую разумную белаурскамоўную калонку. Гэта дэвайс, які аб’яднае беларускамоўны кантэнт і сэрвісы ў адзіную персаналізаваную экасістэму. Галоўная мэта праекта — дапамагчы беларусам захаваць нацыянальную культуру і ідэнтычнасць. Распавяду пра гісторыю яго стварэння, перспектывы, і што ўжо ўмее ADAM. 

Два гады таму я даведаўся, што штучны інтэлект здольны агучваць тэкст на ангельскай мове з натуральнымі інтанацыямі. Я адразу падумаў: «Калі гэта магчыма на ангельскай, то чаму б не на беларускай?». Тады мне прыйшла да галавы ідэя беларускамоўнага GPT-радыё.  Аднак тады яшчэ не існавала дасяжных мадэляў для якаснай агучкі па-беларуску і праект быў адкладзены ў шуфлядку. Зараз тэхнічны прагрэс дазваляе на такія «шалёнасці», таму мы запусцілі прататып першага беларускамоўнага GPT-радыё. 

Похоже, он передался «генетически» от разработчиков. Но как именно? Пачытайце гэты матэрыял па-беларуску

Сабралі некалькі цікавых беларускамоўных тык-ток акаўнтаў, якія падыдуць людзям з рознымі інтарэсамі. Падпісвайцеся і падтрымлівайце сваё.

Як доўга жыць у эміграцыі, згубіць, але потым знайсці сувязь з радзімай? Пагаварылі з айцішнікамі, якія даўно (больш за 10 гадоў) не жывуць у Беларусі пра вывучэнне беларускай мовы, ініцыятывы і самаідэнтыфікацыю дзяцей. 

Я даўно аматарскі займаюся перакладамі на беларускую мову. Мой новы праект — адаптацыя Project Zomboid, славутай камп’ютарнай гульні.

У беларускім YouTube папаўненне — стрымер GomZik, які вядзе /channel/UCuiDZxXCitdDLsbWVU29SDg" target="_blank" rel="noopener">канал «VR па-беларуску», запусціў новы праект. Ён называецца /@prahramiscki_kut" target="_blank" rel="noopener">«Праграмісцкі кут» і прысвечаны стварэнню гульняў. Пакуль на канале выйшла два паўнавартасных відэа — агляд PICO-8 і працэс напісання клона Flappy Bird. Але ў аўтара ёсць планы на будучыню. dev.by пагутарыў з ім пра сам канал і долю беларускага відэаблогера.

Год набліжаецца да канца, і таму мы прапануем вам невялікую падборку добрых беларускамоўных праектаў, пра якія мы пісалі ў 2023-м і якія могуць спатрэбіцца айцішнікам і іншым грамадзянам. 

Плюс адзін цікавы праект па тэхнічных перакладах — аматар беларушчыны запусціў сайт «Linux па-беларуску». Там ён збірае спасылкі на самі пераклады (ад Telegram да duckduckgo), а таксама слоўнікі і сайты/праграмы, што дапамагаюць пісаць па-беларуску правільна. Пры гэтым ён не мовазнаўца і наогул працуе барменам у Італіі (што? так!). Пагутарылі пра сам праект, а скончылі разважаннямі, ці ж гэта нармальна, калі аматары перакладаюць камп’ютарныя праграмы.

На інтэрнэт-рэсурсе «Беларускі N-корпус» з’явіўся першы сінтэз беларускага маўлення — пакуль што тэставая версія, але даступная для ўсіх ахвотных.

Праект audiobooks.by, дзе сабраная найбуйнейшая база аўдыякніжак на беларускай, зрабіў свой код адкрытым. І цяпер стваральнікі шукаюць валанцёраў, каму будзе цікава дапамагчы з сайтам — і заадно папрацаваць разам з інжынерам Google. Расказваем пра гэты праект і каго туды шукаюць.

Распрацоўшчык і перакладчык Аляксандр Клюеў выклаў у агульны доступ беларускую ІТ-тэрміналогію. Сабралі некалькі цікавых альбо нестандартных прыкладаў. 

Франтэнд-распрацоўшчык запусціў тэхнаблог на беларускай мове bel-frontend.online. Пакуль там у асноўным разбіраюць пытанні з рэальных сумоўяў, але аўтар не супраць, калі вы прапануеце свае тэмы. Спыталі ў яго, якія планы.

Папрасiлi айцiшнiкаў, якiя навучаюць сваiх дзяцей па-беларуску, расказаць пра гэта — i сабралi 9 такiх гiсторый: з Польшчы, Лiтвы i нават Швецыi i ЗША.

Міжнародны дзень роднай мовы ў свеце адзначаюць ад 2000 года. Віншуем усіх беларусаў. І ўвогуле ўсіх нашых чытачоў — носьбітаў розных родных моў! І нагадваем, як чытаць дэў па-беларуску.

У ноч  з 19 на 20 красавіка 2021 году я шукаў беларускамоўны падкаст на гікаўскую тэматыку. Знайсці не атрымалася. Тады каманда з двух айцішнікаў вырашыла стварыць такі праект самастойна. Мы падзелімся важнымі парадамі, якія дапамогуць вам зрабіць праект мары. 

Айцішніца Вікторыя Вашчыленка раней працавала ў EPAM, а цяпер гадуе блізнят у Швейцарыі, куды яна з мужам пераехала тры гады таму. Не так даўно яна запусціла канал на YouTube «Добры курс» пра праграмаванне на беларускай мове. dev.by пагутарыў з ёй пра гэты праект і Швейцарыю.